Thương mại sẽ là câu chuyện lớn trong năm tới, mặc dù bức tranh không phải toàn màu xám.
Năm 2008, Việt Nam là thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất hành tinh đối với nhà phân phối nước ngoài. Năm 2009, thứ hạng này tụt xuống thứ 6, năm 2010 tiếp tục tụt xuống thứ 14. Tuy nhiên, theo ông Phạm Tất Thắng (Viện Nghiên cứu Thương mại - Bộ Công Thương), sự tụt hạng này chủ yếu là do yếu tố quản lý và những rào cản mà nhà phân phối nước ngoài gặp phải khi thâm nhập thị trường Việt Nam chứ không phải do yếu tố cung - cầu thị trường. Gam màu hồng tất nhiên không phải là chủ đạo trên bức tranh thương mại Việt Nam năm 2012, nhưng gam màu xám cũng vậy!
Khó có đột biến lớn
Trong khi cho rằng, lạm phát chưa phải là nỗi lo lớn nhất trong năm tới, vì nhu cầu nói chung trên thị trường thế giới và Việt Nam đang giảm, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng sẽ không "thê thảm" quá, vì các nền kinh tế đang gặp khó khăn lớn nhất (như EU hay Mỹ) không phải là các nhà đầu tư lớn nhất vào Việt Nam… TS Cấn Văn Lực lại quả quyết: "Thương mại sẽ là câu chuyện lớn trong năm tới". Và chỉ dấu quan trọng cần nhắc tới theo ông là lượng hàng tồn kho của hầu hết các mặt hàng đang tăng, đặc biệt cao ở nhóm hàng đồ gỗ, điện tử, cáp điện… chỉ trừ dược phẩm.
Cũng dự báo cho năm 2012, ông Phan Thế Ruệ, Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Thương mại cho rằng, thị trường bán lẻ Việt Nam tiếp tục chưa có đột biến lớn về quy mô, dung lượng thị trường cũng như tốc độ tăng trưởng. Để giá cả, quan hệ cung - cầu được ổn định và giữ vững, Nhà nước cần có lộ trình thực hiện cơ chế thị trường thích hợp đối với các mặt hàng mà Nhà nước quyết định giá, quản lý giá (điện, than, xăng dầu…) để không gây ra đột biến, tạo ra những cơn sốt giả làm méo mó thị trường.
Bên cạnh đó, ông Phan Thế Ruệ lưu ý, không như dự báo, doanh nghiệp bán lẻ nước ngoài vào Việt Nam không nhiều, đến nay mới chỉ có 6-7 doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp nước ngoài cho rằng, chính sách mở cửa thị trường của Việt Nam không rõ, không dứt khoát hoặc không minh bạch. Đơn cử, cho đến nay Việt Nam vẫn chưa đưa ra tiêu chí về mở điểm bán lẻ thứ 2 của doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam theo cam kết… "Nhưng điều này cũng có nghĩa là cuộc cạnh tranh quyết liệt chưa thực sự bắt đầu, các doanh nghiệp nước ngoài vẫn sẽ thầm lặng theo đuổi những mục tiêu dài hạn, chuẩn bị tiềm lực chờ thời cơ đến. Hãy xem doanh số mỗi siêu thị của họ lớn đến mức nào, có khi bằng tới hàng chục lần siêu thị của doanh nghiệp nội cỡ trung bình", ông Ruệ khuyến cáo.
Giai đoạn 2011 - 2015, tốc độ tăng trưởng bình quân của thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn ở mức 23 - 25%/năm
Xuất khẩu không dễ khi sức cạnh tranh của hàng hóa chưa cao, kinh tế thế giới vẫn đang kỳ khốn khó, thị trường trong nước cũng sẽ phải cạnh tranh quyết liệt. Năm 2012 chắc chắn không phải là một năm nhàn nhã mà vẫn bội thu của các doanh nghiệp thương mại. Tuy nhiên, ông Ruệ và tất cả các diễn giả tham gia hội thảo "Thế giới và Việt Nam: Dự báo 2012" do Vietnam CEO Corp, báo Diễn Đàn Doanh Nghiệp và tạp chí Doanh Nhân đồng tổ chức, đều không quên khẳng định những ưu thế không thể phủ nhận của thị trường Việt Nam và sức sống của nhiều ngành sản xuất trong nước. Khép lại bài tham luận của mình, ông Phạm Tất Thắng, nghiên cứu viên cao cấp của Bộ Công Thương nói, có thời những chai bia Vạn Lực của Trung Quốc chiếm lĩnh thị trường Việt Nam từ Bắc vào Nam, nhưng đến giờ đã hoàn toàn vắng bóng vì không cạnh tranh nổi với các loại bia nội. Rồi đồ sứ Minh Long, Hải Dương; phích nước Rạng Đông; áo Việt Tiến, May 10, quần An Phước… đều là những cái tên quen thuộc được người tiêu dùng tin cậy và ưa chuộng. Nếu mỗi doanh nghiệp nhanh nhạy bám sát nhu cầu của người tiêu dùng hơn; cộng đồng doanh nghiệp gắn bó với nhau hơn; người mua biết tự bảo vệ mình trước những hàng hóa không rõ nguồn gốc, chất lượng…, thì thương mại Việt Nam nói riêng và nền kinh tế Việt Nam nói chung dù chưa "hóa Rồng" trong năm 2012 cũng vẫn có thể "sống khỏe".
Vấn đề là - nhìn từ góc độ doanh nghiệp - khuyến nghị: "nhanh nhạy bám sát nhu cầu thị trường" và gắn kết với nhau cần được cụ thể hóa như thế nào?
Chỉ "hữu xạ" thì chưa đủ "lên hương"
Theo ông Cấn Văn Lực, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đi bằng cả hai chân - xuất khẩu và tiêu thụ nội địa - một cách cân bằng và câu "hữu xạ tự nhiên hương" xem ra không còn đúng nữa. Không chỉ cần đến hàng hóa tốt, giá phải chăng, thậm chí thêm cả vị trí đắc địa cũng không đủ, các doanh nghiệp còn phải có cung cách bán hàng chuyên nghiệp và biết cách tự giới thiệu mình một cách tốt nhất.
Khuyến nghị này là xác đáng khi xét đến cơ cấu chi tiêu và xu hướng tiêu dùng của các tầng lớp dân cư hiện tại. Ông Thắng cung cấp thông tin: mặc dù hơn 70% tổng số thu nhập được dành cho chi tiêu mua sắm hàng hóa, nhưng sự phân bổ mua sắm rất không đều (xem biểu đồ). Sự phân tầng trong chi tiêu cũng rất rõ. 20% dân số nghèo chỉ chiếm 7,2% trong tổng doanh số bán lẻ - số này đặt tiêu chí giá cả lên hàng đầu, sau đó mới đến chất lượng, an toàn. Trong khi đó 20% người giàu tiêu thụ tới 43,3%. Đã xuất hiện một tầng lớp người tiêu dùng không quan tâm nhiều đến giá cả, sức mua tới 80 - 100 triệu đồng/một lần mua hàng.
Theo chuyên gia này, các nhà bán lẻ Việt Nam phải có chiến lược phát triển nguồn hàng và kinh doanh linh hoạt theo sự dẫn dắt của thị trường, phù hợp với phân bổ và kết cấu chi tiêu của người Việt.
Tán đồng nhận định này, ông Nguyễn Thái Dũng, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH TMDV Siêu thị Big C "bật mí", đối với doanh nghiệp này, ứng dụng công nghệ hết sức quan trọng. Công nghệ không chỉ giúp nhà bán lẻ giới thiệu mình với khách hàng mà còn nắm bắt được nhu cầu, xu hướng tiêu dùng của họ, để mời chào đúng cái khách hàng cần, cho phép họ dễ dàng truy xuất nguồn gốc hàng hóa để thực sự tin tưởng vào chất lượng món hàng mình mua. Nhờ áp dụng công nghệ, nhà bán lẻ còn kiểm soát tốt hơn tình trạng hàng hóa tồn kho, lưu giữ, bảo quản hàng hóa… để tiết giảm chi phí và hoạt động có hiệu quả nhất.
Vẫn theo ông Dũng, một kênh quan trọng để hàng hóa Việt Nam có cơ xuất ngoại ổn định và được giá chính là thông qua các nhà phân phối đa quốc gia. "Big C đã đưa được khoảng 200 mặt hàng của Việt Nam vào châu Âu, chủ yếu là các mặt hàng Việt Nam có thế mạnh như thủy - hải sản đông lạnh, café, đồ gỗ… Nhưng tôi tin rằng, con số này có thể tăng mạnh, kéo theo đó doanh thu cũng sẽ tăng", ông nói.
Theo kế hoạch năm 2012, xuất khẩu dự kiến tăng 13% so với năm 2011 và đạt khoảng 108,5 tỷ USD. Nhập khẩu khoảng 121,5 tỷ USD, tăng 14,6%. Do vậy nhập siêu dự kiến sẽ khoảng 13 tỷ USD, bằng 12% tổng kim ngạch xuất khẩu. Về định hướng giai đoạn 2011 - 2015, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu bình quân 12,1%/năm, phấn đấu đến năm 2015 đạt 133 tỷ USD. Kim ngạch nhập khẩu tăng khoảng 11,5%/năm, dự kiến khoảng 146 tỷ USD vào năm 2015.
Nguồn: Bộ Công Thương
Theo ông Phạm Tất Thắng, các mặt hàng vẫn là thế mạnh lâu nay của Việt Nam sẽ tiếp tục xuất khẩu tốt trong năm 2012 và một số năm tới (trừ cao su tự nhiên có một số trở ngại). Ngoài ra, các sản phẩm công nghệ thông tin, các sản phẩm của công nghệ chế biến, công nghệ tinh xảo cũng rất có tiềm năng.
Năm 2012 nền kinh tế Việt Nam ở vào một tình thế khó khăn hơn, thực lực bị yếu đi hơn nhiều so với những năm trước. Tuy có thể có một số tác động "tích cực" nào đó (giá cả hàng hóa, năng lượng, nguyên liệu có thể giảm, giúp giảm CPI, hỗ trợ tăng trưởng), song tình hình kinh tế thế giới năm 2012 nhìn chung sẽ tác động bất lợi nhiều hơn đến tăng trưởng và ổn định của nền kinh tế nước ta.
2011 là năm thế giới có nhiều biến động về chính trị, kinh tế và xã hội rất sâu sắc. Những biến động này vừa làm lộ rõ hậu quả của những diễn tiến đã và đang xảy trong nhiều năm qua và vừa khẳng định những xu hướng mới trên toàn cầu. Nắm bắt những điểm này là điều rất cần thiết trong việc định hướng đất nước hướng tới một giai đoạn phát triển mới tích cực hơn.
Những cuộc khủng khoảng kinh tế mà ta thường thấy mang tính chu kỳ và thường trở nên khốc liệt hơn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của nhân dân, bắt nguồn và bị duy trì lâu dài chỉ vì chính sách tài chính sai lầm của nhà nước.
Những năm gần đây, khi đăng bài về tình hình kinh tế Việt Nam và để nhấn mạnh khoảng cách giàu nghèo đang ngày một lớn, báo chí phương Tây thích đưa hình ảnh những cửa hàng đồ hiệu sang trọng, thường là Louis Vuitton hoặc Chanel, đi kèm là hình ảnh một ông xe ôm nằm ngủ gật trên yên xe máy, hoặc một bà bán rong đội nón, gánh thúng lủi thủi đi ngang.
Báo cáo cạnh tranh công nghiệp Việt Nam 2011 vừa được Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên hiệp quốc (Unido) và Bộ Công Thương công bố tuần qua. Theo đó, hiệu suất cạnh tranh công nghiệp của Việt Nam tăng nhưng không vững chắc.
Theo TS.Trần Đình Thiên - Viện trưởng Viện Kinh tế VN, đến thời điểm này các dự báo đều thống nhất nhận định về một triển vọng u ám, thậm chí tồi tệ hơn rất nhiều, của kinh tế thế giới năm 2012 so với năm 2011. Kinh tế VN đang trong tình huống cấp bách, mà tình huống cấp bách thì phải có liệu pháp đặc biệt, không thể trông chờ vào các giải pháp mang tính chữa cháy.
Chúng ta sắp đi qua một năm 2011 sôi động với những sự kiện nổi bật, biến chuyển sâu sắc của đời sống xã hội trên nhiều lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục..., và đã được phản ánh sinh động qua bức tranh đa sắc của truyền thông Việt Nam .
Cơ hội tái cơ cấu nền kinh tế và tái cấu trúc các DNNN, hệ thống ngân hàng có thể xem như một thách thức lớn và là điểm tích cực trong khó khăn, suy thoái, bên cạnh đó chính là ý thức của mỗi người dân về tiết kiệm nguồn lực, chuẩn bị việc tái đầu tư cho một chu trình phát triển mới.
Lần đầu tiên tại Việt Nam 3 ngân hàng hợp nhất làm một; tỷ giá, giá vàng tăng kỷ lục nhất từ trước đến nay, lãi suất đạt đỉnh... là những con số và sự kiện gây sốc với DN và cả nền kinh tế trong năm 2011.
Dấu hiệu của tính quy luật chỉ còn rất mờ nhạt, diễn biến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong năm 2011 nổi trội ở hai đột biến, đến từ các mức tăng kỷ lục mới trong tháng 4 và tháng 7.
Về mặt con số, bội chi ngân sách năm 2011 được công bố chính thức bằng 4,9% GDP, đã giảm rất nhiều so với mức 5,8% của năm trước, cũng thấp hơn mức 5,3% dự kiến cho năm nay. Phải chăng, chính sách tài khóa đã không “thờ ơ” với Nghị quyết 11?
Theo Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ nhận định, chi phí tái cấu trúc DNNN có thể phát sinh lớn, là gánh nặng với nền kinh tế, nhiều khả năng tăng thêm nợ công. Ông Huệ cho biết, năm 2010, tỉ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty mới chỉ đạt 16,5%.
Hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đã có mức tăng trưởng mạnh trong năm 2011, giá trị thương vụ đạt 4,7 tỉ đô la Mỹ, trong đó các thương vụ có yếu tố nước ngoài chiếm 66% về giá trị.
Hiện nay, việc quy hoạch hệ thống thoát nước trên địa bàn TPHCM chỉ đạt 30% nhu cầu khi hệ thống thoát nước chỉ có trong phạm vi khoảng 860 ki lô mét vuông trên tổng diện tích 2.095 ki lô mét vuông của cả thành phố; như vậy tình trạng ngập vẫn còn xảy ra trong thời gian tới.
“Nguyên nhân chính là tốc độ phát triển nhanh quá nhưng không có sự kết nối của các nguồn lực khác nhau để phát triển mà chỉ sử dụng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp nhà nước”.
Đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế cần đòi hỏi thay đổi tư duy và diễn ra trên tất cả các khâu của nền kinh tế. Có 2 vấn đề cần lưu ý: tính hệ thống và bước đi của tiến trình tái cấu trúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Sau gần 25 năm đổi mới, bộ mặt kinh tế, xã hội Việt Nam đã khác hẳn. So với 10 năm trước, đời sống của dân chúng nói chung hiện nay được cải thiện nhiều, vị trí của Việt Nam trên thế giới cũng tăng lên đáng kể. Rõ ràng ở đây có vấn đề hiệu suất phát triển, có khả năng bỏ lỡ các cơ hội mà nguyên nhân sâu xa nằm ở cơ chế, ở sự chậm hoàn thiện cơ chế thị trường, ở năng lực nắm bắt cơ hội, và việc thực thi các chính sách, vì các điều kiện về bối cảnh khu vực và cơ hội phát triển Việt Nam không bất lợi so với các nước lân cận.
Bàn cờ kinh tế VN bị chia thành rất nhiều mảnh nhỏ. Các mảnh này thường bị chi phối bởi các nhóm độc quyền và đặc quyền. Điểm yếu cơ bản nhất trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam là tăng trưởng chủ yếu nhờ vào việc bán tài nguyên và gia công trình độ thấp, nhờ vào tăng lượng đầu tư và lấy khu vực kinh tế nhà nước vốn kém hiệu quả làm chủ đạo.
Việt Nam tăng 18 bậc lên vị trí thứ 71 trong bảng chỉ số về môi trường thương mại toàn cầu năm 2010 vừa được WEF công bố. Trong tổng số 125 nền kinh tế được WEF xem xét năm nay Singapore và Hồng Công tiếp tục dẫn đầu thế giới về phương diện tạo điều kiện thuận lợi cho tăng cường trao đổi thương mại toàn cầu.
Hiện nay quy mô của các vùng kinh tế trọng điểm (VKTTĐ) đã mở rộng đến gấn 25% diện tích và chiếm khoảng 70% thu nhập kinh tế của cả nước. Một vấn đề đặt ra là: quan điểm ngày càng mở rộng quy mô diện tích của các VKTTĐ của Việt Nam có hợp lý hay không? Làm thế nào để các VKTTĐ phải thực sự là động lực tăng trưởng và phát triển kinh tế của cả nước ,có một thế đứng vững chắc trong tương lai nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Ngày 17-5, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã tổ chức hội thảo tham vấn cho dự thảo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) 5 năm 2011-2015, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quốc tế. Nội dung chủ yếu nêu lên bức tranh toàn cảnh về KT-XH, cùng những vấn đề liên quan khi nước ta bước vào giai đoạn "đệm" chuyển tiếp để cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020.
Bên cạnh những vấn đề quản lý đô thị, trung tâm hành chính quốc gia… thì bài toán kinh tế là băn khoăn lớn nhất khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về đồ án quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, sáng 11/5.
Kể từ khi khu kinh tế ven biển đầu tiên là Chu Lai được thành lập năm 2003, đến nay đã có 14 khu kinh tế biển được thành lập, gồm 2 khu ở đồng bằng sông Hồng, 10 khu ở vùng duyên hải miền Trung và 2 khu ở miền Nam. Theo Quy hoạch phát triển các KKT biển đến năm 2020 cả nước sẽ có 15 khu kinh tế biển với kinh phí đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho khoảng 500.000 ngàn người.
Tại bài viết mới nhất trên blog của mình, TS. Trần Công Hòa đã phân tích và đưa ra một số khuyến nghị về hoạch định chính sách và điều hành nền kinh tế 2010: tiếp tục giảm giá VND; cắt giảm chi tiêu công; tăng tính độc lập của NHNN; kiên quyết cho phá sản những doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ; điều chỉnh chính sách thuế ở một số lĩnh vực theo phương thức lũy tiến; phát triển công nghiệp phụ trợ;...
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Cải cách cơ cấu là một đòi hỏi nghiệt ngã đối với tất cả các nước muốn tiến bước trên con đường đi đến phồn vinh. Thế nhưng, có nhiều nước không chủ động vượt qua đòi hỏi này khi tình thế kinh tế còn thuận lợi và thường bắt đầu nó quá muộn khi đất nước đã rơi vào khủng hoảng. Điều này lý giải tại sao nhiều nước có khởi đầu tốt nhưng rồi sa lầy trong cạm bẫy của mức thu nhập trung bình ...
Năm 2009, tăng trưởng GDP đạt 5,32%; lạm phát được kiềm chế dưới 7%; hệ số ICOR là 5, 16. Những con số này có thể cho cảm nhận kinh tế vĩ mô đang ở tình trạng khá ổn định. Tuy nhiên Tổng cục Thống kê cho rằng các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc, bất bình đẳng giầu nghèo tăng, chậm được khắc phục,...
Nền kinh tế của Việt Nam đã và đang ngày một trở nên phức tạp hơn, với các cơ chế, thị trường, tổ chức và lực lượng kinh tế mới ra đời trong suốt hơn hai thập niên đổi mới. Sự gấp gáp của cuộc đua tranh kinh tế được nhân lên bằng hành trình hội nhập, trong đó Việt Nam là thành viên mới của WTO.
