Tại Hội thảo Phổ biến quy định Reach của EU đối với hoá chất và các sản phẩm có chứa hoá chất do Bộ Công thương và Dự án Hỗ trợ thương mại đa biên (MUTRAP) vừa tổ chức tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Nam Hải cho biết, Reach là luật quản lý hoá chất nghiêm ngặt và phức tạp nhất trên thế giới nhằm kiểm soát và hạn chế tác hại của hoá chất trong hàng hoá với sức khoẻ người tiêu dùng và môi trường. Chính vì vậy, việc thực thi nghiêm quy định về Reach đang gây không ít khó khăn cho các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam cũng như năng lực của chuỗi cung ứng hàng hoá toàn cầu.
Bà Nguyễn Thị Tòng, Phó chủ tịch Hiệp hội Da giày Việt Nam (Lefaso) cho rằng, áp lực thực thi Reach đang đè nặng lên vai các doanh nghiệp trong ngành da giày, bởi đặc thù của sản xuất da giày là sử dụng rất nhiều hoá chất, trong đó có cả hoá chất độc hại. Quy trình sản xuất ra một đôi giày phải sử dụng tới 50 nguyên, vật liệu khác nhau trong khi các loại vật liệu này ít nhiều đều có chứa hoá chất. Ở đây, việc thực thi Reach càng khó khăn hơn, bởi điều này không chỉ phụ thuộc vào bản thân doanh nghiệp, mà phụ thuộc rất nhiều vào các nhà sản xuất, nhập khẩu, phân phối hoá chất.
Theo bà Tòng, ở phạm vi hẹp, quy định về Reach khiến các doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp khi xuất khẩu sang EU. Quá trình thực thi Reach còn buộc các doanh nghiệp sản xuất phải tăng nhân lực và tăng chi phí cho việc kiểm tra, kiểm soát, trong khi da giày chỉ làm gia công cho nước ngoài. Một khó khăn nữa là Việt Nam có thể kiểm định các tiêu chuẩn khác, nhưng riêng việc kiểm tra tiêu chuẩn về hoá chất phải gửi sản phẩm sang Hồng Kông. Gần đây, mặc dù Việt Nam đã xây dựng phòng kiểm định tiêu chuẩn hoá chất, nhưng khi khách hàng nhập khẩu chỉ định phải thực hiện ở nước ngoài thì doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ. Điều này làm doanh nghiệp phát sinh thêm chi phí.
Cần phải nói thêm rằng, những lo ngại của doanh nghiệp da giày là hoàn toàn có cơ sở vì hiện tại, EU là thị trường nhập khẩu lớn nhất các sản phẩm giày dép từ Việt Nam. Năm 2009, thu từ xuất khẩu da giày chiếm gần 70% tổng kim ngạch xuất khẩu trên 4 tỷ USD hàng hoá của Việt Nam vào EU. Do vậy, nếu không giải quyết được những vướng mắc trong thực thi Reach thì kim ngạch xuất khẩu vào EU chắc chắn sẽ giảm và ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển ngành, cũng như đời sống của hàng ngàn lao động.
Cũng giống như da giày, dệt may là ngành phải sử dụng nhiều hoá chất khác nhau như thuốc nhuộm, hoá chất cơ bản, chất trợ dệt, các chất xử lý hoàn tất…
Ông Nguyễn Văn Thông, Viện trưởng Viện Kinh tế Dệt may (thuộc Tập đoàn Dệt May Việt Nam) cho biết, việc áp dụng Reach làm tăng khó khăn trong xuất khẩu hàng dệt may vào EU, tăng chi phí sản xuất khi doanh nghiệp phải thay đổi công nghệ, hệ thống quản lý, hoá chất thuốc nhuộm. Ngoài ra, doanh nghiệp còn gánh thêm chi phí thực hiện các thủ tục đăng ký, thông báo, thử nghiệm.
Để giữ khách hàng và tiếp tục thâm nhập thị trường EU, nhiều doanh nghiệp dệt may đã thực hiện cải tiến hệ thống quản lý, trong đó có quản lý hoá chất. Tuy nhiên, ông Thông thừa nhận, công việc này thường bị động vì thường thực hiện theo yêu cầu của các nhà nhập khẩu. Một khó khăn nữa đối với doanh nghiệp trong kiểm tra chất lượng nguồn nguyên liệu đầu vào là thiếu vốn để đầu tư lắp đặt trang thiết bị kiểm tra. Bên cạnh đó, những hạn chế trong cập nhật thông tin cũng làm tăng nguy cơ rủi ro đối với doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu.
Các chuyên gia của MUTRAP khuyến cáo rằng, để hạn chế tới mức thấp nhất tác động của Reach, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam cần nhận thức đúng về các rào cản kỹ thuật, chủ động tìm hiểu luật pháp, tập quán thương mại của thị trường nhập khẩu... Ngoài ra, phải đổi mới, ứng dụng các công nghệ sản xuất sạch, có đầu mối thu thập, cập nhật và phổ biến thông tin về các rào cản kỹ thuật của thị trường xuất khẩu.
