Năm 2010 quả là một năm đầy biến động, nhiều thiên tai và đầy rẫy nguy cơ.
1. Khủng hoảng nợ công lây lan ở châu Âu
Tháng 4/2010, các tổ chức xếp hạng tín dụng Standard & Poor’s, Moody’s và Fitch Rating đã hạ bậc trái phiếu chính phủ Hy Lạp xuống các mức rủi ro cao, đồng thời cảnh báo các nhà đầu tư có thể mất 30-50% giá trị các khoản đầu tư trong trường hợp Hy Lạp mất khả năng thanh toán. Liên minh châu Âu (EU) và IMF đã nhất trí dành cho Hy Lạp gói cứu trợ 110 tỷ euro trong thời hạn 3 năm, đồng thời kích hoạt Quỹ bình ổn Eurozone trị giá 750 tỷ euro, nhằm ngăn cuộc trạng khủng hoảng nợ Hy Lạp lây lan sang các nước khác. Sáu tháng sau đó, khủng hoảng nợ Ireland nổ ra với nguy cơ xảy ra hiệu ứng domino trong Khu vực sử dụng đồng Euro. Mặc dù Ireland được cung cấp một gói cứu trợ tài chính trị giá khoảng 85 tỷ euro, nhưng nguy cơ lây lan khủng hoảng nợ vẫn đe dọa châu Âu, đặc biệt Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha.
2. Sự cố tràn dầu ở Vịnh Mexico
Theo số liệu của Chính phủ Mỹ, kể từ khi xảy ra sự cố nổ giàn khoan Deeperwater Horizon ngày 20/4/2010 cho tới khi giếng bị rò rỉ được đóng lại vào ngày 15/7, ước có khoảng 4,9 triệu thùng dầu đã tràn ra Vịnh Mexico, gây thiệt hại nghiêm trọng về môi trường và ảnh hưởng xấu đến cuộc sống của người dân sinh sống ven Vịnh Mexico. Hiện mới chỉ có khoảng 800 nghìn thùng dầu được dọn và hút vào các tàu chứa. Dầu tràn đã trở thành nguyên nhân gây ra thảm họa sinh thái lớn nhất của Mỹ và BP có thể sẽ phải bồi thường tới 21,1 tỷ USD cho 4,9 triệu thùng đã bị đổ ra biển.
Hãng BP đã phải bán một loạt tài sản để bồi thường và đã phải chi xấp xỉ 6,1 tỷ USD trong việc giải quyết sự cố tràn dầu trên Vịnh Mexico.
3. Trung Quốc soán ngôi Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới
Quý 2/2010 đã đánh dấu một sự soán ngôi ngoạn mục khi Trung Quốc chính thức vượt qua Nhật Bản để giành ngôi vị nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. GDP của Nhật Bản tính trên danh nghĩa (tức là chưa điều chỉnh theo những biến động về giá và thời vụ) trong quý 2/2010 đạt 1.288 tỷ USD so với GDP của Trung Quốc đạt 1.337 tỷ USD. Mặc dù trong 9 tháng đầu năm 2010, Nhật Bản vẫn là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, nhưng các nhà phân tích kinh tế của Nhật Bản cho rằng với xu hướng tăng trưởng hiện nay, “chẳng sớm thì muộn”, Trung Quốc sẽ vượt Nhật Bản. Không những thế, nếu tính GDP theo sức mua, Trung Quốc đã vượt Nhật Bản từ lâu.
Song hành với sức mạnh kinh tế, Trung Quốc cũng tiến tới việc quốc tế hóa đồng NDT: phép 20 tỉnh, thành thực hiện các giao dịch thương mại quốc tế bằng đồng NDT; ký các thoả thuận trao đổi tiền tệ với Hàn Quốc, Hong Kong, Malaysia, Indonesia, Belarus, Argentina và thanh toán mậu dịch song phương với Nga bằng đồng rúp và đồng NDT. Không những thế, Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 11/11tuyên bố nước này đã siết chặt các quy định xuất khẩu đất hiếm, khiến cho Nhật Bản, châu Âu bị điêu đứng và phải tìm cách đa dạng hóa nguồn cung.
4. Giá lương thực tăng vọt do biến đổi khí hậu
“Lũ lụt thế kỷ” ở Pakistan làm hàng triệu người bị biến thành vô gia cư, “hạn hán thế kỷ” và cháy rừng ảnh hưởng tới 1/5 diện tích trồng lúa mì của nước Nga… chính là hậu quả của biến đổi khí hậu và đẩy giá lương thực thế giới leo cao. Giá lúa mì trên sàn giao dịch Chicago ngày 3/8 đã tăng 42% và là mức tăng cao nhất trong vòng 50 năm trở lại đây.
Theo Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế (IFPRI), giá lương thực có thể tăng gấp đôi vào năm 2050. Trong giai đoạn từ 2010 - 2050, biến đổi khí hậu sẽ thu hẹp đáng kể diện tích đất nông nghiệp trên thế giới và giảm năng suất cây trồng, nhất là ở các nước đang phát triển. Điều đó sẽ kéo theo giá lương thực tăng vọt: giá ngô có thể tăng 42- 131%, giá gạo tăng 11- 78% và giá lúa mì tăng 17- 67%. Giá cả leo thang chóng mặt có thể đẩy số trẻ em suy dinh dưỡng tăng thêm 20% ( tương đương 25 triệu trẻ em).
5. Nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tiền tệ
Lần đầu tiên trong hơn 6 năm qua, Nhật Bản can thiệp vào thị trường hối đoái và là lần can thiệp mạnh tay nhất từ trước tới nay. Ngày 15/9, Nhật Bản đã đơn phương can thiệp vào thị trường tiền tệ nhằm giảm tỷ giá đồng yên/USD, với việc bán ra khoảng 1.000 tỷ yên (trị giá khoảng 20 tỷ USD). Ngày 5/10, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đã quyết định tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ, bằng cách hạ lãi suất cơ bản từ mức 0,1% hiện nay xuống 0-0,1%. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 12/2008, BoJ hạ tỷ lệ lãi suất. Khoảng 1 tháng sau đó, Ủy ban thị trường mở liên bang (FOMC), cơ quan quyết sách hàng đầu của Ngân hàng dự trữ liên bang Mỹ (FED), ngày 3/11 đã nhất trí bơm 600 tỷ USD vào nền kinh tế nước này. Một loạt nước khác cũng tìm cách can thiệp vào thị trường tiền tệ nhằm hạ giá đồng nội tệ để gia tăng khả năng cạnh tranh và khuyến khích xuất khẩu.
6. Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Hàn Quốc
Trong hai ngày 11 và 12/11, tại Seoul (Hàn Quốc) đã diễn ra Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) với chủ đề “Tăng trưởng đều khắp sau khủng hoảng”. Điểm thành công nhất của hội nghị thể hiện qua việc các nước đang phát triển giành được tiếng nói mạnh hơn trong thương lượng quốc tế. Các nhà lãnh đạo G20 ủng hộ việc chuyển 6% quyền bỏ phiếu trong Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) từ các nước phát triển sang các nền kinh tế mới nổi, đồng thời cam kết sẽ hoàn tất việc chuyển giao này thông qua các cuộc họp hàng năm của nhóm. Một kết quả nổi bật nữa của hội nghị là đã đưa được các nội dung phát triển thành trọng tâm của chương trình nghị sự G20, đặc biệt thông qua được Thỏa thuận Seoul về phát triển vì tăng trưởng chung với kế hoạch hành động nhiều năm để cụ thể hóa và thực hiện thỏa thuận này.
7. Hội nghị thượng đỉnh APEC 18 tại Nhật Bản
Hội nghị thượng đỉnh APEC lần thứ 18 đã diễn ra ở Yokohama (từ ngày 13 đến 14/11/2010) với chủ đề “Đổi mới và hành động”. Hội nghị đã đề ra tầm nhìn cho hội nhập kinh tế khu vực trong bối cảnh có những thay đổi trong bức tranh kinh tế khu vực và toàn cầu. Trong tuyên bố chung “Tầm nhìn Yokohama”, lãnh đạo các nền kinh tế APEC đã nhất trí cho rằng Khu vực mậu dịch tự do châu Á-Thái Bình Dương (FTAAP) cần được xây dựng trên cơ sở các thỏa thuận mang tính khu vực hiện có như ASEAN+3, ASEAN+6 và Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) cùng với các thỏa thuận khu vực khác. 8. Hội nghị cấp cao ASEAN 17 tại Hà Nội
Từ 28 đến 30/10/2010, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 17, với chủ đề “Hướng tới Cộng đồng ASEAN: Từ tầm nhìn đến hành động” và những ưu tiên đã đề ra cho năm 2010, Hội nghị tập trung thảo luận về những nội dung chính như: xây dựng Cộng đồng ASEAN và triển khai Hiến chương ASEAN; quan hệ đối ngoại và vai trò trung tâm của ASEAN trong các tiến trình hợp tác khu vực cũng như trong nỗ lực xây dựng cấu trúc khu vực mới; phát triển bền vững và ứng phó với những thách thức toàn cầu. Các nhà lãnh đạo quyết định chính thức mời Tổng thống Nga và Mỹ tham gia Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) bắt đầu từ năm 2011, sau khi tham khảo các nước ngoài ASEAN tham gia EAS. 9. Sự cố “bùn đỏ” Hungary
Cơn lũ bùn đỏ do vỡ hồ chứa chất thải của một nhà máy nhôm tại miền tây Hungary ngày 7/10 đã nhuộm đỏ một khu vực rộng đến 40 km2, phá hủy nhiều cơ sở hạ tầng ở thị trấn Ajka, làm chết ít nhất 4 người và hơn 100 người bị bỏng hóa chất và cay mắt. Nhà chức trách Hungary cho biết đến sáng 7.10, độ pH của dòng lũ bùn vào khoảng 9,3, cao hơn mức bình thường nhưng thấp hơn nồng độ ban đầu là 13. Loại bùn đỏ này, chứa nhiều chất vô cùng độc hại như chì, chrome và thạch tín, tấn công vào móng, tóc, da, mắt cũng như những cơ quan nội tạng như gan, thận, đồng thời có khả năng gây ung thư…Toàn bộ hệ sinh thái của sông Mascal, một con sông nhỏ trong vùng, đã bị bùn độc hủy diệt hoàn toàn.
Hệ quả của thảm họa “bùn đỏ” Hungary là nghiêm trọng khôn lường và cũng là lời cảnh tỉnh “phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường” dành cho các nhà hoạch định chính sách. 10. Giá vàng vượt ngưỡng 1.400 USD/ounce
Giá vàng đã lập kỷ lục mới 1.424,60 USD/ounce trên thị trường kim loại quý Luân Đôn trong phiên giao dịch ngày 9/11 sau khi vượt ngưỡng 1.400 USD/ounce hôm 8/11. Từ đầu năm tới nay, giá vàng đã tăng gần 30%. Đặc biệt, giá vàng đã tăng tới 8% kể từ khi FED đưa ra kế hoạch in thêm tiền mua 600 tỷ USD trái phiếu để vực dậy nền kinh tế Mỹ.
Cuộc thăm dò do Đài truyền hình Đức (ARD TV) tiến hành cho thấy, 60% người dân muốn đưa đồng Mark trở lại, trong khi 32% cho rằng không thấy có gì tích cực khi Đức tham gia hệ thống tiền tệ chung châu Âu.
Nga đang cố gắng gia tăng “hình ảnh” của đồng Rúp, với hy vọng đồng Rúp có thể trở thành đồng tiền dự trữ cho các nước khác và giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, do phần lớn thu nhập của nước này thu được từ dầu và khí đốt.
Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Jean-Claude Trichet tuyên bố, các chính phủ châu Âu cần xem xét mở rộng quỹ cứu trợ tài chính của khu vực nhằm chống lại khủng hoảng một cách linh hoạt.
Bất chấp khác biệt sâu sắc về hướng kiềm chế khủng hoảng nợ châu Âu, chính phủ các nước thuộc Liên minh châu Âu đã thống nhất về quỹ hỗ trợ dài hạn cho đồng euro sau năm 2013. Hiện nay quỹ giải cứu của châu Âu có quy mô 440 tỷ euro tương đương 582 tỷ USD.
Ông Liu Mingkang, quan chức cao cấp trong ngành ngân hàng Trung Quốc, khẳng định giá cả tại Trung Quốc năm 2011 sẽ không tăng nhanh và Trung Quốc đã có một số thành công trong kiềm chế lạm phát.
Viện Thống kê và nghiên cứu kinh tế quốc gia Pháp (INSEE) dự báo kinh tế nước này sẽ tăng trưởng ở mức 1,6% năm 2011, thấp hơn so với mục tiêu tăng trưởng tương ứng 2% của Chính phủ Pháp.
Trái phiếu Trung Quốc hiện đang là nhân vật yếu kém nhất của châu Á lần thứ hai trong 4 năm nay, phản ánh lo ngại rằng ngân hàng trung ương Trung Quốc sẽ phải quyết liệt hơn trong việc nâng lãi suất nhằm kìm hãm lạm phát.
Theo báo cáo của Hội đồng kinh tế nhà nước, kinh tế Đức có thể đạt tăng trưởng 3,7% năm 2010, nhưng sau đó sẽ giảm xuống 2,2% năm 2011, với thâm hụt ngân sách và tỷ lệ thất nghiệp đều giảm. Đây là mức tăng trưởng cao nhất kể từ khi nước Đức thống nhất năm 1990.
Theo kết quả khảo sát của Bộ Tài chính và Văn phòng Nội các Nhật Bản ngày 10/12, chỉ số niềm tin kinh doanh của các công ty lớn ở nước này đang giảm xuống mức âm trong quý 3, mức giảm lần đầu tiên kể từ đầu năm đến nay.
Theo hãng tin BBC, các ngân hàng châu Âu sẽ tiến hành đợt thanh tra thứ hai vào tháng 2/2011. Ủy viên kinh tế và tiền tệ Liên minh châu Âu (EU) Olli Rehn cho biết, đợt này sẽ chặt chẽ và toàn diện hơn lần trước.
Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã nâng dự báo tăng trưởng GDP 2010 của châu Á lên 8,6% từ mức 8,2% được công bố hồi tháng 9 và giữ nguyên dự báo GDP 2011 ở mức 7,3%.
Tổ chức xếp hạng tín nhiệm nợ Moody's đã hạ 2 bậc xếp hạng tín nhiệm đối với trái phiếu nội tệ và ngoại tệ của Hungary từ Baa1 xuống Baa3, cấp độ đầu tư thấp nhất với triển vọng tiêu cực.
Chính quyền Ấn Độ vừa bắt giam một số cán bộ cao cấp ngành tài chính, cáo buộc họ nhận những khoản tiền hối lộ khổng lồ để duyệt cho doanh nghiệp vay những món vay lớn.
Có ít nhất 200 ounce vàng, trị giá 280.000 USD bị làm giả được phát hiện bởi các công ty nữ trang và hiệu cầm đồ tại Hong Kong. Tuy nhiên, số lượng vàng giả lớn gấp 10 lần mức này có thể đã xâm nhập vào thị trường bán lẻ.
Số lượng việc làm tại Mỹ trong tháng vừa rồi tăng thêm 93,000, mức cao nhất kể từ tháng 11/2007 sau khi đã tăng thêm 82,000 vào tháng 10. Tỉ lệ này sẽ tạo ra nhiều thu nhập hơn đồng thời kích thích tiêu dùng, một chỉ tiêu quan trọng của nền kinh tế.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
Năm 2010 quả là một năm đầy biến động, nhiều thiên tai và đầy rẫy nguy cơ.
