Ở kỳ họp Quốc hội thứ hai vừa diễn ra, quyết tâm về tái cơ cấu nền kinh tế đã được khẳng định với một trong ba lĩnh vực trọng tâm là tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước - Ảnh: Việt Tuấn.
Cuối cùng thì dự án Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh cũng đã được đưa vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội nhiệm kỳ khóa 13, cho dù mới chỉ ở chương trình chuẩn bị.
Theo dõi quá trình đề xuất, thảo luận, quyết định chương trình lập pháp của Quốc hội thì đây là một điều không dễ lý giải.
Bởi ngay từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa 12, một số vị đại biểu đã nêu rõ sự cần thiết phải ban hành dự án luật để “quản số tài sản lớn mà nhân dân đang giao cho Chính phủ nắm”.
Tại kỳ họp thứ sáu vào cuối năm 2009, khi Quốc hội khóa 12 tiến hành giám sát tối cao việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, chuyên gia kinh tế Trần Du Lịch đã đề nghị phải có luật kinh doanh về vốn.
Theo phân tích của đại biểu Lịch thì tại thời điểm đó, nhân dân giao Chính phủ nắm một số vốn chủ sở hữu hơn 30 tỷ USD, chưa kể 365 nghìn ha mặt bằng đất đai đang kinh doanh.
Bởi thế, rất cần có một đạo luật chế định nhà nước với tư cách là nhà đầu tư, chứ không phải nhà nước với tư cách nhà nước. "Nhà nước với tư cách là nhà nước thì Luật Doanh nghiệp đã điều chỉnh, còn nhà nước với tư cách là người cầm 30 tỷ USD đi đầu tư thì cần một đạo luật, nước nào cũng làm như vậy cả, chúng ta phải làm việc này càng sớm càng tốt", ông Lịch phát biểu.
Đề xuất này ngay lập tức đã nhận được sự đồng tình của nhiều vị đại biểu khác.
Cũng rất hiếm có nghị quyết nào lại nhận được sự tán thành của 100% đại biểu như nghị quyết sau giám sát nội dung này. Trong đó, Quốc hội đã giao Chính phủ sớm trình dự án Luật Sử dụng vốn và tài sản nhà nước đầu tư vào kinh doanh.
Trong suốt hai năm qua, đề nghị phải sớm ban hành đạo luật này vẫn luôn được một số vị đại biểu nhắc lại ở nhiều diễn đàn khác nhau.
Ở kỳ họp Quốc hội thứ hai vừa diễn ra, quyết tâm về tái cơ cấu nền kinh tế đã được khẳng định với một trong ba lĩnh vực trọng tâm là tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước.
Trong khi đó, báo cáo về thực trạng hoạt động của tập đoàn, tổng công ty Nhà nước được Chính phủ gửi tới Quốc hội đã cho thấy không ít bất cập ở khu vực doanh nghiệp này.
Như, đầu tư ngoài ngành vẫn tăng, việc thoái vốn ở các ngành “tay trái” không đạt yêu cầu. Có 30 tập đoàn, tổng công ty tỷ lệ nợ phải trả/vốn chủ sở hữu lớn hơn 3 lần, trong đó có 7 tổng công ty hơn 10 lần...
Một tài liệu của Ủy ban Kinh tế cũng dẫn số liệu mới nhất của Tổng cục Thống kê năm 2011 cho biết, hàng năm có khoảng 12% doanh nghiệp nhà nước bị lỗ trong sản xuất kinh doanh và mức lỗ bình quân cao gấp 12 lần so với doanh nghiệp ngoài nhà nước.
Phát biểu tại phiên thảo luận về dự kiến chương trình xây dựng luật của toàn khóa Quốc hội khóa 13, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, ông Nguyễn Hữu Quang đã dẫn con số tại báo cáo mới nhất về doanh nghiệp nhà nước. Đó là hiện nay tài sản nhà nước, vốn nhà nước tại các doanh nghiệp khoảng 683 nghìn tỷ đồng trên tổng tài sản là 1.883 nghìn tỷ đồng. Và đây là lượng tài sản chiếm gần một nửa năng lực sản xuất của xã hội.
Cũng theo ông Quang, thì lợi nhuận của khối doanh nghiệp nhà nước năm nay cỡ khoảng 150.000 tỷ đồng và 70% (khoảng trên 100.000 tỷ đồng) sẽ được sử dụng để tái đầu tư.
“Đây là con số gần tương đương toàn bộ ngân sách của nhà nước cho đầu tư công mà chúng ta không quản, tôi cho rằng đây cũng là sơ hở”, ông Quang phát biểu.
Báo cáo của Chính phủ cũng cho biết, năm 2010 lợi nhuận của các tập đoàn, tổng công ty là 162.910 tỷ đồng, lớn hơn cả con số của năm nay đã được ông Quang nêu trên.
Bên hành lang Quốc hội, nhiều đại biểu cũng tán thành với phân tích của ông Quang, rằng không thể bằng một nghị quyết và bằng sự kêu gọi từ Quốc hội mà có thể khiến doanh nghiệp nhà nước thay đổi được hiệu quả sản xuất kinh doanh cũng như tham gia vào tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế của đất nước.
Bởi hiện nay nhà nước giao quyền cho các doanh nghiệp nhà nước nhưng nhà nước không giao là phải làm ra lợi nhuận bao nhiêu. Vì vậy, nếu không nâng nghị định về quản lý đầu tư, kinh doanh vốn nhà nước thành luật thì "sẽ mất cơ hội để thực hiện việc tái cơ cấu nền kinh tế".
Từ 1/7/2010, Luật Doanh nghiệp Nhà nước hết hiệu lực đã tạo ra lỗ hổng về hoạt động của lực lượng này cũng là điều đã được đại biểu Lịch cảnh báo nhiều lần tên diễn đàn Quốc hội.
“Lỗ hổng” mà vị đại biểu này quan ngại chính là Luật Doanh nghiệp hiện hành chỉ điều chỉnh hành vi của doanh nghiệp, không điều chỉnh mối quan hệ giữa chủ sở hữu là nhà nước với pháp nhân doanh nghiệp và người quản trị doanh nghiệp cũng như không điều chỉnh mục tiêu sử dụng vốn của nhà nước.
Lý do để đại biểu Lịch thêm một lần đề nghị cần sớm có luật sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất vì tại đây, Quốc hội sẽ quy định tất cả hoạt động của tập đoàn, tổng công ty nhà nước phải báo cáo Quốc hội và do Quốc hội giám sát. Vì cấp nào chế định về khung pháp lý thì phải báo cáo cấp đó để giám sát.
Nếu trong 5 năm của nhiệm kỳ này không làm luật quản lý, đầu tư kinh doanh vốn nhà nước thì sẽ không tạo được cơ sở pháp lý để thực hiện việc tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước, đại biểu Lịch cùng quan điểm với đại biểu Quang.
Báo cáo tổng hợp thảo luận ở tổ về dự kiến chương trình xây dựng luật của nhiệm kỳ Quốc hội này cho biết có 3 ý kiến đề nghị bổ sung dự án Luật quản lý vốn của Nhà nước đầu tư vào kinh doanh vào chương trình toàn khóa.
Tuy nhiên, cho đến phiên thảo luận tại hội trường gần cuối kỳ họp thì trong danh sách danh sách hơn 100 dự án luật (kể cả chương trình chuẩn bị và chính thức) vẫn chẳng hề có bóng dáng dự án luật này. Trong khi, một số dự án luật được cho là chả có chút cấp bách nào như Luật Nhà văn lại hiện diện và gây không ít tranh cãi trong dư luận.
Việc này được Ủy ban Thường vụ Quốc hội giải thích là do dự án luật này đã được đưa vào chương trình các khóa trước đây nhưng qua quá trình chuẩn bị, cơ quan trình dự án đề nghị đưa ra khỏi chương trình để có thêm thời gian tổng kết thực tiễn.
Với sự kiên trì của một số vị đại biểu kể trên, tại phiên bế mạc, trước khi Quốc hội nhấn nút biểu quyết chương trình xây dựng luật cho cả nhiệm kỳ 13, dự án luật “long đong” này đã “được” xếp hàng trong danh sách 38 dự án luật ở chương trình chuẩn bị.
Và lần này, lý giải của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là “dự án đã thuộc chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội khóa 12, nhằm tạo cơ sở pháp lý quản lý vốn nhà nước góp phần phục vụ yêu cầu tái cơ cấu nền kinh tế, bảo đảm nguồn vốn nhà nước được sử dụng hiệu quả”.
Như vậy, chỉ nguyên việc “đánh trống ghi tên” của một dự án luật góp phần phục vụ cho một công việc hết sức cấp bách là tái cơ cấu nền kinh tế cũng đã hết sức nhọc nhằn.
Chưa kể, nếu nhìn vào lộ trình xây dựng cơ chế, chính sách để nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty vừa được Chính phủ báo cáo Quốc hội thì phải sau 2- 3 năm nữa, Chính phủ mới nghiên cứu trình Quốc hội ban hành Luật Đầu tư vốn nhà nước và quản lý vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp. Sau khi tổng kết rút kinh nghiệm việc thực hiện nghị định của Chính phủ về đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp và quản lý tài chính đối với doanh nghiệp do nhà nước làm chủ sở hữu dự kiến sẽ được Bộ Tài chính trình Chính phủ vào quý 4 năm nay.
Và, từ lúc trình đến lúc được Quốc hội thông qua cũng lại là một khoảng thời gian không ngắn nữa.
Đó là con số ước tính của Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) Trần Xuân Hòa, khi ông nói về nạn khai thác, vận chuyển than trái phép đang ngang nhiên diễn ra và ngày càng trở nên mãnh liệt hơn.
Hiện nay, Quốc hội đã phê chuẩn nhiệm vụ và mục tiêu kinh tế năm 2012, song đây mới chỉ là các con số mục tiêu, không phải là kịch bản hành động. Thực tế, chúng ta vẫn chưa có kịch bản hành động đi kèm để luận giải, luận chứng cho tính hợp lý của kịch bản mục tiêu.
Vì sao công tác xây dựng Đảng được Trung ương rất coi trọng, đã có nhiều nghị quyết, chỉ thị rất đúng, rất hay, nhiều cuộc vận động sâu rộng, nhưng kết quả vẫn chưa đạt yêu cầu?
Trước thông tin giá bán điện năm 2012 sẽ điều chỉnh tăng 4,6%, Bộ Tài chính chiều tối ngày 25/11 đã có Công văn số 16098/BTC-VP nói rõ về vấn đề này.
Một số tập đoàn, tổng công ty khi thực hiện quyền mua cổ phần phát hành thêm hoặc tiếp tục góp vốn vào các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, chứng khoán nhưng không báo cáo Thủ tướng Chính phủ…
Chắc chắn và khá thuyết phục là nhận xét được nhiều vị đại biểu dành cho hai vị “tư lệnh” ngành nông nghiệp và tài chính, với ba vị còn lại là “thông cảm nhưng chưa yên tâm”.
Theo một báo cáo vừa được công bố bởi Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), tính đến ngày 20/11/2011, các nhà đầu tư nước ngoài đã giải ngân tổng cộng 10,05 tỷ USD từ đầu năm, tăng 1% so với cùng kỳ năm ngoái.
Tỷ trọng ngân hàng yếu kém hiện không quá 5% là thông tin từ Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình, khi ông trả lời chất vấn tại diễn đàn Quốc hội chiều 24/11.
Hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đã có mức tăng trưởng mạnh trong năm 2011, giá trị thương vụ đạt 4,7 tỉ đô la Mỹ, trong đó các thương vụ có yếu tố nước ngoài chiếm 66% về giá trị.
Hiện nay, việc quy hoạch hệ thống thoát nước trên địa bàn TPHCM chỉ đạt 30% nhu cầu khi hệ thống thoát nước chỉ có trong phạm vi khoảng 860 ki lô mét vuông trên tổng diện tích 2.095 ki lô mét vuông của cả thành phố; như vậy tình trạng ngập vẫn còn xảy ra trong thời gian tới.
“Nguyên nhân chính là tốc độ phát triển nhanh quá nhưng không có sự kết nối của các nguồn lực khác nhau để phát triển mà chỉ sử dụng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp nhà nước”.
Đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế cần đòi hỏi thay đổi tư duy và diễn ra trên tất cả các khâu của nền kinh tế. Có 2 vấn đề cần lưu ý: tính hệ thống và bước đi của tiến trình tái cấu trúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Sau gần 25 năm đổi mới, bộ mặt kinh tế, xã hội Việt Nam đã khác hẳn. So với 10 năm trước, đời sống của dân chúng nói chung hiện nay được cải thiện nhiều, vị trí của Việt Nam trên thế giới cũng tăng lên đáng kể. Rõ ràng ở đây có vấn đề hiệu suất phát triển, có khả năng bỏ lỡ các cơ hội mà nguyên nhân sâu xa nằm ở cơ chế, ở sự chậm hoàn thiện cơ chế thị trường, ở năng lực nắm bắt cơ hội, và việc thực thi các chính sách, vì các điều kiện về bối cảnh khu vực và cơ hội phát triển Việt Nam không bất lợi so với các nước lân cận.
Bàn cờ kinh tế VN bị chia thành rất nhiều mảnh nhỏ. Các mảnh này thường bị chi phối bởi các nhóm độc quyền và đặc quyền. Điểm yếu cơ bản nhất trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam là tăng trưởng chủ yếu nhờ vào việc bán tài nguyên và gia công trình độ thấp, nhờ vào tăng lượng đầu tư và lấy khu vực kinh tế nhà nước vốn kém hiệu quả làm chủ đạo.
Việt Nam tăng 18 bậc lên vị trí thứ 71 trong bảng chỉ số về môi trường thương mại toàn cầu năm 2010 vừa được WEF công bố. Trong tổng số 125 nền kinh tế được WEF xem xét năm nay Singapore và Hồng Công tiếp tục dẫn đầu thế giới về phương diện tạo điều kiện thuận lợi cho tăng cường trao đổi thương mại toàn cầu.
Hiện nay quy mô của các vùng kinh tế trọng điểm (VKTTĐ) đã mở rộng đến gấn 25% diện tích và chiếm khoảng 70% thu nhập kinh tế của cả nước. Một vấn đề đặt ra là: quan điểm ngày càng mở rộng quy mô diện tích của các VKTTĐ của Việt Nam có hợp lý hay không? Làm thế nào để các VKTTĐ phải thực sự là động lực tăng trưởng và phát triển kinh tế của cả nước ,có một thế đứng vững chắc trong tương lai nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Ngày 17-5, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã tổ chức hội thảo tham vấn cho dự thảo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) 5 năm 2011-2015, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quốc tế. Nội dung chủ yếu nêu lên bức tranh toàn cảnh về KT-XH, cùng những vấn đề liên quan khi nước ta bước vào giai đoạn "đệm" chuyển tiếp để cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020.
Bên cạnh những vấn đề quản lý đô thị, trung tâm hành chính quốc gia… thì bài toán kinh tế là băn khoăn lớn nhất khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về đồ án quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, sáng 11/5.
Kể từ khi khu kinh tế ven biển đầu tiên là Chu Lai được thành lập năm 2003, đến nay đã có 14 khu kinh tế biển được thành lập, gồm 2 khu ở đồng bằng sông Hồng, 10 khu ở vùng duyên hải miền Trung và 2 khu ở miền Nam. Theo Quy hoạch phát triển các KKT biển đến năm 2020 cả nước sẽ có 15 khu kinh tế biển với kinh phí đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho khoảng 500.000 ngàn người.
Tại bài viết mới nhất trên blog của mình, TS. Trần Công Hòa đã phân tích và đưa ra một số khuyến nghị về hoạch định chính sách và điều hành nền kinh tế 2010: tiếp tục giảm giá VND; cắt giảm chi tiêu công; tăng tính độc lập của NHNN; kiên quyết cho phá sản những doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ; điều chỉnh chính sách thuế ở một số lĩnh vực theo phương thức lũy tiến; phát triển công nghiệp phụ trợ;...
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Cải cách cơ cấu là một đòi hỏi nghiệt ngã đối với tất cả các nước muốn tiến bước trên con đường đi đến phồn vinh. Thế nhưng, có nhiều nước không chủ động vượt qua đòi hỏi này khi tình thế kinh tế còn thuận lợi và thường bắt đầu nó quá muộn khi đất nước đã rơi vào khủng hoảng. Điều này lý giải tại sao nhiều nước có khởi đầu tốt nhưng rồi sa lầy trong cạm bẫy của mức thu nhập trung bình ...
Năm 2009, tăng trưởng GDP đạt 5,32%; lạm phát được kiềm chế dưới 7%; hệ số ICOR là 5, 16. Những con số này có thể cho cảm nhận kinh tế vĩ mô đang ở tình trạng khá ổn định. Tuy nhiên Tổng cục Thống kê cho rằng các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc, bất bình đẳng giầu nghèo tăng, chậm được khắc phục,...
Nền kinh tế của Việt Nam đã và đang ngày một trở nên phức tạp hơn, với các cơ chế, thị trường, tổ chức và lực lượng kinh tế mới ra đời trong suốt hơn hai thập niên đổi mới. Sự gấp gáp của cuộc đua tranh kinh tế được nhân lên bằng hành trình hội nhập, trong đó Việt Nam là thành viên mới của WTO.
