Lương thực thực phẩm trong những năm qua luôn là nhóm hàng tăng giá mạnh. Ảnh: Tuệ Doanh.
Nhiều chuyên gia cho rằng cần phải hy sinh tăng trưởng để chống lạm phát nhưng dường như họ đã quên rằng tăng trưởng cũng là một phần quan trọng của ổn định vĩ mô, miễn là tăng trưởng đúng với khả năng của mình.
Theo công bố trên website của Tổng cục Thống kê, tăng trưởng GDP cả về lượng và giá khoảng 28%, nếu loại trừ yếu tố giá, tăng trưởng thực về GDP là 5,89%. Như vậy tăng trưởng thực về GDP năm 2011 tuy giảm so với năm trước nhưng cũng khá cao. Điều này tương đương với thu nhập bình quân của xã hội năm nay tăng hơn so với năm ngoái 28%.
Tuy nhiên, với quan sát bình thường có thể nhận thấy đời sống thể hiện qua sức mua của người dân tháng giáp Tết năm nay giảm sút một cách rõ rệt so với các năm trước. Đa số những người làm công ăn lương thu nhập giảm sút rõ rệt do sản xuất bị đình đốn, nhiều doanh nghiệp phá sản hoặc làm ăn không có lãi hoặc chỉ sản xuất cầm chừng để duy trì hoạt động mong chờ một ngày mai tươi sáng hơn.
Cũng theo số liệu của cơ quan thống kê, chín tháng đầu năm 2011 tỷ lệ vốn đầu tư trên GDP là 39,8% nhưng cả năm tỷ lệ này nhanh chóng giảm xuống 34,6%. Điều này cho thấy nguồn vốn đầu tư trong quí 4 giảm sút nhanh chóng, đặc biệt là của khu vực ngoài nhà nước, còn khu vực nhà nước giảm ít nhất (bảng dưới). Và như vậy cũng có thể thấy trong quí 4, khu vực kinh tế ngoài nhà nước hầu như không đầu tư.
Theo số liệu lịch sử, khu vực kinh tế ngoài nhà nước giai đoạn 2005-2010 đóng góp vào GDP từ 46-48%, nếu khu vực này không đầu tư tức là giá trị gia tăng không thể tăng, thậm chí sẽ giảm (mạnh). Nhưng một nghịch lý là GDP trong quí 4-2011 lại tăng cao nhất trong năm (6,1%). Vậy khu vực sở hữu nào tăng mạnh mẽ trong quí 4 để bù đắp lại phần thiếu hụt của khu vực kinh tế ngoài nhà nước? Hay dù không cần đầu tư mà GDP vẫn tăng? Khu vực kinh tế ngoài nhà nước không đầu tư một phần do không thể tiếp cận được nguồn vốn phần do lãi suất quá cao khiến các doanh nghiệp của khu vực này không thể chịu nổi. Không đầu tư thì sẽ không có sản xuất hoặc sản xuất cầm chừng, bán nốt những sản phẩm đã làm ra trước đó.
Như vậy có thể thấy thu nhập từ sản xuất của đa số người lao động giảm sút và điều này cũng thể hiện qua sức mua rất yếu trong quí cuối cùng của năm 2011. Phải chăng vì sức mua giảm sút nên không thể tăng giá và như vậy việc chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng ít hoặc không tăng chưa chắc đã là một tín hiệu tốt. Điều này còn nói lên sản xuất bị đình đốn đến mức báo động. Và một câu hỏi đặt ra là tăng trưởng GDP để làm gì trong khi mức sống của người dân giảm sút.
Chỉ số giá CPI năm 2011 so với bình quân năm 2010 tăng 18,6%, chỉ số giá bán sản phẩm công nghiệp chế biến chế tạo theo giá sản xuất là 16,5%; chỉ số bán sản phẩm nông nghiệp tăng 33,5% trong khi đó CPI của nhóm hàng lương thực thực phẩm vào khoảng 26%. Điều này là sao? Trong khi chỉ số giá nhập khẩu cho nhóm hàng này cũng trên 20%. Như vậy có phải chính nhập khẩu (từ Trung Quốc) làm CPI giảm so với giá sản xuất (PPI) không?
Thử nhìn lại, CPI bao gồm sự thay đổi giá tiêu dùng năm hiện hành so với năm trước của các sản phẩm được sản xuất trong nước và sản phẩm nhập khẩu. Đối với sản phẩm nông nghiệp (ứng với nhóm hàng lương thực thực phẩm) thì chỉ số giá sản xuất (PPI) rất cao (34%) nhưng CPI của nhóm này lại thấp hơn (26%) mà giá sản xuất cộng thêm phí lưu thông mới ra giá người mua. Trong khi giá nhập khẩu của mặt hàng này lại thấp hơn CPI của nhóm hàng này (20%), như vậy:
• Chính nhập khẩu làm CPI hạ.
• Nhập khẩu tư liệu sản xuất có chỉ số giá cao hơn CPI rất nhiều (20,4%) mà nước ta nhập khẩu cho sản xuất chiếm hơn 90% tổng kim ngạch nhập khẩu, điều này sẽ dẫn đến chỉ số giá sản xuất (PPI) trong thời kỳ sản xuất sau sẽ tiếp tục tăng cao. Tuy việc nhập khẩu trực tiếp cho tiêu dùng (8-10%) có thể làm giảm CPI, nhưng cấu thành nên sản phẩm trong nước tăng do giá nguyên vật liệu đầu vào tăng vẫn tiếp tục gây sức ép lên chỉ số giá tiêu dùng. Như vậy việc tái cơ cấu về ngành trong sản xuất là một việc thực sự cấp bách.
Trong hơn một năm qua, với sự lo lắng quá mức về giá cả tăng cao (biểu hiện của lạm phát) Chính phủ thắt chặt tiền tệ có phần quá mức, dẫn đến sản xuất đình trệ và có thể dẫn đến tê liệt nếu tình hình về vốn và lãi suất không được cải thiện. Nhiều chuyên gia cho rằng cần phải hy sinh mục đích tăng trưởng để chống lạm phát dường như đã quên rằng tăng trưởng cũng là một phần quan trọng của ổn định vĩ mô miễn là tăng trưởng đúng với khả năng của mình. Trong lúc chưa thể cải thiện được ngay hiệu quả đầu tư thì vẫn phải cần có một lượng vốn cần thiết để duy trì sản xuất và tăng trưởng đủ để phát triển bền vững, làm cơ sở để từng bước tái cơ cấu nền kinh tế.n
Vốn đầu tư toàn xã hội theo giá thực tế thực hiện năm 2011 Ngàn tỉ đồng Cơ cấu (%) So với năm 2010 (%) TỔNG SỐ 877,9 100,0 105,7 Khu vực nhà nước 341,6 38,9 108,0 Khu vực ngoài nhà nước 309,4 35,2 103,3 Khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 226,9 25,9 105,8 Nguồn: http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=621&ItemID=12129
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa như Việt Nam, tư duy kinh tế chỉ huy còn phổ biến thì không nên đặt vấn đề sử dụng tài sản quốc gia (dù là tiền thuế của dân hay đất đai của công) để khuyến khích phát triển công nghiệp một cách tham vọng, vì điều đó sẽ chỉ dẫn tới sự lãng phí.
“Có thể khẳng định rằng kết quả thu hút FDI trong tháng 1/2012 không phản ánh đúng về thực trạng và triển vọng thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam trong năm nay”, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) vừa thông tin đến báo chí.
Tháng 1/2012, chỉ số sản xuất công nghiệp giảm 2,4% so với cùng kỳ; kim ngạch xuất khẩu tương ứng chỉ bằng khoảng 88,9% và nhập khẩu là 81,3%; thu hút FDI bằng 2,5%...
5 cái "nhất" là "đặc trưng" của kinh tế Việt Nam đó là: Lạm phát cao nhất, lãi suất cao nhất, thâm hụt thương mại cao nhất, đồng nội tệ yếu nhất, dòng vốn lệ thuộc nhiều nhất vào dòng vốn bên ngoài. Nhận định của tiến sĩ Antonio Emilio của Viện REIT, Philippines.
Hiện nay việc đầu tư bảo vệ bờ biển, cửa sông là lãi nhất. Không phải một vốn bốn lời mà… 100 lời. Bởi nếu chúng ta không quan tâm đến lĩnh vực này ngay từ bây giờ thì đến đời con của chúng ta phải trả giá rất đắt.
Cộng đồng doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam đã tỏ ra bớt bi quan hơn về triển vọng của nền kinh tế Việt Nam, theo kết quả của cuộc khảo sát lần thứ sáu về chỉ số kinh doanh của các doanh nghiệp châu Âu do Phòng Thương mại Châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) thực hiện vào tháng 1/2012.
Cộng đồng doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam đã tỏ ra bớt bi quan hơn về triển vọng của nền kinh tế Việt Nam, theo kết quả của cuộc khảo sát lần thứ sáu về chỉ số kinh doanh của các doanh nghiệp châu Âu do Phòng Thương mại Châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) thực hiện vào tháng 1/2012.
Việc tự phong thành các Tập đoàn kinh tế tư nhân, việc nâng cấp các tổng công ty Nhà nước với mô hình "Công ty mẹ - Công ty con" thành các Tập đoàn kinh tế đã và đang diễn ra ở nước ta. Song một loạt sự đổ vỡ, hoạt động kém hiểu quả của các tập đoàn kinh tế ở nước ta của cả khối nhà nước và tư nhân trong thời gian qua cho thấy còn qua nhiều điều đáng đáng để bàn.
Khối Nghiên cứu Kinh tế của Ngân hàng HSBC (HSBC Global Research) vừa công bố bản báo cáo về Kinh tế Vĩ mô Châu Á quý I/2012 (Macro Asian Economics), theo đó, mặc cho tình hình tăng trưởng kinh tế toàn cầu trì trệ và những điều kiện khó khăn trong nước, đà tăng trưởng của Việt Nam vẫn đạt con số khá ấn tượng.
Trong niềm kỳ vọng về sự phát triển của đất nước, chúng ta đã có chiến lược phát triển kinh tế biển nhằm hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam thành cường quốc biển. Đó là một kỳ vọng tốt đẹp. Tuy nhiên, với tinh thần “ôn cố tri tân”, bài viết này sẽ sơ bộ tìm hiểu tại sao Việt Nam, dù nằm ngay sát biển và gần với một trong những tuyến đường biển nhộn nhịp nhất trên thế giới, lại đã không thể trở thành cường quốc biển.
Tái cơ cấu là một nhiệm vụ trọng tâm giúp chuyển đổi nền kinh tế Việt Nam sang xu hướng phát triển theo chiều sâu và bền vững, thân thiện với môi trường. Đối với mục tiêu định hướng phát triển bền vững vùng Tây Nguyên, tái cơ cấu kinh tế đóng vai trò quan trọng sống còn.
Hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đã có mức tăng trưởng mạnh trong năm 2011, giá trị thương vụ đạt 4,7 tỉ đô la Mỹ, trong đó các thương vụ có yếu tố nước ngoài chiếm 66% về giá trị.
Hiện nay, việc quy hoạch hệ thống thoát nước trên địa bàn TPHCM chỉ đạt 30% nhu cầu khi hệ thống thoát nước chỉ có trong phạm vi khoảng 860 ki lô mét vuông trên tổng diện tích 2.095 ki lô mét vuông của cả thành phố; như vậy tình trạng ngập vẫn còn xảy ra trong thời gian tới.
“Nguyên nhân chính là tốc độ phát triển nhanh quá nhưng không có sự kết nối của các nguồn lực khác nhau để phát triển mà chỉ sử dụng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp nhà nước”.
Đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế cần đòi hỏi thay đổi tư duy và diễn ra trên tất cả các khâu của nền kinh tế. Có 2 vấn đề cần lưu ý: tính hệ thống và bước đi của tiến trình tái cấu trúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Sau gần 25 năm đổi mới, bộ mặt kinh tế, xã hội Việt Nam đã khác hẳn. So với 10 năm trước, đời sống của dân chúng nói chung hiện nay được cải thiện nhiều, vị trí của Việt Nam trên thế giới cũng tăng lên đáng kể. Rõ ràng ở đây có vấn đề hiệu suất phát triển, có khả năng bỏ lỡ các cơ hội mà nguyên nhân sâu xa nằm ở cơ chế, ở sự chậm hoàn thiện cơ chế thị trường, ở năng lực nắm bắt cơ hội, và việc thực thi các chính sách, vì các điều kiện về bối cảnh khu vực và cơ hội phát triển Việt Nam không bất lợi so với các nước lân cận.
Bàn cờ kinh tế VN bị chia thành rất nhiều mảnh nhỏ. Các mảnh này thường bị chi phối bởi các nhóm độc quyền và đặc quyền. Điểm yếu cơ bản nhất trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam là tăng trưởng chủ yếu nhờ vào việc bán tài nguyên và gia công trình độ thấp, nhờ vào tăng lượng đầu tư và lấy khu vực kinh tế nhà nước vốn kém hiệu quả làm chủ đạo.
Việt Nam tăng 18 bậc lên vị trí thứ 71 trong bảng chỉ số về môi trường thương mại toàn cầu năm 2010 vừa được WEF công bố. Trong tổng số 125 nền kinh tế được WEF xem xét năm nay Singapore và Hồng Công tiếp tục dẫn đầu thế giới về phương diện tạo điều kiện thuận lợi cho tăng cường trao đổi thương mại toàn cầu.
Hiện nay quy mô của các vùng kinh tế trọng điểm (VKTTĐ) đã mở rộng đến gấn 25% diện tích và chiếm khoảng 70% thu nhập kinh tế của cả nước. Một vấn đề đặt ra là: quan điểm ngày càng mở rộng quy mô diện tích của các VKTTĐ của Việt Nam có hợp lý hay không? Làm thế nào để các VKTTĐ phải thực sự là động lực tăng trưởng và phát triển kinh tế của cả nước ,có một thế đứng vững chắc trong tương lai nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Ngày 17-5, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã tổ chức hội thảo tham vấn cho dự thảo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) 5 năm 2011-2015, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quốc tế. Nội dung chủ yếu nêu lên bức tranh toàn cảnh về KT-XH, cùng những vấn đề liên quan khi nước ta bước vào giai đoạn "đệm" chuyển tiếp để cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020.
Bên cạnh những vấn đề quản lý đô thị, trung tâm hành chính quốc gia… thì bài toán kinh tế là băn khoăn lớn nhất khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về đồ án quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, sáng 11/5.
Kể từ khi khu kinh tế ven biển đầu tiên là Chu Lai được thành lập năm 2003, đến nay đã có 14 khu kinh tế biển được thành lập, gồm 2 khu ở đồng bằng sông Hồng, 10 khu ở vùng duyên hải miền Trung và 2 khu ở miền Nam. Theo Quy hoạch phát triển các KKT biển đến năm 2020 cả nước sẽ có 15 khu kinh tế biển với kinh phí đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho khoảng 500.000 ngàn người.
Tại bài viết mới nhất trên blog của mình, TS. Trần Công Hòa đã phân tích và đưa ra một số khuyến nghị về hoạch định chính sách và điều hành nền kinh tế 2010: tiếp tục giảm giá VND; cắt giảm chi tiêu công; tăng tính độc lập của NHNN; kiên quyết cho phá sản những doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ; điều chỉnh chính sách thuế ở một số lĩnh vực theo phương thức lũy tiến; phát triển công nghiệp phụ trợ;...
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Cải cách cơ cấu là một đòi hỏi nghiệt ngã đối với tất cả các nước muốn tiến bước trên con đường đi đến phồn vinh. Thế nhưng, có nhiều nước không chủ động vượt qua đòi hỏi này khi tình thế kinh tế còn thuận lợi và thường bắt đầu nó quá muộn khi đất nước đã rơi vào khủng hoảng. Điều này lý giải tại sao nhiều nước có khởi đầu tốt nhưng rồi sa lầy trong cạm bẫy của mức thu nhập trung bình ...
Năm 2009, tăng trưởng GDP đạt 5,32%; lạm phát được kiềm chế dưới 7%; hệ số ICOR là 5, 16. Những con số này có thể cho cảm nhận kinh tế vĩ mô đang ở tình trạng khá ổn định. Tuy nhiên Tổng cục Thống kê cho rằng các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc, bất bình đẳng giầu nghèo tăng, chậm được khắc phục,...
Nền kinh tế của Việt Nam đã và đang ngày một trở nên phức tạp hơn, với các cơ chế, thị trường, tổ chức và lực lượng kinh tế mới ra đời trong suốt hơn hai thập niên đổi mới. Sự gấp gáp của cuộc đua tranh kinh tế được nhân lên bằng hành trình hội nhập, trong đó Việt Nam là thành viên mới của WTO.
