Thưa ông, việc các doanh nghiệp Trung Quốc thu mua gạo từ Việt Nam có phải là yếu tố đẩy giá gạo khu vực phía Nam tăng cao thời gian qua?
Trên thực tế, đúng là có hiện tượng thương lái cấp tập thu mua gạo trong dân. Yếu tố này phần nào tác động tới tâm lý của người dân và thị trường, đẩy giá lúa gạo khu vực phía Nam tăng.
Tuy nhiên, cần phải xác định được lượng gạo đã bán cho Trung Quốc, thì mới có thể đánh giá được tình hình. Có thông tin cho rằng, Trung Quốc đã mua khoảng 600.000 tấn gạo từ Việt Nam trong thời gian từ tháng 4 đến tháng 7/2010 và có thể tiếp tục nhập thêm nữa.
Có gì bất thường qua việc nhập khẩu gạo của Trung Quốc từ thị trường Việt Nam, bởi từ trước đến nay, Trung Quốc không phải là thị trường nhập khẩu gạo truyền thống của nước ta?
Năng suất trồng lúa của nhiều vùng tại Trung Quốc đang bị ảnh hưởng do hạn hán kéo dài, vì vậy, Trung Quốc có nhu cầu nhập khẩu lương thực để bù vào sự thiếu hụt đó. Tôi cho rằng, lý do Trung Quốc chọn mua gạo Việt Nam có thể do vận chuyển thuận lợi và giá rẻ hơn so với các nước khác.
Mục tiêu cuối cùng của sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất lúa gạo nói riêng là đảm bảo nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, đảm bảo tiêu thụ lúa gạo cho nông dân.
Mới đây, Bộ Công thương cũng khẳng định, không hạn chế xuất khẩu gạo sang Trung Quốc. Tuy nhiên, các doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý thực hiện các quy định hiện hành về xuất khẩu tiểu ngạch.
Thực tế, nhiều doanh nghiệp nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc qua đường tiểu ngạch đều gặp trục trặc do sự thay đổi bất ngờ của thị trường nhập khẩu. Ông có lo ngại khả năng này sẽ xảy ra với doanh nghiệp xuất khẩu gạo?
Một số mặt hàng nông sản xuất khẩu bằng đường tiểu ngạch sang Trung Quốc có lúc bị ngưng trệ, song chủ yếu là mặt hàng nguyên liệu phục vụ sản xuất, do phụ thuộc tình hình sản xuất, tiêu thụ của thị trường nhập khẩu, tình hình nguồn cung, mùa vụ của các nước xuất khẩu.
Đặc thù của lúa gạo là mặt hàng tiêu dùng thiết yếu trong đời sống, nên khả năng trên là khó xảy ra. Tuy nhiên, đã là thị trường, thì không thể tránh khỏi những yếu tố bất ngờ. Do đó, để xuất khẩu ổn định, phải có sự thống nhất giữa sản xuất và lưu thông. Nhà nước vẫn phải gắn điều hành với thị trường, trên cơ sở đảm bảo lợi ích của người nông dân, doanh nghiệp và quốc gia.
Có ý kiến lo ngại về khả năng thiếu hụt nguồn cung gạo xuất khẩu từ nay đến cuối năm. Ông nhận định thế nào về khả năng này?
Tôi khẳng định, Việt Nam không thiếu gạo xuất khẩu. Mặc dù gặp nhiều khó khăn về điều kiện thời tiết, nhưng sản lượng vụ Đông - Xuân vẫn đạt trên 18 triệu tấn thóc, cao hơn so với năm 2009. Dự kiến, sản lượng cả năm 2010 sẽ đạt 39 triệu tấn, đủ cung ứng cho thị trường và đảm bảo kế hoạch xuất khẩu đề ra hồi đầu năm.
Số liệu của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho thấy, đến thời điểm này, các doanh nghiệp trực thuộc VFA đã ký hợp đồng xuất 6 triệu tấn gạo; trong đó, số đã giao đạt trên 4,1 triệu tấn. Với lượng gạo tồn kho của DN là 1,3 triệu tấn, cộng lượng gạo năm 2009 chuyển sang, thì không có gì đáng lo về nguồn cung gạo.
