Đúng như nhận định của các chuyên gia lao động, khi khủng hoảng tài chính xảy ra, nhiều doanh nghiệp (DN) đã sa thải hàng loạt lao động. Và hậu quả là từ nửa cuối năm 2009 đến nay, các DN lại lâm vào tình trạng thiếu hụt nhân lực cả về lượng và chất. Bước sang năm 2010, nhiều DN đã phải thuê lao động nước ngoài. Song để phát huy hiệu quả lao động nước ngoài cũng như tìm cách cải thiện chất lượng lao động bản địa ở từng DN không phải dễ.
Xu hướng
Lao động nước ngoài ở Lâm Đồng. Ảnh: Đức Tài
Xu hướng gia tăng tuyển dụng nhân sự nước ngoài của các DN trong nước ngày càng nhiều qua số lượng công ty rao tuyển lao động nước ngoài trên mạng tuyển dụng trực tuyến Vietnamwork quý IV-2009 và tháng 1-2010. Ngoài ra, kết quả kiểm tra lao động nước ngoài đang có mặt làm việc tại địa phương do các sở LĐ-TB&XH tiến hành mới đây cũng cho thấy điều này.
Sở dĩ xu hướng này đang được hâm nóng vì nguồn nhân lực nước ngoài có khả năng đáp ứng được cả hai yêu cầu cơ bản của các DN trong nước thời điểm hiện tại. Đó là kỹ năng quản lý và kinh nghiệm làm việc trong môi trường quốc tế, tác phong làm việc chuyên nghiệp. Trong khi đó, mức lương trả cho nhân sự nước ngoài cũng chỉ tương đương với các nhân sự cao cấp trong nước.
Mới đây, ông Bùi Đức Huyên, Giám đốc Công ty cổ phần Dinh dưỡng Việt Tín tỏ ra hài lòng khi thuê một giám đốc kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao với mức lương trả chỉ có 3.000 USD/tháng. Tập đoàn Đồng Tâm cũng không ngần ngại bỏ tiền thuê 4 nhân sự người nước ngoài có kinh nghiệm làm việc nhiều năm ở các tập đoàn, các công ty lớn trên thế giới về giữ các cương vị giám đốc. Theo đại diện của Đồng Tâm Group: "Việc tuyển dụng các nhân sự cao cấp nước ngoài vào làm việc không chỉ tạo cho Đồng Tâm có thêm sức mạnh nội lực mà còn từng bước vươn tới tính chuyên nghiệp cao". Theo các chuyên gia lao động - việc làm, ở thời điểm hiện tại, khi nhân lực cao cấp của Việt Nam còn thiếu thì việc sử dụng lao động nước ngoài là một giải pháp phù hợp cho DN Việt Nam. Cái được cho DN là tạo được một môi trường làm việc mới, chuyên nghiệp hơn cho nhân viên trong DN.
Có phải là đáp án hay?
Nhìn nhận vấn đề này, nhiều chuyên gia lao động cảnh báo cần phải cân nhắc xem bộ máy DN có thích ứng với "nguồn lực mới" hay không? Hơn nữa, việc sử dụng nguồn nhân lực này như thế nào để phát huy hiệu quả cao nhất, nâng được tầm DN khi còn có khác biệt về văn hóa và trình độ so với số đông nhân viên trong DN. Chia sẻ vấn đề này, lãnh đạo cấp cao của Công ty cổ phần Sữa Việt Nam - Vinamilk cho hay, sử dụng nhân sự cao cấp người nước ngoài cũng dễ bị phản tác dụng và đổ vỡ rất nhanh nếu như sử dụng không đúng. Một người Việt Nam có thể làm ở nhiều vị trí, lĩnh vực khác nhau, nhưng nhân sự cao cấp nước ngoài lại chuyên nghiệp một cách tuyệt đối. Chẳng hạn anh bán hàng chỉ chuyên bán hàng, marketing thì chuyên marketing, đưa sang lĩnh vực khác chắc chắn thất bại. Chưa kể, phải chuẩn bị đội ngũ có đủ năng lực để cùng làm việc, cùng gắn kết với họ. Khi đã có bộ máy đồng bộ, ổn định và vững rồi thì việc sử dụng nguồn nhân lực sẽ là phương án tối ưu cho DN. Điều này cho thấy, sử dụng lao động nước ngoài cũng chưa phải là đáp án hay của các DN thời điểm này.
Cần một sự thay đổi
Theo các chuyên gia về lao động, xu hướng sử dụng nhân lực cao cấp nước ngoài trong các DN được coi như một lời cảnh báo đối với đội ngũ nhân sự cấp cao Việt Nam. Ở thời điểm hiện tại, cơ hội cho lao động trong nước giành lại vị thế trên "sân nhà" vẫn còn và đang được nhiều cơ sở đào tạo đặc biệt chú trọng. Tuy nhiên, xét đến cùng, bản thân lao động Việt Nam cũng cần phải có những thay đổi tích cực.
Một trong những thay đổi đó là bên cạnh sự trau dồi về năng lực chuyên môn, các kỹ năng, tác phong làm việc công nghiệp trong môi trường chuyên nghiệp, thì trình độ ngoại ngữ được xem là chìa khóa giúp cho việc hội nhập tốt hơn, mở ra nhiều cơ hội thành công hơn cho nhân sự trong nước. Chị Minh Thiên, Phó phòng Thiết kế Công ty Thiên Long cho rằng, nếu không có ngoại ngữ để tiếp cận với những ứng dụng mới, kỹ thuật mới, sớm muộn gì họ cũng bị đào thải hoặc mất cơ hội thăng tiến lên vị trí cao hơn. Cũng theo chị Minh, ngoại ngữ đã được phổ cập nên kinh nghiệm cũng chưa phải là ưu thế tuyệt đối trong thời công nghệ số và xu hướng di cư quốc tế.
Theo các chuyên gia tư vấn việc làm, qua yêu cầu tuyển dụng của các công ty thời gian gần đây có thể nhận thấy khả năng ngoại ngữ của người lao động luôn được chú ý. Bà Phan Thị Thu Hương, Phó Tổng giám đốc Hành chính - Nhân sự Công ty Thiên Long cho biết: "Khả năng ngoại ngữ là tiêu chí đầu tiên để sàng lọc ứng viên của chúng tôi hiện nay".
Rõ ràng, trong xu thế hội nhập quốc tế, nếu các ứng viên trong nước không tự vươn lên, không có những thay đổi tích cực thì việc sử dụng nhân sự cấp cao nước ngoài không chỉ là xu hướng mà sẽ mối lo ngại cho lao động trong nước. Những tố chất cần cù, linh hoạt sẽ không còn là ưu thế đối với lao động trong nước khi bài toán nhân sự đã được các DN giải quyết bằng những phương án khác tối ưu hơn.
Năm 2010, Hàn Quốc sẽ tiếp nhận thêm 12.500 lao động Việt Nam theo chương trình Luật cấp phép lao động nước ngoài (EPS). Đây là khẳng định của Trưởng Đại diện Cơ quan phát triển nguồn nhân lực Hàn Quốc tại Việt Nam Lee Myong Hee.
Theo thống kê chưa đầy đủ, hằng năm miền Trung có hàng chục vạn lao động vào Nam tìm việc. Họ là những thanh niên nông thôn không có cơ hội làm việc tại quê nhà. Không trình độ, không tay nghề, chỉ có sức khoẻ... Và miền Nam là vùng đất để họ kiếm sống.
Cơ cấu thị trường lao động Việt Nam đang thay đổi, nhiều vị thế công việc đã được cải thiện, tuy nhiên phần lớn công việc vẫn có chất lượng thấp, vẫn tồn tại nguy cơ thiếu việc làm bền vững.
Dạy nghề cho lao động bị thu hồi đất canh tác; đào tạo nghề kết hợp với học văn hóa, dạy nghề trực tiếp trên đồng ruộng… là các giải pháp được các Bộ, ngành, địa phương triển khai.
Dạy nghề cho lao động nông thôn cần triển khai theo mục tiêu “6 có” là: có trường dạy nghề, có cơ sở vật chất, có chương trình đào tạo, có giáo viên, có chính sách cho người học và đặc biệt là có nhu cầu đặt hàng lao động của các doanh nghiệp.
Cách đây vài năm, bài toán xuất khẩu lao động (XKLÐ) để giảm nghèo là chuyện của Tỉnh ủy, UBND và các cấp, ngành trong tỉnh, còn người lao động (NLÐ), đối tượng trực tiếp lại luôn tạo ra rào cản, khiến số NLÐ đi làm việc ở nước ngoài vẫn ở số lượng rất ít, thì đến nay mọi chuyện đã khác. XKLÐ ở Quảng Ngãi đã có được những con số đáng mong đợi.
Nhằm tăng tỷ lệ lao động nữ được đào tạo nghề, tìm kiếm việc làm có thu nhập ổn định, giúp xóa đói, giảm nghèo và nâng cao vị thế cho phụ nữ, Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Đề án "Hỗ trợ phụ nữ học nghề, tạo việc làm giai đoạn 2010-2015". Theo đó, lao động nữ sẽ được hỗ trợ chi phí học nghề ngắn hạn với mức tối đa 3 triệu đồng/người/khóa và được vay vốn để tự tạo việc làm.
Gặp khó trong việc đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này đã trả giấy phép và có kế hoạch chuyển hướng sang lĩnh vực khác.
Trong thời gian chờ chỉnh sửa Nghị định 126/2007/NĐ-CP, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng đồng ý thí điểm cho phép Tổng công ty cổ phần đường sông Miền Nam tiếp tục hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Khác với những năm trước, cuối năm, doanh nghiệp chủ yếu tuyển lao động thời vụ và phổ thông thì năm nay, mặc dù giáp tết nhưng thị trường tuyển dụng lao động cao cấp vẫn còn sôi động.
Ngày 27-1, phát biểu tại hội nghị tổng kết ngành y tế năm 2009 tại TP Huế, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Quốc Triệu cho biết: Quy mô dân số của Việt Nam đến thời điểm tháng 4-2009 là 85.789.573 người.
Hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đã có mức tăng trưởng mạnh trong năm 2011, giá trị thương vụ đạt 4,7 tỉ đô la Mỹ, trong đó các thương vụ có yếu tố nước ngoài chiếm 66% về giá trị.
Hiện nay, việc quy hoạch hệ thống thoát nước trên địa bàn TPHCM chỉ đạt 30% nhu cầu khi hệ thống thoát nước chỉ có trong phạm vi khoảng 860 ki lô mét vuông trên tổng diện tích 2.095 ki lô mét vuông của cả thành phố; như vậy tình trạng ngập vẫn còn xảy ra trong thời gian tới.
“Nguyên nhân chính là tốc độ phát triển nhanh quá nhưng không có sự kết nối của các nguồn lực khác nhau để phát triển mà chỉ sử dụng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp nhà nước”.
Đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế cần đòi hỏi thay đổi tư duy và diễn ra trên tất cả các khâu của nền kinh tế. Có 2 vấn đề cần lưu ý: tính hệ thống và bước đi của tiến trình tái cấu trúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Ngày 5-3, tại Hà Nội, đoàn công tác của Tổ chức Hợp tác Đào tạo Quốc tế Nhật Bản (Jitco) phối hợp với Cục Quản lý Lao động Ngoài nước (Bộ LĐ-TB&XH) công bố các điểm mới trong nội dung sửa đổi của luật Quản lý Xuất nhập cảnh và Công nhận tỵ nạn với các doanh nghiệp đang phái cử tu nghiệp sinh/thực tập sinh kỹ năng sang Nhật.
Hai doanh nghiệp tại khu chế xuất Tân Thuận (TP.HCM) mới đây đã đề nghị được phép nhập khẩu lao động phổ thông từ Philippines và Lào. Chuyện này như “giọt nước tràn ly” khi doanh nghiệp tuyển dụng nhiều lần mà không có lao động.
Theo báo cáo Xu hướng việc làm Việt Nam lần đầu tiên được Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội phối hợp với Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) nghiên cứu và công bố: Hơn 77% lực lượng lao động nước ta thuộc nhóm có nguy cơ thiếu việc làm bền vững và dễ rơi vào nghèo đói.
Cơ cấu thị trường lao động Việt Nam đang thay đổi, nhiều vị thế công việc đã được cải thiện, tuy nhiên phần lớn công việc vẫn có chất lượng thấp, vẫn tồn tại nguy cơ thiếu việc làm bền vững.
Năm 2010, Hàn Quốc sẽ tiếp nhận thêm 12.500 lao động Việt Nam theo chương trình Luật cấp phép lao động nước ngoài (EPS). Đây là khẳng định của Trưởng Đại diện Cơ quan phát triển nguồn nhân lực Hàn Quốc tại Việt Nam Lee Myong Hee.
- Đúng như nhận định của các chuyên gia lao động, khi khủng hoảng tài chính xảy ra, nhiều doanh nghiệp (DN) đã sa thải hàng loạt lao động. Và hậu quả là từ nửa cuối năm 2009 đến nay, các DN lại lâm vào tình trạng thiếu hụt nhân lực cả về lượng và chất. Bước sang năm 2010, nhiều DN đã phải thuê lao động nước ngoài. Song để phát huy hiệu quả lao động nước ngoài cũng như tìm cách cải thiện chất lượng lao động bản địa ở từng DN không phải dễ.
Các doanh nghiệp tư nhân là khu vực tạo ra nhiều việc làm và với việc tăng nhanh về số lượng, cũng là khu vực có tốc độ tạo ra việc làm lớn nhất so với các thành phần kinh tế khác.
Một bản thoả thuận vừa được ký giữa bang Saskatchewan của Canada với đại sứ nước ta tại đây với mục tiêu sẽ hợp tác để đưa lao động Việt Nam sang làm việc.
Tổng cục Dạy nghề, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cho biết, trong năm 2009, các cơ sở dạy nghề đã tuyển sinh được hơn 1 triệu người, tăng 11,2% so với năm 2008. Năm 2010, dự kiến sẽ tuyển sinh, tổ chức đào tạo nghề mới cho 1.748.000 người, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên 30%.
Thị trường lao dộng Việt Nam là thị trường dư thừa lao động và phát triển không đồng đều, đặc biệt quan hệ cung - cầu lao động giữa các vùng, khu vực, ngành nghề đang diễn ra tình trạng mất cân đối nghiêm trọng.
Vừa qua, Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Lao động - Thương binh và xã hội ) đã phê duyệt hợp đồng cho phép 7 doanh nghiệp xuất khẩu lao động tham gia “Đề án thí điểm đào tạo nghề cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo cơ chế đặt hàng”.
Vấn đề nhân sự từ lâu đã là một chủ đề nóng, thu hút sự quan tâm của được nhiều bộ, ngành, các cơ quan quản lý. Tại Ngày nhân sự Việt Nam – Ngày hội tôn vinh nghề nghiệp của những người làm công tác nhân sự ở Việt Nam vừa diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc Gia Mỹ đình cũng đã đặt ra nhiều vấn đề phải bàn.
