Tin vui khi bia đá các khoa thi tiến sĩ triều Lê - Mạc (1442-1779) tại Văn Miếu- Quốc Tử Giám được UNESCO vinh danh Di sản Tư liệu trong Chương trình Ký ức Thế giới. Mối lo cũng nảy sinh thêm bởi từ đây, chắc chắn sẽ có thêm đông người đến chiêm bái bia đá.
Bia đá ở Văn Miếu
Theo PGS - TS Trịnh Khắc Mạnh, 82 bia đá tại Văn Miếu Quốc Tử Giám là tư liệu quý, giúp các nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế tìm hiểu về văn tự học, giúp nghiên cứu lịch sử phát triển chữ Hán từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVIII ở Việt Nam.
Đặc biệt, tiêu đề của bia viết theo lối triện thư, một thể chữ truyền thống Trung Hoa hình thành thời Chiến Quốc, ngày nay ít sử dụng. Đây là những tư liệu nguyên bản, phản ánh truyền thống thư pháp học ở Việt Nam.
Mỗi tấm bia còn như một tác phẩm nghệ thuật, phong cách trang trí đa dạng. Trán bia đá thường là hình hoa lá, mây chầu mặt trăng, rồng hay chim phượng chầu mặt nguyệt. Nhiều tấm mang hình rồng. Một số mô phỏng phong cách Lý - Trần, phần còn lại theo phong cách mới - với xu hướng dân gian hóa. Nhiều nhà nghiên cứu lịch sử mỹ thuật coi đây là nguồn tư liệu vô giá.
Trong 1.304 tiến sĩ đỗ đạt khắc tên trên bia đá, có tới 225 vị từng đi sứ Trung Quốc vào các triều Minh, Thanh. Có vị đi hai ba lần như Nguyễn Như Đổ (1424-1525), đi sứ triều Minh ba lần. Lương Như Hộc cũng từng đi sứ triều Minh hai lần, đỗ tiến sĩ năm 1442 và được khắc năm 1484. Lê Quý Đôn trong chuyến làm phó sứ sang triều Thanh đã làm thơ tặng bạn thơ Trung Quốc và các sứ thần Hàn Quốc. Tài văn chương của ông được người Trung Quốc và sứ thần Hàn Quốc ngợi ca.
Như thế, mỗi tấm văn bia không chỉ là nơi lưu danh thân thế sự nghiệp các sứ thần mà còn có ý nghĩa đặc biệt trong mối quan hệ giao bang với các nước vùng Đông Bắc Á.
Những tư tưởng vẹn nguyên tính thời sự
Lâu nay, 82 bia đá về các khoa thi tiến sĩ luôn được quan tâm nghiên cứu dưới nhiều góc độ lịch sử, văn hóa, giáo dục, triết học, pháp luật, ngôn ngữ văn tự. Đặc biệt, các bài ký của bia giúp hiểu được chính sách phát triển giáo dục của các triều đại Việt Nam, trong đó nhấn mạnh việc chăm lo đào tạo nhân tài.
Ví như, bia khoa thi tiến sĩ năm 1442 khắc năm 1484 viết: “Nghĩ việc đặt khoa thi, kén kẻ sĩ là chính sự cần làm trước nhất. Tô điểm cơ đồ, khôi phục mở mang trị hóa chính là ở đây, mà sửa sang chính sự, sắp đặt công việc, giáo hóa dân phong mỹ tục là ở đây.
Các bậc đế vương đời xưa làm nên trị bình đời nào cũng theo thế”. Rồi: “Hiền tài là nguyên khí quốc gia. Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh và hưng thịnh. Nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp hèn. Vì thế, các bậc đế vương thánh minh không đời nào không coi trọng việc giáo dục nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí quốc gia làm công việc cần thiết”.
Bia khoa thi tiến sĩ năm 1448 cũng đề cập: “Sự lớn lao của nền chính trị của bậc đế vương không gì quan trọng bằng việc trọng dụng nhân tài. Việc cai trị mà không lấy nhân tài làm gốc thì đều bị coi là thiếu đường hướng phát triển”.
Việc khắc bia đề tên- ngoài việc nêu gương sáng, còn góp phần giáo dục nhân cách. Nhắc nhở những người đỗ tiến sĩ sống sao cho có ích với xã tắc, sao cho xứng danh kẻ sĩ khi được hưởng ơn vua lộc nước, khi được nhân dân kỳ vọng.
Ví như bia khoa thi tiến sĩ năm 1442 khắc 1484 viết: “Nay những người được đề tên vào tấm bia đá này, nửa phần tuổi tác đã cao, nhưng con người trung chính hay ngụy tà thế nào, việc làm được mất nên hư thế nào, công luận nghiêm xét ngàn đời khó trốn”.
Tấm bia khác viết: “Kẻ sĩ được khắc tên vào bia đá này, thật may mắn biết bao. Cho nên, phải đem lòng trung nghĩa tự hẹn với mình, làm sao danh và thực hợp nhau, làm những việc sở học để làm nên sự nghiệp to lớn quang minh khiến thiên hạ đời sau phải nhón chân lên mà nhắc nhở thanh danh, mến mộ khí tiết. Người ta đọc được trên bia không giống như dư luận mà họ nghe biết, việc làm trái với sở học làm hủy hoại đức hạnh, lụy đến danh giáo thì là vết nhơ cho tấm đá này”.
Bảo tồn thế nào
Tết Nguyên đán vừa qua, mỗi ngày, Văn Miếu đón hàng vạn lượt khách. Để bảo vệ bia, một dải phân cách được lập nên. Nhưng rồi không ngăn nổi những du khách háo hức sờ đầu rùa lấy may. Xích sắt bị nhổ, bị xô bật. Tiền lẻ rải đầy lưng rùa. Không hiểu, có bao nhiêu người đỗ đạt, bao nhiêu người thăng quan tiến chức sau khi xoa đầu rùa. Chỉ biết hậu quả là đầu rùa cứ bóng lên, chữ trên bia thì mờ dần.
Trong quá trình bàn thảo, nảy ra các phương án bảo tồn. Ví dụ dựng hàng rào gỗ, bảo tồn toàn bộ, tức là đưa cả nhà bia vào khung kính. Cách này an toàn nhất. Nhưng người xem lại khó tiếp cận.
Thời tiết cũng là mối đe dọa, dù chất liệu đá rất bền. Những tấm bia qua phong sương có thể bị lên rêu mốc, khi trời nồm đá đổ mồ hôi rồi bị bụi bám, phải thường xuyên lau dọn. Năm 1995 có chuyên gia nước ngoài thí nghiệm phun hoá chất chống nấm mốc cho mái ngói Văn Miếu, có nghiên cứu thử với bia nhưng vẫn chưa áp dụng được.
PGS.TS Trịnh Khắc Mạnh - Viện trưởng Viện Hán Nôm, đưa một số gợi ý cho việc phát huy giá trị văn bia, như quản lý bằng công nghệ thông tin, quảng bá trên mạng. Bên cạnh đó cần sớm có hệ thống ảnh tư liệu tổng thể, bộ phận, chi tiết kèm theo mã, ký hiệu để người xem tiện tra cứu. Nội dung văn bia cũng nên dịch ra tiếng nước ngoài để giới thiệu rộng rãi.
Thời gian tới sẽ có những cuộc phối hợp, hội thảo về việc bảo vệ bia Văn Miếu, tuyên truyền về giá trị của di sản. Bản dịch tiếng Việt của những tấm bia đã được Trung tâm Hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu Quốc Tử Giám cho xuất bản, việc vi tính hóa bằng chữ Hán cũng đã hoàn tất.
Trước đại lễ nghìn năm Thăng Long, cuốn Văn khắc Hán Nôm của Văn Miếu Quốc Tử Giám sẽ xuất bản với đầy đủ nội dung của văn bia, chuông, câu đối lưu giữ tại đây.
Cùng với đất nước bước vào xuân mới, Xuân Canh Dần 2010, các cơ quan của Đảng và Nhà nước ta đang khẩn trương, tích cực chuẩn bị Dự thảo Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ 2011 - 2020 trình Đại hội XI của Đảng - Đại hội đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới.
Sáng 19/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh về nhiều chính sách tài chính quan trọng và những tác động trên thực tế.
Việc giá xăng bất ngờ tăng thêm 590 đồng/lít từ ngày 21-2 đã gây ra những luồng ý kiến khác nhau. Dư luận đặt câu hỏi liệu giá xăng, dầu có được điều chỉnh một cách khách quan hay đã tăng quá mức so với giá thế giới?
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Sáng nay (18/3), Ông Lê Minh Khái - Phó Tổng kiểm toán Nhà nước, chủ trì họp báo, công bố kế hoạch kiểm toán các tập đoàn lớn như Bưu chính Viễn thông, Tài chính, Ngân hàng, các cơ quan Đảng tại 12 tỉnh… trong năm 2010.
Kết quả rà soát 256 thủ tục hành chính ưu tiên cho thấy, nếu triển khai thực sự có chất lượng, việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính có thể tiết kiệm được cho người dân và doanh nghiệp số tiền tới hơn 6.000 tỷ đồng mỗi năm.
Tác động của điều chỉnh giá một số mặt hàng liên quan đến chỉ số giá tiêu dùng, việc quản lý vốn và tài sản của Nhà nước tại Công ty cổ phần Hàng không Jetstar Pacific Airlines… là những vấn đề được Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh giải trình tại phiên chất vấn của UBTVQH sáng nay (19/3).
Khi Bộ Tài chính vừa lên tiếng “siết” lại việc điều hành giá xăng, Bộ Công Thương đã ngay lập tức kiến nghị lên Thủ tướng nên giảm thuế cho mặt hàng xăng, rõ ràng, vô hình trung đã gây sức ép cho nỗ lực đưa loại giá này đi vào “trật tự”.
Bộ Nội vụ đang tiến hành tổng kết chương trình cải cách hành chính 2000 – 2010. Cố vấn chính sách về cải cách hành chính và chống tham nhũng của Chương trình phát triển Liên hiệp quốc Jairo Acuna Alfaro trao đổi với SGTT về chủ đề này.
Mới đây, Phòng Thương mại công nghiệp Việt Nam VCCI phối hợp với Dự án Sáng kiến cạnh tranh Việt Nam VNCI công bố kết quả điều tra chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI năm 2009. Tại bảng xếp hạng, Nghệ An xếp vị trí 56/63 tỉnh thành (năm trước vị trí thứ 43).
“VN đã chống chọi với cuộc khủng hoảnh kinh tế toàn cầu một cách vững vàng và với chỉ tiêu tăng trưởng năm 2010 khoảng 6,5%, tôi tin VN sẽ đạt được” – đó là khẳng định của ông Mike Smith - Tổng Giám đốc Tập đoàn ANZ trong cuộc trao đổi cùng DĐDN.
Hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đã có mức tăng trưởng mạnh trong năm 2011, giá trị thương vụ đạt 4,7 tỉ đô la Mỹ, trong đó các thương vụ có yếu tố nước ngoài chiếm 66% về giá trị.
Hiện nay, việc quy hoạch hệ thống thoát nước trên địa bàn TPHCM chỉ đạt 30% nhu cầu khi hệ thống thoát nước chỉ có trong phạm vi khoảng 860 ki lô mét vuông trên tổng diện tích 2.095 ki lô mét vuông của cả thành phố; như vậy tình trạng ngập vẫn còn xảy ra trong thời gian tới.
“Nguyên nhân chính là tốc độ phát triển nhanh quá nhưng không có sự kết nối của các nguồn lực khác nhau để phát triển mà chỉ sử dụng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp nhà nước”.
Đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế cần đòi hỏi thay đổi tư duy và diễn ra trên tất cả các khâu của nền kinh tế. Có 2 vấn đề cần lưu ý: tính hệ thống và bước đi của tiến trình tái cấu trúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Sau gần 25 năm đổi mới, bộ mặt kinh tế, xã hội Việt Nam đã khác hẳn. So với 10 năm trước, đời sống của dân chúng nói chung hiện nay được cải thiện nhiều, vị trí của Việt Nam trên thế giới cũng tăng lên đáng kể. Rõ ràng ở đây có vấn đề hiệu suất phát triển, có khả năng bỏ lỡ các cơ hội mà nguyên nhân sâu xa nằm ở cơ chế, ở sự chậm hoàn thiện cơ chế thị trường, ở năng lực nắm bắt cơ hội, và việc thực thi các chính sách, vì các điều kiện về bối cảnh khu vực và cơ hội phát triển Việt Nam không bất lợi so với các nước lân cận.
Bàn cờ kinh tế VN bị chia thành rất nhiều mảnh nhỏ. Các mảnh này thường bị chi phối bởi các nhóm độc quyền và đặc quyền. Điểm yếu cơ bản nhất trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam là tăng trưởng chủ yếu nhờ vào việc bán tài nguyên và gia công trình độ thấp, nhờ vào tăng lượng đầu tư và lấy khu vực kinh tế nhà nước vốn kém hiệu quả làm chủ đạo.
Việt Nam tăng 18 bậc lên vị trí thứ 71 trong bảng chỉ số về môi trường thương mại toàn cầu năm 2010 vừa được WEF công bố. Trong tổng số 125 nền kinh tế được WEF xem xét năm nay Singapore và Hồng Công tiếp tục dẫn đầu thế giới về phương diện tạo điều kiện thuận lợi cho tăng cường trao đổi thương mại toàn cầu.
Hiện nay quy mô của các vùng kinh tế trọng điểm (VKTTĐ) đã mở rộng đến gấn 25% diện tích và chiếm khoảng 70% thu nhập kinh tế của cả nước. Một vấn đề đặt ra là: quan điểm ngày càng mở rộng quy mô diện tích của các VKTTĐ của Việt Nam có hợp lý hay không? Làm thế nào để các VKTTĐ phải thực sự là động lực tăng trưởng và phát triển kinh tế của cả nước ,có một thế đứng vững chắc trong tương lai nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Ngày 17-5, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã tổ chức hội thảo tham vấn cho dự thảo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) 5 năm 2011-2015, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quốc tế. Nội dung chủ yếu nêu lên bức tranh toàn cảnh về KT-XH, cùng những vấn đề liên quan khi nước ta bước vào giai đoạn "đệm" chuyển tiếp để cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020.
Bên cạnh những vấn đề quản lý đô thị, trung tâm hành chính quốc gia… thì bài toán kinh tế là băn khoăn lớn nhất khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về đồ án quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, sáng 11/5.
Kể từ khi khu kinh tế ven biển đầu tiên là Chu Lai được thành lập năm 2003, đến nay đã có 14 khu kinh tế biển được thành lập, gồm 2 khu ở đồng bằng sông Hồng, 10 khu ở vùng duyên hải miền Trung và 2 khu ở miền Nam. Theo Quy hoạch phát triển các KKT biển đến năm 2020 cả nước sẽ có 15 khu kinh tế biển với kinh phí đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho khoảng 500.000 ngàn người.
Tại bài viết mới nhất trên blog của mình, TS. Trần Công Hòa đã phân tích và đưa ra một số khuyến nghị về hoạch định chính sách và điều hành nền kinh tế 2010: tiếp tục giảm giá VND; cắt giảm chi tiêu công; tăng tính độc lập của NHNN; kiên quyết cho phá sản những doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ; điều chỉnh chính sách thuế ở một số lĩnh vực theo phương thức lũy tiến; phát triển công nghiệp phụ trợ;...
Tăng trưởng luôn luôn là một cuộc trường chinh. Vì vậy, không thể chỉ vì tăng trưởng ngắn hạn mà hy sinh sự ổn định và bền vững trong dài hạn. Cổ nhân ngày xưa có câu “dục tốc bất đạt”, không những thế cái giá phải trả cho kinh tế bất ổn rất lớn, chỉ cần nhìn sang mấy nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia hay Philippines là có thể thấy rất rõ điều này.
Cải cách cơ cấu là một đòi hỏi nghiệt ngã đối với tất cả các nước muốn tiến bước trên con đường đi đến phồn vinh. Thế nhưng, có nhiều nước không chủ động vượt qua đòi hỏi này khi tình thế kinh tế còn thuận lợi và thường bắt đầu nó quá muộn khi đất nước đã rơi vào khủng hoảng. Điều này lý giải tại sao nhiều nước có khởi đầu tốt nhưng rồi sa lầy trong cạm bẫy của mức thu nhập trung bình ...
Năm 2009, tăng trưởng GDP đạt 5,32%; lạm phát được kiềm chế dưới 7%; hệ số ICOR là 5, 16. Những con số này có thể cho cảm nhận kinh tế vĩ mô đang ở tình trạng khá ổn định. Tuy nhiên Tổng cục Thống kê cho rằng các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc, bất bình đẳng giầu nghèo tăng, chậm được khắc phục,...
Nền kinh tế của Việt Nam đã và đang ngày một trở nên phức tạp hơn, với các cơ chế, thị trường, tổ chức và lực lượng kinh tế mới ra đời trong suốt hơn hai thập niên đổi mới. Sự gấp gáp của cuộc đua tranh kinh tế được nhân lên bằng hành trình hội nhập, trong đó Việt Nam là thành viên mới của WTO.
