Ông Nguyễn Đình Cung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) khi được đề nghị đưa ra một lời khuyên cho giới đầu tư, kinh doanh trong năm 2012 đã chân thành bảo: "Không nên quá sốt ruột"!
Năm 2012 tiếp tục khó
Sở dĩ vị chuyên gia kinh tế có tiếng là thẳng thắn này khuyên như vậy vì, theo ông, trong bối cảnh kinh tế Việt Nam vẫn đang đối mặt với lạm phát, bất ổn, các chính sách thắt chặt tiền tệ, tài khóa sẽ vẫn là công cụ chính để kiềm chế lạm phát, thì doanh nghiệp cần nhìn dài hạn với kế hoạch cho 3-5 năm tới, chấp nhận khó khăn hiện tại để đạt mục tiêu ổn định trong dài hạn. Nếu ngay lúc này mà doanh nghiệp muốn tăng trưởng, muốn giảm lãi suất thì có nghĩa là kinh tế vĩ mô sẽ bất ổn kéo dài. Mà khi kinh tế không ổn định, doanh nghiệp sẽ là đối tượng chịu thua thiệt nhiều nhất. Theo công bố chính thức, số lượng doanh nghiệp tạm dừng hoạt động của năm 2011 đã lên tới khoảng 48.000 doanh nghiệp. Đây là lần đầu tiên con số tuyệt đối được đưa ra, thay vì những dự báo, nhận định vốn khá chủ quan và mơ hồ vẫn thường thấy ở những năm trước. Ông Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam khi nhắc tới con số này cũng không thể không bình luận rằng, dù là sự tạm dừng này có hạn định hay là vĩnh viễn, thì cũng có nghĩa là sức khỏe của doanh nghiệp Việt Nam đã giảm đi đáng kể sau một năm "giông bão".
Tình trạng này có thể sẽ xấu hơn nữa khi mà những hệ luỵ kéo dài của khủng hoảng nợ công ở châu Âu, những khó khăn và bất ổn trong nội bộ nền kinh tế Nhật Bản, Mỹ vào cuối năm 2011 đang báo trước những biến động khó lường. Thậm chí, ông Thiên cũng đã nhắc tới quan điểm bi quan về "một đêm trước của khủng hoảng kinh tế thế giới"…
Theo ông Trần Đình Thiên, những cơ sở cho tăng trưởng của kinh tế Việt Nam năm 2012 yếu hơn năm 2011, không chỉ vì tình thế cấp bách của nền kinh tế đòi hỏi Chính phủ phải chấp nhận trả giá để hạ nhanh lãi suất, ổn định kinh tế vĩ mô, mà còn vì dư địa chính sách cho thực hiện nhiệm vụ này không còn nhiều. Song, thực tế buộc doanh nghiệp phải thay đổi, tái cơ cấu để bắt kịp với tình hình mới, tìm kiếm cơ hội phát triển mới ngay trong giai đoạn cả nền kinh tế đã chuyển đổi. "Cái gì buộc phải cắt thì phải cắt, bỏ thì phải bỏ", ông Thiên nhấn mạnh.
Cụ thể hơn, ông Nguyễn Đình Cung đưa ra khuyến nghị doanh nghiệp xác định mọi kế hoạch kinh doanh của năm 2012 trong điều kiện lạm phát vẫn cao, dù cả năm có thể xuống dưới 1 con số nhưng chắc không sớm được trong nửa đầu năm 2012. Như vậy, không thể kỳ vọng rằng, lãi suất sẽ giảm xuống khi lạm phát chưa đạt được kỳ vọng.
Theo cách nhìn của ông Cung, đợt sàng lọc này với doanh nghiệp sẽ vô cùng đau đớn, sẽ có doanh nghiệp không chịu nổi, không đủ sức vượt qua thách thức, sẽ phải đi ra, nhường chỗ cho doanh nghiệp nào bền bỉ hơn, có sức chịu đựng tốt hơn. "Đau nhưng đó là việc cần thiết để tạo dựng được sự ổn định của kinh tế vĩ mô - điều kiện để doanh nghiệp có thể hoạt động, phát triển một cách bình thường".
Sự trở lại của lòng tin
Hơn thế, ông Cung cũng nhấn mạnh rằng, môi trường kinh doanh ổn định sẽ tạo điều kiện và lòng tin cho những doanh nghiệp chân chính hoạt động, thay thế cho các doanh nghiệp cơ hội, sinh ra nhờ cơ chế, các kế hoạch kinh doanh chụp giựt nhờ sự thay đổi của chính sách…
Các doanh nghiệp nên bình tâm, trân trọng giá trị của sự ổn định thay vì nóng lòng tìm đến mục tiêu thịnh vượng
Môi trường kinh doanh Việt Nam đang trong lúc vô cùng nhạy cảm. Con số doanh nghiệp buộc phải tạm dừng hoạt động đang được dự báo là sẽ tăng lên khi niềm tin kinh doanh về môi trường kinh doanh Việt Nam trong hàng loạt các cuộc điều tra, khảo sát đều theo xu hướng giảm. Trong cuộc điều tra về chỉ số môi trường kinh doanh hàng quý IV của Phòng Thương mại châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) được công bố cuối tháng 10/2011 vừa qua, 2/3 doanh nghiệp tham gia khảo sát cho rằng, kinh tế Việt Nam sẽ tiếp tục sụt giảm trong quý IV/2011. Hệ quả là, theo ông Alain Cany, Chủ tịch EuroCham, chỉ còn 38% muốn duy trì mức đầu tư và chỉ 36% muốn tăng đầu tư tại Việt Nam, một sự sụt giảm đáng kể so với tỉ lệ 52% của quý trước. Thậm chí, 22% doanh nghiệp muốn giảm đầu tư tổng thể tại Việt Nam, tăng 13% so với quý trước và chỉ 6% vào đầu năm 2011. Các doanh nghiệp tham gia khảo sát của Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam 2011 cũng có cái nhìn không mấy sáng sủa về môi trường kinh doanh Việt Nam khi chỉ có 26% doanh nghiệp có cái nhìn tích cực, trong khi có tới 23,7% doanh nghiệp đánh giá ở mức kém. Tỷ lệ này trong lần khảo sát năm 2010 tương ứng là 51,36% và 4,9%.
Cũng cần phân tích kỹ hơn lý do chính khiến hơn 30% số doanh nghiệp điều tra dự kiến chỉ duy trì hoặc giảm quy mô kinh doanh hay đóng cửa là vì chi phí kinh doanh cao, thực thi luật pháp kém, thiếu đồng bộ, thiếu nhất quán, tệ quan liêu và tham nhũng gia tăng… Ông Đỗ Minh Phú, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn Vàng bạc đá quý Doji nhìn nhận: "Đây không phải là lúc tối đa hóa lợi nhuận, mà cần xác định chiến lược đặc biệt cho thời điểm đặc biệt. Hơn thế, giai đoạn lãng phí nguồn lực đầu tư như thời gian qua để tranh thủ cơ hội đã chấm dứt, chiến lược đầu tư mới phải được xác định trên nền tảng năng lực cốt lõi. Cũng phải xác định, sau thời điểm khó khăn này, những doanh nghiệp nào không chịu đựng nổi sẽ buộc phải hy sinh, song những ai đã vượt qua thì sẽ vững vàng hơn".
Tuy vậy, bài tính của giới đầu tư - kinh doanh cũng nhìn xa hơn thực tại, khi mà có tới 69% doanh nghiệp đặt kế hoạch mở rộng kinh doanh trong 3 năm tới. Tỷ lệ này dù giảm khá mạnh so với 76% trong lần điều tra trước của Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam, song tiếp tục cho thấy triển vọng của kinh tế Việt Nam với những sự tăng trưởng về thị trường và tốc độ hội nhập, mở cửa vẫn đang là điểm ngắm của nhiều dòng vốn đầu tư. Một tín hiệu đáng mừng nữa là trong những ngày cuối năm 2011, các đoàn doanh nghiệp Nhật Bản vẫn tiếp tục rong ruổi tìm kiếm địa điểm kinh doanh cho các kế hoạch chuyển dịch dòng vốn tới Việt Nam. "Sự kiên trì của Chính phủ trong thực thi các chính sách nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát sẽ đảm bảo cho lòng tin của giới đầu tư trở lại. Chính vì vậy, doanh nghiệp không thể đòi hỏi chính sách nới lỏng quá sớm khi các điều kiện chưa cho phép mà phải ủng hộ Chính phủ, thậm chí tạo sức ép để Chính phủ kiên quyết hơn trong thực thi các chính sách này", ông Cung khẳng định.
Có cùng quan điểm với người đồng nghiệp, song ông Trần Đình Thiên nói thêm, có lẽ Chính phủ cũng cần phải tăng thêm sự hỗ trợ, chia sẻ một cách thiết thực hơn bằng cách giảm thu ngân sách. Đây không chỉ là một cách "tài trợ" chính đáng cho doanh nghiệp mà còn thực sự đưa ra tuyên ngôn mạnh mẽ trong tái cơ cấu nền kinh tế, phân bổ lại nguồn lực. Khi ngân sách giảm thu, buộc tính toán mức chi phải chặt chẽ, hiệu quả hơn, nguồn cung tiền theo kênh đầu tư công giảm đi, tăng cơ hội để nguồn lực chảy sang ngân hàng, tạo điều kiện để lãi suất giảm xuống.
Ông Thiên khi bàn về các vấn đề của năm 2012 đặc biệt nhấn mạnh tới tình hình đặc biệt nghiêm trọng của kinh tế năm 2012. Thế khó buộc cả Chính phủ và doanh nghiệp phải đặt cho mình những ưu tiên hành động đặc thù dành riêng cho thời điểm đặc biệt này, nhất là cách phân bổ nguồn lực. Nhiều doanh nghiệp đang rà xét lại kế hoạch kinh doanh gắn với kế hoạch tài chính và sự vận động của dòng tiền, tập trung vào những sản phẩm có khả năng tăng trưởng, tiêu thụ nhanh để thu hồi vốn sớm. Về phía doanh nghiệp, ông Đỗ Minh Phú cho rằng, nhiều khả năng môi trường kinh doanh sẽ ấm lên từ quý II/2012, vì khi đó, các chính sách nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát của Chính phủ sẽ phát huy hiệu lực - nếu Chính phủ kiên trì các chính sách này.
Trong khủng hoảng, những khiếm khuyết của thị trường đã làm cho tư duy "Nhà nước cần can thiệp mạnh vào thị trường" trở nên thắng thế. Đang có một nghịch lý, càng chuyển sang nền kinh tế thị trường, mức độ can thiệp của nhà nước vào thị trường càng cao
Mặc dù vẫn còn những hạn chế nhất định, các nước mới nổi yếu hơn trong đó có Việt Nam, được đánh giá là thị trường tiềm năng cho các nhà đầu tư mạo hiểm trong những năm tới.
Thực tế cho thấy: hiện đại hóa ở Tây Nguyên về cơ bản vẫn là quá - trình - một - công - đoạn, quá trình từ bên ngoài, quá trình từ bên trên. Trong khi đó, nội lực cần thiết từ nền tảng cộng đồng lại hầu như bị lãng quên. Đây vừa là hạn chế căn bản, vừa là nguyên nhân dẫn đến những mặt trái của hiện đại hóa Tây Nguyên hiện nay.
Báo cáo của Chính phủ trình Quốc hội K XIII, tại kỳ họp thứ 2 về nhiệm vụ năm 2012 đã xác định mục tiêu của năm 2012 là “Ưu tiên kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý gắn với đổi mới môi hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh; bảo đảm phúc lợi xã hội, an sinh xã hội và cải thiện đời sống nhân dân …”.
Trong báo cáo mang tên “The world in 2050” (Thế giới năm 2050) vừa công bố, chuyên gia kinh tế Karen Ward của ngân hàng Anh quốc HSBC cho rằng, Việt Nam sẽ nằm trong nhóm 50 nền kinh tế hàng đầu thế giới.
Cho dù bức tranh kinh tế năm 2011 của chúng ta còn nhiều gam màu xám nhưng cũng phải thừa nhận rằng năm qua Chính phủ đã có rất nhiều cố gắng vượt khó trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chưa qua cơn suy thoái.
Để tái cấu trúc, đầu tiên là cải tổ hành chính. "Cải tổ hành chính để người dân có thể tiên liệu tốt hơn và chủ động hơn trong tính toán kinh doanh, sẽ có tác động tích cực lập tức lên toàn bộ nền kinh tế, tạo nên một vòng xoáy phát triển ngày càng tăng tốc" - TS Trần Sĩ Chương.
Đến tháng 9/2011, số vụ bắt giữ tàu Việt Nam tại các cảng quốc tế tăng lên đột biến đến 83 vụ. Từ đó đến cuối tháng 12-2011, chỉ chưa đầy ba tháng sau, giải pháp cụ thể vẫn chưa được đưa ra trong khi danh sách tàu bị lưu giữ đã lại tăng vọt lên đến 126 tàu.
“Phải nhìn phía sau của con số mới thấy được ý nghĩa”, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài Đỗ Nhất Hoàng lưu ý như vậy về tình hình thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong năm 2011.
Năm 2012, được nhiều chuyên gia và các doanh nghiệp đánh giá là một năm đặc biệt, một năm tiền đề cho sự thay đổi về chất lượng phát triển. Còn nhiều khó khăn nhưng tất cả đều hy vọng tái cơ cấu sẽ tạo ra những cơ hội phát triển mới.
Năm 2011 là một năm bão tố kinh tế và cũng là năm Việt Nam đứng trước ngã ba đường: đổi mới mạnh mẽ để khởi đầu một giai đoạn phát triển mới hoặc sa vào khủng hoảng.
Liệu với tinh thần tự phê bình và phê bình như trong báo cáo kết luận của Tổng bí Thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Trung ương IV khóa XI. Với tinh thần và sức mạnh đoàn kết dân tộc và sự điều hành của Chính phủ liệu có thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2012 ?
Hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đã có mức tăng trưởng mạnh trong năm 2011, giá trị thương vụ đạt 4,7 tỉ đô la Mỹ, trong đó các thương vụ có yếu tố nước ngoài chiếm 66% về giá trị.
Hiện nay, việc quy hoạch hệ thống thoát nước trên địa bàn TPHCM chỉ đạt 30% nhu cầu khi hệ thống thoát nước chỉ có trong phạm vi khoảng 860 ki lô mét vuông trên tổng diện tích 2.095 ki lô mét vuông của cả thành phố; như vậy tình trạng ngập vẫn còn xảy ra trong thời gian tới.
“Nguyên nhân chính là tốc độ phát triển nhanh quá nhưng không có sự kết nối của các nguồn lực khác nhau để phát triển mà chỉ sử dụng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp nhà nước”.
Đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế cần đòi hỏi thay đổi tư duy và diễn ra trên tất cả các khâu của nền kinh tế. Có 2 vấn đề cần lưu ý: tính hệ thống và bước đi của tiến trình tái cấu trúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Sau gần 25 năm đổi mới, bộ mặt kinh tế, xã hội Việt Nam đã khác hẳn. So với 10 năm trước, đời sống của dân chúng nói chung hiện nay được cải thiện nhiều, vị trí của Việt Nam trên thế giới cũng tăng lên đáng kể. Rõ ràng ở đây có vấn đề hiệu suất phát triển, có khả năng bỏ lỡ các cơ hội mà nguyên nhân sâu xa nằm ở cơ chế, ở sự chậm hoàn thiện cơ chế thị trường, ở năng lực nắm bắt cơ hội, và việc thực thi các chính sách, vì các điều kiện về bối cảnh khu vực và cơ hội phát triển Việt Nam không bất lợi so với các nước lân cận.
Bàn cờ kinh tế VN bị chia thành rất nhiều mảnh nhỏ. Các mảnh này thường bị chi phối bởi các nhóm độc quyền và đặc quyền. Điểm yếu cơ bản nhất trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam là tăng trưởng chủ yếu nhờ vào việc bán tài nguyên và gia công trình độ thấp, nhờ vào tăng lượng đầu tư và lấy khu vực kinh tế nhà nước vốn kém hiệu quả làm chủ đạo.
Việt Nam tăng 18 bậc lên vị trí thứ 71 trong bảng chỉ số về môi trường thương mại toàn cầu năm 2010 vừa được WEF công bố. Trong tổng số 125 nền kinh tế được WEF xem xét năm nay Singapore và Hồng Công tiếp tục dẫn đầu thế giới về phương diện tạo điều kiện thuận lợi cho tăng cường trao đổi thương mại toàn cầu.
Hiện nay quy mô của các vùng kinh tế trọng điểm (VKTTĐ) đã mở rộng đến gấn 25% diện tích và chiếm khoảng 70% thu nhập kinh tế của cả nước. Một vấn đề đặt ra là: quan điểm ngày càng mở rộng quy mô diện tích của các VKTTĐ của Việt Nam có hợp lý hay không? Làm thế nào để các VKTTĐ phải thực sự là động lực tăng trưởng và phát triển kinh tế của cả nước ,có một thế đứng vững chắc trong tương lai nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Ngày 17-5, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã tổ chức hội thảo tham vấn cho dự thảo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) 5 năm 2011-2015, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quốc tế. Nội dung chủ yếu nêu lên bức tranh toàn cảnh về KT-XH, cùng những vấn đề liên quan khi nước ta bước vào giai đoạn "đệm" chuyển tiếp để cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020.
Bên cạnh những vấn đề quản lý đô thị, trung tâm hành chính quốc gia… thì bài toán kinh tế là băn khoăn lớn nhất khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về đồ án quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, sáng 11/5.
Kể từ khi khu kinh tế ven biển đầu tiên là Chu Lai được thành lập năm 2003, đến nay đã có 14 khu kinh tế biển được thành lập, gồm 2 khu ở đồng bằng sông Hồng, 10 khu ở vùng duyên hải miền Trung và 2 khu ở miền Nam. Theo Quy hoạch phát triển các KKT biển đến năm 2020 cả nước sẽ có 15 khu kinh tế biển với kinh phí đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho khoảng 500.000 ngàn người.
Tại bài viết mới nhất trên blog của mình, TS. Trần Công Hòa đã phân tích và đưa ra một số khuyến nghị về hoạch định chính sách và điều hành nền kinh tế 2010: tiếp tục giảm giá VND; cắt giảm chi tiêu công; tăng tính độc lập của NHNN; kiên quyết cho phá sản những doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ; điều chỉnh chính sách thuế ở một số lĩnh vực theo phương thức lũy tiến; phát triển công nghiệp phụ trợ;...
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Cải cách cơ cấu là một đòi hỏi nghiệt ngã đối với tất cả các nước muốn tiến bước trên con đường đi đến phồn vinh. Thế nhưng, có nhiều nước không chủ động vượt qua đòi hỏi này khi tình thế kinh tế còn thuận lợi và thường bắt đầu nó quá muộn khi đất nước đã rơi vào khủng hoảng. Điều này lý giải tại sao nhiều nước có khởi đầu tốt nhưng rồi sa lầy trong cạm bẫy của mức thu nhập trung bình ...
Năm 2009, tăng trưởng GDP đạt 5,32%; lạm phát được kiềm chế dưới 7%; hệ số ICOR là 5, 16. Những con số này có thể cho cảm nhận kinh tế vĩ mô đang ở tình trạng khá ổn định. Tuy nhiên Tổng cục Thống kê cho rằng các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc, bất bình đẳng giầu nghèo tăng, chậm được khắc phục,...
Nền kinh tế của Việt Nam đã và đang ngày một trở nên phức tạp hơn, với các cơ chế, thị trường, tổ chức và lực lượng kinh tế mới ra đời trong suốt hơn hai thập niên đổi mới. Sự gấp gáp của cuộc đua tranh kinh tế được nhân lên bằng hành trình hội nhập, trong đó Việt Nam là thành viên mới của WTO.
