Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Trung khép lại buổi họp giao ban sản xuất tại Bộ này hôm 26/10 sớm hơn lệ thường.
Thông tin “sơ bộ” được đưa ra bàn thảo với đại diện các bộ, ngành, tập đoàn, tổng công ty không có nhiều. “Về cơ bản, kinh tế vĩ mô đang có dấu hiệu khởi sắc”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhìn nhận.
Chẳng hạn như, theo số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng rất khá, 10 tháng tới 7% so với cùng kỳ, đặc biệt là công nghiệp chế biến vượt 10%; nông, lâm nghiệp, thủy sản thì cơ bản phát triển tốt; dịch vụ không có gì đáng chê; xuất, nhập khẩu đều có mức tăng trưởng kim ngạch vào loại “khủng”, cỡ xấp xỉ 30% và hơn thế nữa; lạm phát xuống mức thấp nhất 4 tháng; thu chi ngân sách đảm bảo; doanh nghiệp vẫn “nhộn nhịp” ra đăng ký kinh doanh…
Tuy nhiên, nhìn nhận của đại diện các bộ, ngành tại cuộc họp không được lạc quan như số liệu công bố.
Sự phân vân thấy rõ ở các đại biểu, trước khác biệt trên kết quả bằng con số với thực tế doanh nghiệp.
Sản xuất công nghiệp giảm hay tăng?
“Bác” lại kết quả về tình hình tăng trưởng công nghiệp được đề cập trong báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Phó vụ trưởng Vụ Kế hoạch (Bộ Công Thương) Nguyễn Thanh Hòa khẳng định: “Qua theo dõi của Bộ Công Thương, sản xuất công nghiệp có xu hướng giảm”.
Chia sẻ quan điểm này, Phó giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hà Nội Nguyễn Văn Tứ cho hay: “Sản xuất công nghiệp, theo đánh giá của chúng tôi, tăng trưởng có xu hướng giảm dần, nếu lấy tháng 1, tháng 5, tháng 10 để so sánh. Trong khi, các năm trước xu hướng tăng về cuối năm”.
Thực tế, nếu trừ đi tháng 10 mới là con số ước tính trong số liệu của Tổng cục Thống kê, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) cho thấy vẫn còn khá “long đong”. So với tháng bình quân năm gốc, IIP tháng 9 năm nay về lại mức tăng của tháng 5/2011 (tăng 67,2%).
Giữa giai đoạn này, chỉ có tháng 8 là IIP phục hồi khá tốt sau hai tháng 6 và 7 đều đuối dần, nhưng ngay tháng cuối quý 3 lại đảo chiều đi xuống, xóa sạch nỗ lực nhỏ nhoi trước đó.
Diễn biến này còn bị trầm trọng hơn bởi tình hình tiêu thụ có khó khăn. Chỉ số tồn kho ngành công nghiệp chế biến, chế tạo là một tham khảo, trong tháng 9 giảm mạnh 4,8% so với tháng trước và chưa lấy lại được “phong độ” của giai đoạn tháng 5-7/2011.
Hệ quả là chỉ số tồn kho công nghiệp chế biến rơi vào thời điểm biến động dữ dội. Vào tháng trước, các mốc so sánh theo tháng và theo năm đều giảm rất mạnh, nay đổi chiều tăng chóng mặt, tương ứng tăng 5,3% và 21,1%, theo thống kê tại thời điểm 1/10/2011.
Thực tế này, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Bích Lâm nhìn nhận ở khía cạnh “nhu cầu thấp” đang ảnh hưởng đến sản xuất.
Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ 10 tháng năm 2011 ước đạt 1.561 nghìn tỷ đồng, tăng “lạc quan” 23,1% so với cùng kỳ. Tuy thế, trừ yếu tố giá lại chỉ còn tăng có 3,9%, một mức khá thấp so với giai đoạn trước đây tối thiểu cũng được 7-8%, chưa nói đến mức cao có thể 13-15%.
Cho nên, không thể nói tình hình sản xuất kinh doanh đang dễ dàng.
Doanh nghiệp ngừng hoạt động tăng mạnh
Những khó khăn trên lại dẫn đến một cảnh báo khác đang dẫn “lộ diện”. Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho hay, trong 10 tháng năm 2011, cả nước đã có thêm khoảng 63,92 nghìn doanh nghiệp đăng ký mới, với tổng vốn đăng ký ước khoảng 397,2 nghìn tỷ đồng.
Không có so sánh cụ thể với cùng kỳ trong bản báo cáo kể trên, nhưng tham khảo báo cáo cũng của bộ này cung cấp tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10 năm ngoài thì so ra, lượng doanh nghiệp đăng ký mới đã "đuối" hơn trên 10,6%.
Đáng chú ý nữa là số vốn đăng ký so với cùng kỳ giảm mạnh, tương ứng trên 64,8%, cho thấy quy mô doanh nghiệp mới chủ yếu là nhỏ về tiềm lực tài chính.
Thứ trưởng Nguyễn Văn Trung lưu ý thêm từ dữ liệu 9 tháng của cơ quan thuế. Ông cho biết, theo thống kê vào tháng trước, trong số khoảng 57 nghìn doanh nghiệp đăng ký kinh doanh, có tới 47 nghìn được xác định đã ngừng hoạt động.
“Tức là, chỉ còn có 10 nghìn hoạt động được. Nếu đúng thế, trong 20 năm vừa qua chưa có khi nào tình hình diễn ra như vậy”, ông nói với hội nghị.
Phó giám đốc Tứ chia sẻ quan điểm của Thứ trưởng Trung. Thông tin từ Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội cho biết, theo thống kê trên địa bàn Thủ đô đến nay đã có khoảng 3.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động trên tổng số khoảng 14.500 doanh nghiệp đăng ký mới trong 10 tháng năm 2011.
“Mọi năm, con số này chỉ khoảng 400-500 doanh nghiệp, nay thì tự người ta khai báo đã hơn nhiều rồi, gấp 6-7 lần những năm khó khăn trước đây”, ông Tứ cho biết. Nhưng, “đó mới là phần nổi thôi, phần chìm có thể còn lớn hơn”.
Và chuyện nhập siêu với Trung Quốc
Từ việc sản xuất, tiêu thụ khó khăn dẫn tới cạnh tranh gay gắt, từ vốn thiếu khiến phải chi li đầu tư…, câu chuyện nhập siêu thiết bị, công nghệ lạc hậu từ Trung Quốc lại được Thứ trưởng Trung cảnh báo một lần nữa.
Chuyện hạn chế nhập siêu từ Trung Quốc “còn đang bí” đã được vị Thứ trưởng này đề cập từ tháng 3 năm nay, giờ đây trở lại “tươi mới”.
Nếu nhìn ở góc độ tăng trưởng xuất, nhập khẩu với nước láng giềng phương Bắc, xem ra tình hình có cải thiện lớn. Trong 9 tháng năm 2011, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sang nước bạn đạt gần 59%, trong khi ở chiều ngược lại chỉ tăng khoảng 22,7%.
Tuy nhiên, nhập siêu thực tế lại nở rộng và đôn thêm khoảng 425 triệu USD lên mức 9,85 tỷ USD. Con số này đang cao hơn rất nhiều so với nhập siêu của cả nước cùng thời kỳ, chỉ vào khoảng 7,59 tỷ USD (ước nhập siêu 10 tháng khoảng 8,39 tỷ USD). Và Việt Nam tiếp tục nhập siêu lớn nhất từ Trung Quốc.
Trong khi đó, liên quan đến lo ngại của lãnh đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng của Việt Nam từ Trung Quốc trong 9 tháng năm 2011 tăng tới 17,7% so với cùng kỳ, trong khi với các đối tác công nghiệp phát triển khác lại “đuổi không kịp. Chẳng hạn, với Nhật Bản nhập khẩu nhóm hàng này của Việt Nam tăng tương ứng 10,2%, nhưng với Mỹ lại giảm khoảng 1,5%.
Cho nên, với đề dẫn của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, rằng các ý kiến tại giao ban sáng nay sẽ được tổng hợp lại, chuyển lên Chính phủ trong cuộc họp vào tháng này, thì ngoài những đánh giá tình hình chung, cũng như đề xuất chính sách về ổn định vĩ mô…, sẽ có thêm ba cảnh báo.
Ngoại trừ dầu diezel, giá cơ sở của các mặt hàng xăng dầu khác đều đang cao hơn giá hiện hành trên thị trường Việt Nam, nên việc giảm giá bán lẻ chưa thể thực hiện được.
"Tái cấu trúc đầu tư" là cụm từ được nhắc đi nhắc lại tại nghị trường Quốc hội suốt mấy ngày qua. Vấn đề là nói thì rất dễ, nhưng làm thật khó khăn, thậm chí đau đớn.
Sáng 6/12, Văn phòng Chủ tịch nước đã họp báo về lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật vừa được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 2 và đều có hiệu lực thi hành từ 1/7 năm sau.
Thủ tướng Chính phủ vừa ký quyết định về kinh phí hỗ trợ hộ nghèo tiền điện năm 2011. Theo đó, Chính phủ đã chi 930 tỷ đồng để thực hiện hỗ trợ hộ nghèo về tiền điện trong năm nay.
Trong khi cử tri đang bức xúc, Chính phủ đang đau đầu về hiệu quả của đầu tư công, một thông tin khá “giật mình” từ Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho biết, tính đến thời điểm hiện tại, các bộ, ngành và địa phương đã gửi danh mục dự án đầu tư công trong năm 2012 về Bộ Kế hoạch và Đầu tư với tổng số tiền lên tới... 300 tỷ USD.
Thêm một lần, thẩm tra báo cáo của Chính phủ về công tác phòng chống tham nhũng năm 2011, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội lại “phê” Chính phủ chậm khắc phục một số hạn chế, tồn tại đã được cơ quan thẩm tra nêu từ các năm trước.
Bộ lao động - Thương binh và Xã hội cho biết đang tính phương án mở rộng đề án quan hệ tiền lương tối thiểu - trung bình - tối đa. Theo đó, mức tối đa lương cán bộ, công chức có thể ở mức trên 12 triệu đồng/tháng.
Chất lượng dự báo quỹ đất chưa sát, lập quy hoạch không đảm bảo tính liên kết vùng, thiếu cân nhắc đến lợi ích chung, chưa tiết kiệm đất, công khai quy hoạch còn mang tính hình thức... là những gì được Chính phủ nêu ra trong báo cáo kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2000 – 2010.
Chính phủ đặt mục tiêu cho năm 2012 và 5 năm tới là ổn định kinh tế vĩ mô và tái cấu trúc nền kinh tế. Để làm được điều này, trước kỳ họp Quốc hội thứ hai, khai mạc ngày 20-10, Quốc hội yêu cầu phải tập trung vào tám giải pháp chính.
Tổng hợp ý kiến đóng góp của đại biểu về chương trình kỳ họp Quốc hội thứ hai sẽ khai mạc vào ngày 20/10 tới đây, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều 13/10, Văn phòng Quốc hội cho biết một số đại biểu đề nghị Chính phủ báo cáo thêm về kết quả điều tra, xử lý đối với những sai phạm của Vinashin.
Tổng hợp kết quả từ các cuộc thanh tra, trong 9 tháng qua, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện sai phạm về kinh tế trên 1.159 tỷ đồng và gần 2.000 ha đất.
Hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đã có mức tăng trưởng mạnh trong năm 2011, giá trị thương vụ đạt 4,7 tỉ đô la Mỹ, trong đó các thương vụ có yếu tố nước ngoài chiếm 66% về giá trị.
Hiện nay, việc quy hoạch hệ thống thoát nước trên địa bàn TPHCM chỉ đạt 30% nhu cầu khi hệ thống thoát nước chỉ có trong phạm vi khoảng 860 ki lô mét vuông trên tổng diện tích 2.095 ki lô mét vuông của cả thành phố; như vậy tình trạng ngập vẫn còn xảy ra trong thời gian tới.
“Nguyên nhân chính là tốc độ phát triển nhanh quá nhưng không có sự kết nối của các nguồn lực khác nhau để phát triển mà chỉ sử dụng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp nhà nước”.
Đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế cần đòi hỏi thay đổi tư duy và diễn ra trên tất cả các khâu của nền kinh tế. Có 2 vấn đề cần lưu ý: tính hệ thống và bước đi của tiến trình tái cấu trúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Sau gần 25 năm đổi mới, bộ mặt kinh tế, xã hội Việt Nam đã khác hẳn. So với 10 năm trước, đời sống của dân chúng nói chung hiện nay được cải thiện nhiều, vị trí của Việt Nam trên thế giới cũng tăng lên đáng kể. Rõ ràng ở đây có vấn đề hiệu suất phát triển, có khả năng bỏ lỡ các cơ hội mà nguyên nhân sâu xa nằm ở cơ chế, ở sự chậm hoàn thiện cơ chế thị trường, ở năng lực nắm bắt cơ hội, và việc thực thi các chính sách, vì các điều kiện về bối cảnh khu vực và cơ hội phát triển Việt Nam không bất lợi so với các nước lân cận.
Bàn cờ kinh tế VN bị chia thành rất nhiều mảnh nhỏ. Các mảnh này thường bị chi phối bởi các nhóm độc quyền và đặc quyền. Điểm yếu cơ bản nhất trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam là tăng trưởng chủ yếu nhờ vào việc bán tài nguyên và gia công trình độ thấp, nhờ vào tăng lượng đầu tư và lấy khu vực kinh tế nhà nước vốn kém hiệu quả làm chủ đạo.
Việt Nam tăng 18 bậc lên vị trí thứ 71 trong bảng chỉ số về môi trường thương mại toàn cầu năm 2010 vừa được WEF công bố. Trong tổng số 125 nền kinh tế được WEF xem xét năm nay Singapore và Hồng Công tiếp tục dẫn đầu thế giới về phương diện tạo điều kiện thuận lợi cho tăng cường trao đổi thương mại toàn cầu.
Hiện nay quy mô của các vùng kinh tế trọng điểm (VKTTĐ) đã mở rộng đến gấn 25% diện tích và chiếm khoảng 70% thu nhập kinh tế của cả nước. Một vấn đề đặt ra là: quan điểm ngày càng mở rộng quy mô diện tích của các VKTTĐ của Việt Nam có hợp lý hay không? Làm thế nào để các VKTTĐ phải thực sự là động lực tăng trưởng và phát triển kinh tế của cả nước ,có một thế đứng vững chắc trong tương lai nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Ngày 17-5, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã tổ chức hội thảo tham vấn cho dự thảo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) 5 năm 2011-2015, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quốc tế. Nội dung chủ yếu nêu lên bức tranh toàn cảnh về KT-XH, cùng những vấn đề liên quan khi nước ta bước vào giai đoạn "đệm" chuyển tiếp để cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020.
Bên cạnh những vấn đề quản lý đô thị, trung tâm hành chính quốc gia… thì bài toán kinh tế là băn khoăn lớn nhất khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về đồ án quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, sáng 11/5.
Kể từ khi khu kinh tế ven biển đầu tiên là Chu Lai được thành lập năm 2003, đến nay đã có 14 khu kinh tế biển được thành lập, gồm 2 khu ở đồng bằng sông Hồng, 10 khu ở vùng duyên hải miền Trung và 2 khu ở miền Nam. Theo Quy hoạch phát triển các KKT biển đến năm 2020 cả nước sẽ có 15 khu kinh tế biển với kinh phí đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho khoảng 500.000 ngàn người.
Tại bài viết mới nhất trên blog của mình, TS. Trần Công Hòa đã phân tích và đưa ra một số khuyến nghị về hoạch định chính sách và điều hành nền kinh tế 2010: tiếp tục giảm giá VND; cắt giảm chi tiêu công; tăng tính độc lập của NHNN; kiên quyết cho phá sản những doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ; điều chỉnh chính sách thuế ở một số lĩnh vực theo phương thức lũy tiến; phát triển công nghiệp phụ trợ;...
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Cải cách cơ cấu là một đòi hỏi nghiệt ngã đối với tất cả các nước muốn tiến bước trên con đường đi đến phồn vinh. Thế nhưng, có nhiều nước không chủ động vượt qua đòi hỏi này khi tình thế kinh tế còn thuận lợi và thường bắt đầu nó quá muộn khi đất nước đã rơi vào khủng hoảng. Điều này lý giải tại sao nhiều nước có khởi đầu tốt nhưng rồi sa lầy trong cạm bẫy của mức thu nhập trung bình ...
Năm 2009, tăng trưởng GDP đạt 5,32%; lạm phát được kiềm chế dưới 7%; hệ số ICOR là 5, 16. Những con số này có thể cho cảm nhận kinh tế vĩ mô đang ở tình trạng khá ổn định. Tuy nhiên Tổng cục Thống kê cho rằng các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc, bất bình đẳng giầu nghèo tăng, chậm được khắc phục,...
Nền kinh tế của Việt Nam đã và đang ngày một trở nên phức tạp hơn, với các cơ chế, thị trường, tổ chức và lực lượng kinh tế mới ra đời trong suốt hơn hai thập niên đổi mới. Sự gấp gáp của cuộc đua tranh kinh tế được nhân lên bằng hành trình hội nhập, trong đó Việt Nam là thành viên mới của WTO.
