Trong khi Chính phủ đang nỗ lực chống lạm phát thì nhiều địa phương vẫn mải mê chạy theo "bóng hồng" tăng trưởng khiến cắt giảm đầu tư công trở nên khó khăn.
Trong khi cử tri đang bức xúc, Chính phủ đang đau đầu về hiệu quả của đầu tư công, một thông tin khá “giật mình” từ Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho biết, tính đến thời điểm hiện tại, các bộ, ngành và địa phương đã gửi danh mục dự án đầu tư công trong năm 2012 về Bộ Kế hoạch và Đầu tư với tổng số tiền lên tới... 300 tỷ USD.
Và theo như lời TS. Lê Xuân Bá - Viện trưởng CIEM, “với một nền kinh tế quy mô chỉ hơn 105 tỷ USD như hiện nay thì chúng ta không được ăn gì, tiêu gì trong ba năm mới đủ đáp ứng nhu cầu đầu tư chỉ trong một năm”.
Nếu không có một lộ trình cắt giảm cụ thể, đầu tư công sẽ đặt lên nền kinh tế nhiều hệ lụy tiêu cực, như lạm phát cao dai dẳng, rủi ro nợ công, thâm hụt thương mại gia tăng, lãi suất cao... Khuyến nghị trên vừa được Ủy ban Kinh tế đưa ra trong một bản tin gửi tới các đại biểu Quốc hội, trong đó chỉ ra không ít hạn chế của kinh tế vĩ mô, đặc biệt là hiệu quả của đầu tư công.
Ở một báo cáo khác, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng thông báo, hiện tỷ lệ đầu tư của Việt Nam tăng lên 40% GDP nhưng hiệu quả đầu tư rất thấp. Nhiều dự án nằm trong danh mục được phép triển khai trong giai đoạn 5 năm tới đã có số vốn dự kiến vượt nhiều lần.
Cũng theo bộ này, dù Chính phủ đã và đang nỗ lực cắt giảm đầu tư công để chống lạm phát, song trong 6 tháng đầu năm nay đã có thêm 6.731 dự án sử dụng 30% vốn nhà nước trở lên được khởi công, tăng gần 1.000 dự án so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, số dự án hoàn tất và đưa vào khai thác chỉ là 4.693.
Số liệu từ Tổng cục Thống kê cũng cho thấy, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước trong 9 tháng năm 2011 là 131.364 tỷ đồng, tăng gần 24% so với cùng kỳ năm trước.
Nghịch lý là, dù nguồn vốn cho đầu tư công tăng lên nhưng tình trạng dự án bị chậm tiến độ vẫn rất phổ biến. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm nay, tỷ lệ bị chậm tiến độ chiếm đến 11,15%, trong khi năm 2010 chỉ là 9,78%. Đây là nguyên nhân chính làm tăng chi phí đầu tư, khiến cho dự án giảm hoặc không còn hiệu quả và tác động xấu đến nền kinh tế.
Điển hình cho việc đầu tư kém hiệu quả nêu trên là khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Bờ Y (Kon Tum). Sau hơn 8 năm thực hiện dự án, hơn 1.000 tỷ đồng được rót vào đây nhưng đến nay mới chỉ có 10 dự án đầu tư với tổng số vốn đăng ký 175 tỷ đồng.
Trong phiên thảo luận về thực hiện kinh tế xã hội 2011, đầu tư công là một trong những chủ đề được các đại biểu mang ra “mổ xẻ” nhiều nhất. Hầu hết đại biểu đều cho rằng, ắt giảm đầu tư công là việc làm cấp bách, song không nên cắt giảm đại trà, mà phải có trọng tâm, trọng điểm.
Thế nhưng, khi bàn về “nên cắt cái gì, cho cái gì” thì mới thấy việc cắt giảm đầu tư công không hề đơn giản, bởi nó đụng chạm đến lợi ích của từng địa phương, bộ ngành.
Đơn cử như trong phần thảo luận tại tổ cuối tuần qua, trong khi các đại biểu của các địa phương còn khó khăn như Hà Tĩnh, Lai Châu, An Giang… cho rằng, cần đầu tư mạnh cho nông thôn, nhất là hạ tầng giao thông nông thôn, thì đại biểu các thành phố lớn như Hà Nội, Tp.HCM lại đề nghị đầu tư vào các khu đô thị để tạo sức bật, tạo sức lan tỏa cho nền kinh tế.
Đại biểu Nguyễn Hồng Sơn (Hà Nội) thẳng thắn: “Đại biểu Quốc hội phê Chính phủ đầu tư dàn trải, song lỗi một phần thuộc về các đại biểu, vì đại biểu nào cũng đề nghị tăng đầu tư cho ngành mình, địa phương mình”.
Báo cáo của tháng 9/2011 của Bộ Công Thương đã lý giải cho thực tế trên: “cắt giảm đầu tư công đã làm giảm nhập khẩu máy móc, phụ tùng phục vụ cho phục vụ cho xây dựng cơ bản trong 8 tháng đầu năm 2011...”.
Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị đặt câu hỏi: “Chúng ta ai cũng phàn nàn đầu tư dàn trải, nhưng trong 500 đại biểu Quốc hội, có ai dám đứng lên nhận ngành mình, địa phương mình đầu tư dàn trải, tự xin rút không?”.
Cũng trong bản tin nói trên của Ủy ban Kinh tế, cơ quan này cho rằng, nếu không có một lộ trình cắt giảm cụ thể, đầu tư công sẽ đặt lên nền kinh tế nhiều hệ lụy tiêu cực như lạm phát cao dai dẳng, rủi ro nợ công, thâm hụt thương mại gia tăng, lãi suất cao... Tuy nhiên, Ủy ban cũng quan ngại trước thực tế, cắt giảm đầu tư công trong ngắn hạn sẽ gặp nhiều khó khăn do đụng chạm lợi ích của địa phương và ngành.
Do đó, cắt giảm đầu tư công và thâm hụt ngân sách cần một chiến lược và lộ trình cụ thể, rõ ràng, minh bạch và đảm bảo tính định lượng trong giai đoạn trung hạn 2011 - 2015, theo Ủy ban Kinh tế. Đặc biệt, trong bối cảnh lạm phát tăng cao, cắt giảm đầu tư công phải được coi là công cụ chính sách quan trọng khi mà dư địa của chính sách tiền tệ không còn nhiều.
Ngoài ra, Ủy ban cũng cho rằng, cần nhấn mạnh tới hoạt động tái cấu trúc đầu tư công trong nền kinh tế, giảm đầu tư công vào các lĩnh vực mà tư nhân có thể thực hiện hiệu quả, hướng đầu tư công vào những lĩnh vực mà tư nhân không thể làm được hoặc không muốn làm nhưng lại đóng vai trò lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội.
Ngoại trừ dầu diezel, giá cơ sở của các mặt hàng xăng dầu khác đều đang cao hơn giá hiện hành trên thị trường Việt Nam, nên việc giảm giá bán lẻ chưa thể thực hiện được.
"Tái cấu trúc đầu tư" là cụm từ được nhắc đi nhắc lại tại nghị trường Quốc hội suốt mấy ngày qua. Vấn đề là nói thì rất dễ, nhưng làm thật khó khăn, thậm chí đau đớn.
Sáng 6/12, Văn phòng Chủ tịch nước đã họp báo về lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật vừa được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 2 và đều có hiệu lực thi hành từ 1/7 năm sau.
Thêm một lần, thẩm tra báo cáo của Chính phủ về công tác phòng chống tham nhũng năm 2011, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội lại “phê” Chính phủ chậm khắc phục một số hạn chế, tồn tại đã được cơ quan thẩm tra nêu từ các năm trước.
Bộ lao động - Thương binh và Xã hội cho biết đang tính phương án mở rộng đề án quan hệ tiền lương tối thiểu - trung bình - tối đa. Theo đó, mức tối đa lương cán bộ, công chức có thể ở mức trên 12 triệu đồng/tháng.
Chất lượng dự báo quỹ đất chưa sát, lập quy hoạch không đảm bảo tính liên kết vùng, thiếu cân nhắc đến lợi ích chung, chưa tiết kiệm đất, công khai quy hoạch còn mang tính hình thức... là những gì được Chính phủ nêu ra trong báo cáo kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2000 – 2010.
Chính phủ đặt mục tiêu cho năm 2012 và 5 năm tới là ổn định kinh tế vĩ mô và tái cấu trúc nền kinh tế. Để làm được điều này, trước kỳ họp Quốc hội thứ hai, khai mạc ngày 20-10, Quốc hội yêu cầu phải tập trung vào tám giải pháp chính.
Tổng hợp ý kiến đóng góp của đại biểu về chương trình kỳ họp Quốc hội thứ hai sẽ khai mạc vào ngày 20/10 tới đây, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều 13/10, Văn phòng Quốc hội cho biết một số đại biểu đề nghị Chính phủ báo cáo thêm về kết quả điều tra, xử lý đối với những sai phạm của Vinashin.
Tổng hợp kết quả từ các cuộc thanh tra, trong 9 tháng qua, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện sai phạm về kinh tế trên 1.159 tỷ đồng và gần 2.000 ha đất.
Hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đã có mức tăng trưởng mạnh trong năm 2011, giá trị thương vụ đạt 4,7 tỉ đô la Mỹ, trong đó các thương vụ có yếu tố nước ngoài chiếm 66% về giá trị.
Hiện nay, việc quy hoạch hệ thống thoát nước trên địa bàn TPHCM chỉ đạt 30% nhu cầu khi hệ thống thoát nước chỉ có trong phạm vi khoảng 860 ki lô mét vuông trên tổng diện tích 2.095 ki lô mét vuông của cả thành phố; như vậy tình trạng ngập vẫn còn xảy ra trong thời gian tới.
“Nguyên nhân chính là tốc độ phát triển nhanh quá nhưng không có sự kết nối của các nguồn lực khác nhau để phát triển mà chỉ sử dụng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp nhà nước”.
Đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế cần đòi hỏi thay đổi tư duy và diễn ra trên tất cả các khâu của nền kinh tế. Có 2 vấn đề cần lưu ý: tính hệ thống và bước đi của tiến trình tái cấu trúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Sau gần 25 năm đổi mới, bộ mặt kinh tế, xã hội Việt Nam đã khác hẳn. So với 10 năm trước, đời sống của dân chúng nói chung hiện nay được cải thiện nhiều, vị trí của Việt Nam trên thế giới cũng tăng lên đáng kể. Rõ ràng ở đây có vấn đề hiệu suất phát triển, có khả năng bỏ lỡ các cơ hội mà nguyên nhân sâu xa nằm ở cơ chế, ở sự chậm hoàn thiện cơ chế thị trường, ở năng lực nắm bắt cơ hội, và việc thực thi các chính sách, vì các điều kiện về bối cảnh khu vực và cơ hội phát triển Việt Nam không bất lợi so với các nước lân cận.
Bàn cờ kinh tế VN bị chia thành rất nhiều mảnh nhỏ. Các mảnh này thường bị chi phối bởi các nhóm độc quyền và đặc quyền. Điểm yếu cơ bản nhất trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam là tăng trưởng chủ yếu nhờ vào việc bán tài nguyên và gia công trình độ thấp, nhờ vào tăng lượng đầu tư và lấy khu vực kinh tế nhà nước vốn kém hiệu quả làm chủ đạo.
Việt Nam tăng 18 bậc lên vị trí thứ 71 trong bảng chỉ số về môi trường thương mại toàn cầu năm 2010 vừa được WEF công bố. Trong tổng số 125 nền kinh tế được WEF xem xét năm nay Singapore và Hồng Công tiếp tục dẫn đầu thế giới về phương diện tạo điều kiện thuận lợi cho tăng cường trao đổi thương mại toàn cầu.
Hiện nay quy mô của các vùng kinh tế trọng điểm (VKTTĐ) đã mở rộng đến gấn 25% diện tích và chiếm khoảng 70% thu nhập kinh tế của cả nước. Một vấn đề đặt ra là: quan điểm ngày càng mở rộng quy mô diện tích của các VKTTĐ của Việt Nam có hợp lý hay không? Làm thế nào để các VKTTĐ phải thực sự là động lực tăng trưởng và phát triển kinh tế của cả nước ,có một thế đứng vững chắc trong tương lai nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Ngày 17-5, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã tổ chức hội thảo tham vấn cho dự thảo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) 5 năm 2011-2015, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quốc tế. Nội dung chủ yếu nêu lên bức tranh toàn cảnh về KT-XH, cùng những vấn đề liên quan khi nước ta bước vào giai đoạn "đệm" chuyển tiếp để cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020.
Bên cạnh những vấn đề quản lý đô thị, trung tâm hành chính quốc gia… thì bài toán kinh tế là băn khoăn lớn nhất khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về đồ án quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, sáng 11/5.
Kể từ khi khu kinh tế ven biển đầu tiên là Chu Lai được thành lập năm 2003, đến nay đã có 14 khu kinh tế biển được thành lập, gồm 2 khu ở đồng bằng sông Hồng, 10 khu ở vùng duyên hải miền Trung và 2 khu ở miền Nam. Theo Quy hoạch phát triển các KKT biển đến năm 2020 cả nước sẽ có 15 khu kinh tế biển với kinh phí đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho khoảng 500.000 ngàn người.
Tại bài viết mới nhất trên blog của mình, TS. Trần Công Hòa đã phân tích và đưa ra một số khuyến nghị về hoạch định chính sách và điều hành nền kinh tế 2010: tiếp tục giảm giá VND; cắt giảm chi tiêu công; tăng tính độc lập của NHNN; kiên quyết cho phá sản những doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ; điều chỉnh chính sách thuế ở một số lĩnh vực theo phương thức lũy tiến; phát triển công nghiệp phụ trợ;...
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Cải cách cơ cấu là một đòi hỏi nghiệt ngã đối với tất cả các nước muốn tiến bước trên con đường đi đến phồn vinh. Thế nhưng, có nhiều nước không chủ động vượt qua đòi hỏi này khi tình thế kinh tế còn thuận lợi và thường bắt đầu nó quá muộn khi đất nước đã rơi vào khủng hoảng. Điều này lý giải tại sao nhiều nước có khởi đầu tốt nhưng rồi sa lầy trong cạm bẫy của mức thu nhập trung bình ...
Năm 2009, tăng trưởng GDP đạt 5,32%; lạm phát được kiềm chế dưới 7%; hệ số ICOR là 5, 16. Những con số này có thể cho cảm nhận kinh tế vĩ mô đang ở tình trạng khá ổn định. Tuy nhiên Tổng cục Thống kê cho rằng các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc, bất bình đẳng giầu nghèo tăng, chậm được khắc phục,...
Nền kinh tế của Việt Nam đã và đang ngày một trở nên phức tạp hơn, với các cơ chế, thị trường, tổ chức và lực lượng kinh tế mới ra đời trong suốt hơn hai thập niên đổi mới. Sự gấp gáp của cuộc đua tranh kinh tế được nhân lên bằng hành trình hội nhập, trong đó Việt Nam là thành viên mới của WTO.
