"Tái cấu trúc đầu tư" là cụm từ được nhắc đi nhắc lại tại nghị trường Quốc hội suốt mấy ngày qua. Vấn đề là nói thì rất dễ, nhưng làm thật khó khăn, thậm chí đau đớn.
Trong các phiên thảo luận sôi nổi của Quốc hội hồi cuối tuần qua về tình hình kinh tế xã hội, "tái cấu trúc đầu tư" là một trong những cụm từ có tần suất xuất hiện rất cao. Rất nhiều nhà lập pháp đã không chỉ "nhìn thấy" mà đang "cảm thấy" và đưa ra những phát biểu mạnh mẽ, quyết liệt về yêu cầu phải thay đổi cung cách "rót thêm dầu, tăng thêm ga cho những cỗ máy rệu rã" là những doanh nghiệp nhà nước hoạt động kém hiệu quả. Trước phiên thảo luận, Ủy ban Kinh tế Quốc hội cũng gửi đến các đại biểu Quốc hội một bản kiến nghị, tập hợp các ý kiến từ một cuộc hội thảo do ủy ban tổ chức về tình hình kinh tế vĩ mô. Bản kiến nghị có cùng quan điểm với đại biểu Quốc hội về khu vực doanh nghiệp nhà nước, như bãi bỏ nhiều ưu đãi, đặc quyền, kiên quyết không khoanh nợ, giãn nợ, chấm dứt kinh doanh tay trái…
Theo đó, các đại diện tham dự hội thảo cho rằng, khu vực doanh nghiệp nhà nước đang tồn tại nhiều vấn đề, có thể tác động xấu đến sự tăng trưởng bền vững của nền kinh tế. Đơn cử, nếu trừ đi dầu thô, than và khoáng sản thì doanh nghiệp nhà nước chỉ tạo ra khoảng 15%-20% tổng trị giá xuất khẩu, trong khi đó kim ngạch nhập khẩu lại khá lớn, góp phần đáng kể gây thâm hụt cán cân vãng lai của nền kinh tế.
Để tái cấu trúc khu vực doanh nghiệp nhà nước, việc đầu tiên là phải thay đổi quan điểm về vai trò then chốt của khu vực này; đẩy nhanh quá trình tách chức năng thực hiện quyền chủ sở hữu nhà nước với chức năng quản lý hành chính nhà nước của các bộ, UBND cấp tỉnh; xóa bỏ những ưu đãi cho doanh nghiệp nhà nước về tiếp cận các nguồn tín dụng, quyền kinh doanh, tài nguyên thiên nhiên, đất đai… Tất cả đã được chỉ rõ với đầy đủ lý luận và rất dễ thống nhất, nhưng thực hiện cụ thể thì lại không dễ dàng chút nào, vì "tự xẻo mình thì… đau" - như cách nói của đại biểu Dương Trung Quốc.
Đơn cử một chủ trương ngắn hạn hơn và đang được thực hiện quyết liệt hơn nhiều là siết chặt đầu tư công để giảm bội chi, giảm nợ công, đẩy lùi lạm phát.
"Trong 500 đại biểu QH, có ai dám đứng lên nhận ngành mình, địa phương mình đầu tư dàn trải, tự xin rút không"?
Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM) cho biết, tính đến thời điểm hiện tại, các bộ, ngành và địa phương đã gửi danh mục dự án đầu tư công trong năm 2012 về Bộ Kế hoạch và Đầu tư với tổng số tiền quy đổi lên tới 300 tỷ USD. Trong khi đó, quy mô nền kinh tế Việt Nam hiện tại chỉ vào khoảng 105 tỷ USD. Điều này cũng có nghĩa là nếu không đi vay đi mượn, cả nước ta sẽ phải dành dụm 3 năm mà không chi tiêu một đồng nào mới đủ đáp ứng nhu cầu đầu tư riêng cho năm 2012! Trên thực tế, trong 6 tháng đầu năm 2011 đã có thêm 6.731 dự án sử dụng 30% vốn nhà nước trở lên được khởi công, tăng gần 1.000 dự án so với cùng kỳ năm ngoái.
Không rõ các bộ ngành, địa phương đã quán triệt tinh thần cắt giảm đầu tư công như thế nào khi xây dựng danh mục đầu tư của ngành mình, địa phương mình? Ngay trong các phát biểu của mình, nhiều đại biểu Quốc hội vừa chỉ trích tình trạng đầu tư công thiếu hiệu quả, vừa đề nghị bổ sung vốn cho ngành A, địa phương B! Là vai giám sát viên mà còn khó xử như thế, huống hồ trong vai điều hành cụ thể. Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị đã phải đặt câu hỏi: "Chúng ta ai cũng phàn nàn đầu tư dàn trải, nhưng trong 500 đại biểu Quốc hội, có ai dám đứng lên nhận ngành mình, địa phương mình đầu tư dàn trải, tự xin rút không"?
Rõ ràng là, ngay cả khi quyết tâm chính trị đã có thì việc triển khai chủ trương này trên thực tế cũng không hề đơn giản.
Sáng 6/12, Văn phòng Chủ tịch nước đã họp báo về lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật vừa được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 2 và đều có hiệu lực thi hành từ 1/7 năm sau.
Thủ tướng Chính phủ vừa ký quyết định về kinh phí hỗ trợ hộ nghèo tiền điện năm 2011. Theo đó, Chính phủ đã chi 930 tỷ đồng để thực hiện hỗ trợ hộ nghèo về tiền điện trong năm nay.
Tái cơ cấu phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, ngăn chặn lợi ích nhóm trong quá trình ra quyết định, không gây xáo động lớn cho nền kinh tế, "rút dây" mà không "động rừng - Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh trong thông điệp đầu năm.
Ngày 19/1/2012, Văn phòng Chính phủ có văn bản truyền đạt ý kiến Thủ tướng về việc giao một số bộ và UBND tỉnh Quảng Ninh xây dựng và báo cáo Chính phủ về khu dịch vụ du lịch và vui chơi giải trí tổng hợp quy mô lớn, trong đó có dự án casino tại khu kinh tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.
“Những tác động từ sự dịch chuyển trong lực lượng lao động lên tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam chưa được bàn bạc nhiều ở trong nước”, ông Marco Breu, Tổng giám đốc McKinsey & Company lưu ý như vậy.
Ngoại trừ dầu diezel, giá cơ sở của các mặt hàng xăng dầu khác đều đang cao hơn giá hiện hành trên thị trường Việt Nam, nên việc giảm giá bán lẻ chưa thể thực hiện được.
Trong khi cử tri đang bức xúc, Chính phủ đang đau đầu về hiệu quả của đầu tư công, một thông tin khá “giật mình” từ Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho biết, tính đến thời điểm hiện tại, các bộ, ngành và địa phương đã gửi danh mục dự án đầu tư công trong năm 2012 về Bộ Kế hoạch và Đầu tư với tổng số tiền lên tới... 300 tỷ USD.
Thêm một lần, thẩm tra báo cáo của Chính phủ về công tác phòng chống tham nhũng năm 2011, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội lại “phê” Chính phủ chậm khắc phục một số hạn chế, tồn tại đã được cơ quan thẩm tra nêu từ các năm trước.
Bộ lao động - Thương binh và Xã hội cho biết đang tính phương án mở rộng đề án quan hệ tiền lương tối thiểu - trung bình - tối đa. Theo đó, mức tối đa lương cán bộ, công chức có thể ở mức trên 12 triệu đồng/tháng.
Chất lượng dự báo quỹ đất chưa sát, lập quy hoạch không đảm bảo tính liên kết vùng, thiếu cân nhắc đến lợi ích chung, chưa tiết kiệm đất, công khai quy hoạch còn mang tính hình thức... là những gì được Chính phủ nêu ra trong báo cáo kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2000 – 2010.
Hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đã có mức tăng trưởng mạnh trong năm 2011, giá trị thương vụ đạt 4,7 tỉ đô la Mỹ, trong đó các thương vụ có yếu tố nước ngoài chiếm 66% về giá trị.
Hiện nay, việc quy hoạch hệ thống thoát nước trên địa bàn TPHCM chỉ đạt 30% nhu cầu khi hệ thống thoát nước chỉ có trong phạm vi khoảng 860 ki lô mét vuông trên tổng diện tích 2.095 ki lô mét vuông của cả thành phố; như vậy tình trạng ngập vẫn còn xảy ra trong thời gian tới.
“Nguyên nhân chính là tốc độ phát triển nhanh quá nhưng không có sự kết nối của các nguồn lực khác nhau để phát triển mà chỉ sử dụng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp nhà nước”.
Đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế cần đòi hỏi thay đổi tư duy và diễn ra trên tất cả các khâu của nền kinh tế. Có 2 vấn đề cần lưu ý: tính hệ thống và bước đi của tiến trình tái cấu trúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Sau gần 25 năm đổi mới, bộ mặt kinh tế, xã hội Việt Nam đã khác hẳn. So với 10 năm trước, đời sống của dân chúng nói chung hiện nay được cải thiện nhiều, vị trí của Việt Nam trên thế giới cũng tăng lên đáng kể. Rõ ràng ở đây có vấn đề hiệu suất phát triển, có khả năng bỏ lỡ các cơ hội mà nguyên nhân sâu xa nằm ở cơ chế, ở sự chậm hoàn thiện cơ chế thị trường, ở năng lực nắm bắt cơ hội, và việc thực thi các chính sách, vì các điều kiện về bối cảnh khu vực và cơ hội phát triển Việt Nam không bất lợi so với các nước lân cận.
Bàn cờ kinh tế VN bị chia thành rất nhiều mảnh nhỏ. Các mảnh này thường bị chi phối bởi các nhóm độc quyền và đặc quyền. Điểm yếu cơ bản nhất trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam là tăng trưởng chủ yếu nhờ vào việc bán tài nguyên và gia công trình độ thấp, nhờ vào tăng lượng đầu tư và lấy khu vực kinh tế nhà nước vốn kém hiệu quả làm chủ đạo.
Việt Nam tăng 18 bậc lên vị trí thứ 71 trong bảng chỉ số về môi trường thương mại toàn cầu năm 2010 vừa được WEF công bố. Trong tổng số 125 nền kinh tế được WEF xem xét năm nay Singapore và Hồng Công tiếp tục dẫn đầu thế giới về phương diện tạo điều kiện thuận lợi cho tăng cường trao đổi thương mại toàn cầu.
Hiện nay quy mô của các vùng kinh tế trọng điểm (VKTTĐ) đã mở rộng đến gấn 25% diện tích và chiếm khoảng 70% thu nhập kinh tế của cả nước. Một vấn đề đặt ra là: quan điểm ngày càng mở rộng quy mô diện tích của các VKTTĐ của Việt Nam có hợp lý hay không? Làm thế nào để các VKTTĐ phải thực sự là động lực tăng trưởng và phát triển kinh tế của cả nước ,có một thế đứng vững chắc trong tương lai nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Ngày 17-5, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã tổ chức hội thảo tham vấn cho dự thảo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) 5 năm 2011-2015, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quốc tế. Nội dung chủ yếu nêu lên bức tranh toàn cảnh về KT-XH, cùng những vấn đề liên quan khi nước ta bước vào giai đoạn "đệm" chuyển tiếp để cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020.
Bên cạnh những vấn đề quản lý đô thị, trung tâm hành chính quốc gia… thì bài toán kinh tế là băn khoăn lớn nhất khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về đồ án quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, sáng 11/5.
Kể từ khi khu kinh tế ven biển đầu tiên là Chu Lai được thành lập năm 2003, đến nay đã có 14 khu kinh tế biển được thành lập, gồm 2 khu ở đồng bằng sông Hồng, 10 khu ở vùng duyên hải miền Trung và 2 khu ở miền Nam. Theo Quy hoạch phát triển các KKT biển đến năm 2020 cả nước sẽ có 15 khu kinh tế biển với kinh phí đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho khoảng 500.000 ngàn người.
Tại bài viết mới nhất trên blog của mình, TS. Trần Công Hòa đã phân tích và đưa ra một số khuyến nghị về hoạch định chính sách và điều hành nền kinh tế 2010: tiếp tục giảm giá VND; cắt giảm chi tiêu công; tăng tính độc lập của NHNN; kiên quyết cho phá sản những doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ; điều chỉnh chính sách thuế ở một số lĩnh vực theo phương thức lũy tiến; phát triển công nghiệp phụ trợ;...
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Cải cách cơ cấu là một đòi hỏi nghiệt ngã đối với tất cả các nước muốn tiến bước trên con đường đi đến phồn vinh. Thế nhưng, có nhiều nước không chủ động vượt qua đòi hỏi này khi tình thế kinh tế còn thuận lợi và thường bắt đầu nó quá muộn khi đất nước đã rơi vào khủng hoảng. Điều này lý giải tại sao nhiều nước có khởi đầu tốt nhưng rồi sa lầy trong cạm bẫy của mức thu nhập trung bình ...
Năm 2009, tăng trưởng GDP đạt 5,32%; lạm phát được kiềm chế dưới 7%; hệ số ICOR là 5, 16. Những con số này có thể cho cảm nhận kinh tế vĩ mô đang ở tình trạng khá ổn định. Tuy nhiên Tổng cục Thống kê cho rằng các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc, bất bình đẳng giầu nghèo tăng, chậm được khắc phục,...
Nền kinh tế của Việt Nam đã và đang ngày một trở nên phức tạp hơn, với các cơ chế, thị trường, tổ chức và lực lượng kinh tế mới ra đời trong suốt hơn hai thập niên đổi mới. Sự gấp gáp của cuộc đua tranh kinh tế được nhân lên bằng hành trình hội nhập, trong đó Việt Nam là thành viên mới của WTO.
"Tái cấu trúc đầu tư" là cụm từ được nhắc đi nhắc lại tại nghị trường Quốc hội suốt mấy ngày qua. Vấn đề là nói thì rất dễ, nhưng làm thật khó khăn, thậm chí đau đớn.
