Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 2 tăng cao ở các thành phố lớn, giá các mặt hàng đầu vào thiết yếu của sản xuất và đời sống như xăng dầu, điện, than... cũng chịu áp lực tăng giá.
Do đó, để thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát năm 2010 ở mức 7% như Quốc hội đề ra, Chính phủ sẽ phải có các giải pháp chủ động để ngăn ngừa nguy cơ tái lạm phát cao.
Các bộ, ngành cũng cần chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển sản xuất, điều hòa cung cầu, tài chính tiền tệ, xuất nhập khẩu, kiểm tra kiểm soát thị trường...
Việc thực hiện lộ trình giá thị trường với các mặt hàng như điện, nước, xăng dầu, than... là bước tất yếu để nền kinh tế vận hành minh bạch hơn nhưng lại tạo ra những áp lực nhất định đối với lạm phát.
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế lo ngại thị trường sẽ không chỉ tăng giá bởi những nguyên nhân đầu vào mà còn tăng giá theo kiểu “té nước theo mưa”.
Áp lực tăng cao
Mặc dù có rất nhiều biện pháp kiềm chế giá cả nhưng giá cả dịp Tết vẫn tăng rất mạnh. Sức tiêu dùng tăng cao khiến chỉ số giá tiêu dùng tháng 2 tại Thành phố Hồ Chí Minh tăng 1,68%, còn Hà Nội "leo thang” tới 2,61% so với tháng trước.
Nhiều ý kiến lo ngại, áp lực tới giá cả sẽ còn mạnh hơn trong các tháng tới, nhất là khi thực hiện lộ trình tăng giá điện.
Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế cao cấp nhận định việc tăng giá một loạt các mặt hàng như điện, nước sạch, than, các mặt hàng thiết yếu của đời sống sinh hoạt cũng như sản xuất kinh doanh, chắc chắn sẽ tác động rất lớn đến chỉ số giá.
"Mức tăng của một loạt các mặt hàng thiết yếu khiến mớ rau, quả trứng cũng tăng giá theo. Đơn cử, khi giá xăng tăng thì phí vận chuyển taxi tăng, hay tăng giá điện sẽ đẩy giá thép, ximăng... cũng tăng và khi giá thép tăng thì đương nhiên chi phí xây dựng, rồi thuê nhà, giá bán nhà sẽ không thể đứng yên... Đầu vào sản xuất tăng thì chắc chắn giá bán sản phẩm cũng phải được đẩy lên. Cứ mỗi lần tăng giá như vậy, quay vòng khoảng 2-3 tháng, thị trường sẽ hình thành mặt bằng giá mới. Điều này gây áp lực lớn cho nền kinh tế trong năm nay”, ông Đăng Doanh nói.
Các doanh nghiệp cũng đặc biệt lo ngại mỗi khi giá các mặt hàng đầu vào tăng.
Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam Phạm Chí Cường bày tỏ: "Giá điện dự kiến tăng từ tháng 3 sẽ tác động khá mạnh tới sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, nhất là tới các doanh nghiệp sản xuất phôi thép vì giá điện chiếm tới 10% giá thành."
Nhiều doanh nghiệp thuộc các ngành nghề như da giày, hóa chất, ximăng, giấy... cũng lo ngại việc tăng giá điện sẽ đẩy doanh nghiệp đến chỗ phải tăng giá sản phẩm.
Chưa hết, theo các chuyên gia kinh tế, lạm phát của năm 2010 này còn chịu hệ lụy bởi chính sách điều hành tiền tệ của năm 2009. Câu chuyện tăng giá trong quý I và đầu quý II năm nay có liên quan mật thiết đến mức tăng trưởng tín dụng 38% của năm 2009.
Bởi độ trễ của tăng trưởng tín dụng thường tác động sau đó 4-6 tháng nên tác động đến lạm phát năm 2010 là khó tránh khỏi. Do đó, chỉ tiêu mà Chính phủ đặt ra là kiềm chế lạm phát ở mức 7% sẽ rất khó thực hiện được.
Chủ động đối phó
Theo Hiệp hội Thép Việt Nam, để đối phó với việc tăng giá than, điện, xăng dầu, nhiều doanh nghiệp đã phải tính tới tiết giảm tiêu hao năng lượng thông qua việc đổi mới công nghệ.
Chẳng hạn, để sản xuất 1 tấn phôi thép cần tới 600 kWh điện, nhưng nếu dùng máy móc công nghệ mới thì sẽ giảm, chỉ cần 400-500 kWh điện. Chính vì thế, tìm ra các giải pháp tiết kiệm năng lượng là giải pháp sống còn với doanh nghiệp.
Chủ tịch Hiệp hội giấy Việt Nam Vũ Ngọc Bảo thì kiến nghị về lâu dài, Nhà nước cần hỗ trợ cho các doanh nghiệp có chủ trương đổi mới công nghệ để tiết kiệm năng lượng.
Tiến sĩ Hoàng Thọ Xuân, Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cảnh báo: “Có khi, giá điện, giá xăng tăng một nhưng giá hàng hóa lại tăng hai. Có hiện tượng này là do giới kinh doanh có tâm lý ăn theo giá xăng, giá điện, khiến mặt bằng giá cả càng bị đẩy lên cao. Đây là kiểu kinh doanh chộp giật, a dua, vào hùa, thiếu văn minh nên các cơ quan chức năng cần phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, giá cả.”
Các chuyên gia kinh tế cũng cho rằng trong bối cảnh điều chỉnh tăng giá các mặt hàng thiết yếu thì càng cần quan tâm đến việc kiểm soát giá cả.
Chuyên gia giá cả Ngô Trí Long lưu ý: "Cần phải kiểm soát việc tăng giá từ các doanh nghiệp sản xuất tới doanh nghiệp lưu thông, phân phối hàng hóa trên thị trường. Chẳng hạn, doanh nghiệp xăng dầu được tự định giá bán nhưng các cơ quan chức năng cũng phải xem mức tăng giá đưa ra có phù hợp không. Ngành điện tăng giá điện nhưng trước tiên cần phải có giải pháp giảm tổn thất điện năng ở khâu phân phối, truyền tải, tiêu thụ… Nếu để người dân gánh cả chi phí tổn thất điện năng mà mức tổn thất này ở mức cao hơn rất nhiều so với các nước thì không hợp lý.”
Bộ Công Thương khẳng định việc tăng giá điện sẽ được tính toán ở mức phù hợp, không gây sốc gây ảnh hưởng tới phát triển kinh tế và đời sống nhân dân.
Hơn nữa, các cơ quan chức năng sẽ tính toán và có các giải pháp để mức tăng giá điện không “phá vỡ” mục tiêu kiềm chế lạm phát ở mức 7%.
Tiến sĩ Vũ Đình Ánh - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả (Bộ Tài chính), cho rằng "việc điều chỉnh giá xăng dầu, điện, than, nước sinh hoạt... cần phải thận trọng khi quyết định mức độ và thời điểm để đảm bảo mục tiêu kiểm soát lạm phát cả năm 2010."
Theo ông Ánh, từ tháng 12/2009, CPI lại tăng 1,38% - mức tăng cao nhất trong cả năm 2009 - đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về khả năng lạm phát cao có thể quay trở lại vào năm 2010.
Tuy nhiên, nếu tính quy luật của diễn biến thị trường giá cả được duy trì trong năm 2010 kết hợp với những chính sách kinh tế vĩ mô và quản lý thị trường giá cả hợp lý thì CPI cả năm có thể ở mức một con số.
Để thực hiện được mục tiêu kiềm chế lạm phát, trọng tâm trong ngắn hạn của chính sách tài khóa là giữ vững mức động viên vào ngân sách Nhà nước khoảng một phần tư GDP - không giảm nhưng cũng không được tăng để không tăng thêm gánh nặng huy động vào ngân sách Nhà nước cho nền kinh tế.
Ưu tiên thứ hai là giảm mức độ thâm hụt ngân sách Nhà nước trong lộ trình tiến tới cân bằng cán cân ngân sách Nhà nước trong dài hạn.
Ngoài ra, theo ông Ánh, chính sách lãi suất cũng cần được áp dụng linh hoạt và theo cơ chế thị trường. Lãi suất cơ bản, tái chiết khấu và tái cấp vốn được điều chỉnh linh hoạt kết hợp với nghiệp vụ thị trường mở để giải quyết đồng thời hai bài toán, đảm bảo nguồn vốn có “giá cả” hợp lý để doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh, ngăn chặn nguy cơ tăng trưởng nóng và kiểm soát được lạm phát./.
Trên thực tế, có sự tăng giá theo tâm lý, một yếu tố rất khó dự đoán và tính toán, không như kiểu giá điện tăng trung bình 6,8% thì giá các mặt hàng công nghiệp tăng trung bình không quá 1% mà thường “trái khoáy, vô lý” như một bát phở tăng giá từ 15.000 đồng lên 20-25.000 đồng/bát dù tỷ trọng điện trong chi phí làm ra bát phở rất nhỏ.
Tạo lập sự bình đẳng, tự do cạnh tranh giữa các Tập đoàn và các doanh nghiệp thuộc các thành phần khác sẽ là điểm đáng quan tâm nhất, nếu không các Tập đoàn sẽ tập trung vào mục tiêu lợi ích nhóm và độc quyền tập đoàn, gây tổn hại cho nền kinh tế và xã hội.
Năm 2010, nền kinh tế Việt Nam sẽ ổn định hơn dù còn nhiều khó khăn và thách thức. Xuất khẩu sẽ tăng trưởng trở lại và trở thành một trong những động lực chính giúp nền kinh tế tăng trưởng.
Theo thông lệ, kỳ chính vụ thu hoạch mía đường rơi vào đầu năm, lượng đường sản xuất trong nước sẽ dồi dào. Tuy nhiên đầu năm 2010, giá đường trong nước luôn ở mức cao...
Dù thực hiện nhiều biện pháp trong công tác quản lý, bảo vệ rừng nhưng trên thực tế vẫn xảy ra nhiều vụ vi phạm nghiêm trọng. Tại cuộc họp ra mắt nhóm công tác về tăng cường thực thi pháp luật về lâm nghiệp, quản lý, bảo vệ rừng ngày 3-3 (tổ chức tại Bộ NN&PTNT), nhiều ý kiến cho rằng cần phải siết chặt công tác quản lý, bảo vệ rừng và có chế tài mạnh.
Đánh giá cao khả năng tăng trưởng trong ngắn hạn của Việt Nam nhưng không ít chuyên gia trong nước và quốc tế cho rằng lạm phát mới là bài toán nan giải nhất đối với nền kinh tế trong năm 2010.
Đã có khá nhiều nghị quyết của Đảng và Nhà nước về tiếp vốn cho “tam nông” (nông nghiệp - nông dân - nông thôn), nhưng đến nay, tín dụng ở đây phần lớn vẫn nhuốm màu bao cấp.
Đây là mức tăng trưởng kỳ vọng được ông Anoop Singh- Giám đốc Vụ Khu vực châu Á và Thái Bình Dương của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra ngay sau Hội nghị chuyên đề về "Tăng trưởng và giảm nghèo hậu khủng hoảng tại các nước đang phát triển" tổ chức chiều ngày 23/3.
Kinh tế Việt Nam hiện xuất hiện khá nhiều vấn đề cần lời giải, như: Nên áp dụng hay không chính sách nới lỏng đối với tài chính, tiền tệ; bỏ trần lãi suất cơ bản; cho vay theo lãi suất thỏa thuận ngắn hạn, nới lỏng cho vay đối với bất động sản và chứng khoán…
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Việc giá xăng bất ngờ tăng thêm 590 đồng/lít từ ngày 21-2 đã gây ra những luồng ý kiến khác nhau. Dư luận đặt câu hỏi liệu giá xăng, dầu có được điều chỉnh một cách khách quan hay đã tăng quá mức so với giá thế giới?
Sáng 19/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh về nhiều chính sách tài chính quan trọng và những tác động trên thực tế.
Cùng với đất nước bước vào xuân mới, Xuân Canh Dần 2010, các cơ quan của Đảng và Nhà nước ta đang khẩn trương, tích cực chuẩn bị Dự thảo Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ 2011 - 2020 trình Đại hội XI của Đảng - Đại hội đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới.
Hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đã có mức tăng trưởng mạnh trong năm 2011, giá trị thương vụ đạt 4,7 tỉ đô la Mỹ, trong đó các thương vụ có yếu tố nước ngoài chiếm 66% về giá trị.
Hiện nay, việc quy hoạch hệ thống thoát nước trên địa bàn TPHCM chỉ đạt 30% nhu cầu khi hệ thống thoát nước chỉ có trong phạm vi khoảng 860 ki lô mét vuông trên tổng diện tích 2.095 ki lô mét vuông của cả thành phố; như vậy tình trạng ngập vẫn còn xảy ra trong thời gian tới.
“Nguyên nhân chính là tốc độ phát triển nhanh quá nhưng không có sự kết nối của các nguồn lực khác nhau để phát triển mà chỉ sử dụng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp nhà nước”.
Đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế cần đòi hỏi thay đổi tư duy và diễn ra trên tất cả các khâu của nền kinh tế. Có 2 vấn đề cần lưu ý: tính hệ thống và bước đi của tiến trình tái cấu trúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Sau gần 25 năm đổi mới, bộ mặt kinh tế, xã hội Việt Nam đã khác hẳn. So với 10 năm trước, đời sống của dân chúng nói chung hiện nay được cải thiện nhiều, vị trí của Việt Nam trên thế giới cũng tăng lên đáng kể. Rõ ràng ở đây có vấn đề hiệu suất phát triển, có khả năng bỏ lỡ các cơ hội mà nguyên nhân sâu xa nằm ở cơ chế, ở sự chậm hoàn thiện cơ chế thị trường, ở năng lực nắm bắt cơ hội, và việc thực thi các chính sách, vì các điều kiện về bối cảnh khu vực và cơ hội phát triển Việt Nam không bất lợi so với các nước lân cận.
Bàn cờ kinh tế VN bị chia thành rất nhiều mảnh nhỏ. Các mảnh này thường bị chi phối bởi các nhóm độc quyền và đặc quyền. Điểm yếu cơ bản nhất trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam là tăng trưởng chủ yếu nhờ vào việc bán tài nguyên và gia công trình độ thấp, nhờ vào tăng lượng đầu tư và lấy khu vực kinh tế nhà nước vốn kém hiệu quả làm chủ đạo.
Việt Nam tăng 18 bậc lên vị trí thứ 71 trong bảng chỉ số về môi trường thương mại toàn cầu năm 2010 vừa được WEF công bố. Trong tổng số 125 nền kinh tế được WEF xem xét năm nay Singapore và Hồng Công tiếp tục dẫn đầu thế giới về phương diện tạo điều kiện thuận lợi cho tăng cường trao đổi thương mại toàn cầu.
Hiện nay quy mô của các vùng kinh tế trọng điểm (VKTTĐ) đã mở rộng đến gấn 25% diện tích và chiếm khoảng 70% thu nhập kinh tế của cả nước. Một vấn đề đặt ra là: quan điểm ngày càng mở rộng quy mô diện tích của các VKTTĐ của Việt Nam có hợp lý hay không? Làm thế nào để các VKTTĐ phải thực sự là động lực tăng trưởng và phát triển kinh tế của cả nước ,có một thế đứng vững chắc trong tương lai nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Ngày 17-5, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã tổ chức hội thảo tham vấn cho dự thảo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) 5 năm 2011-2015, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quốc tế. Nội dung chủ yếu nêu lên bức tranh toàn cảnh về KT-XH, cùng những vấn đề liên quan khi nước ta bước vào giai đoạn "đệm" chuyển tiếp để cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020.
Bên cạnh những vấn đề quản lý đô thị, trung tâm hành chính quốc gia… thì bài toán kinh tế là băn khoăn lớn nhất khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về đồ án quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, sáng 11/5.
Kể từ khi khu kinh tế ven biển đầu tiên là Chu Lai được thành lập năm 2003, đến nay đã có 14 khu kinh tế biển được thành lập, gồm 2 khu ở đồng bằng sông Hồng, 10 khu ở vùng duyên hải miền Trung và 2 khu ở miền Nam. Theo Quy hoạch phát triển các KKT biển đến năm 2020 cả nước sẽ có 15 khu kinh tế biển với kinh phí đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho khoảng 500.000 ngàn người.
Tại bài viết mới nhất trên blog của mình, TS. Trần Công Hòa đã phân tích và đưa ra một số khuyến nghị về hoạch định chính sách và điều hành nền kinh tế 2010: tiếp tục giảm giá VND; cắt giảm chi tiêu công; tăng tính độc lập của NHNN; kiên quyết cho phá sản những doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ; điều chỉnh chính sách thuế ở một số lĩnh vực theo phương thức lũy tiến; phát triển công nghiệp phụ trợ;...
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Cải cách cơ cấu là một đòi hỏi nghiệt ngã đối với tất cả các nước muốn tiến bước trên con đường đi đến phồn vinh. Thế nhưng, có nhiều nước không chủ động vượt qua đòi hỏi này khi tình thế kinh tế còn thuận lợi và thường bắt đầu nó quá muộn khi đất nước đã rơi vào khủng hoảng. Điều này lý giải tại sao nhiều nước có khởi đầu tốt nhưng rồi sa lầy trong cạm bẫy của mức thu nhập trung bình ...
Năm 2009, tăng trưởng GDP đạt 5,32%; lạm phát được kiềm chế dưới 7%; hệ số ICOR là 5, 16. Những con số này có thể cho cảm nhận kinh tế vĩ mô đang ở tình trạng khá ổn định. Tuy nhiên Tổng cục Thống kê cho rằng các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc, bất bình đẳng giầu nghèo tăng, chậm được khắc phục,...
Nền kinh tế của Việt Nam đã và đang ngày một trở nên phức tạp hơn, với các cơ chế, thị trường, tổ chức và lực lượng kinh tế mới ra đời trong suốt hơn hai thập niên đổi mới. Sự gấp gáp của cuộc đua tranh kinh tế được nhân lên bằng hành trình hội nhập, trong đó Việt Nam là thành viên mới của WTO.
