Đối với các nhà kinh tế, việc Trung Quốc vượt qua Nhật Bản về tổng khối lượng kinh tế, trở thành nền kinh tế lớn thứ hai toàn cầu dường như chẳng hề có ý nghĩa gì.
Nếu dùng chỉ tiêu sức mua (một chỉ số quan trọng trong phương diện kinh tế) để đo, 10 năm trước đây, Trung Quốc đã vượt qua Nhật Bản, nhưng thời điểm chính xác mà GDP của Trung Quốc vượt qua Nhật Bản tính theo đồng USD, thì trên mức độ rất lớn có liên quan tới việc sửa đổi thống kê về tỷ giá và tính kỹ thuật.
Để nói rõ điều này, các nhà kinh tế sẽ nói với bạn rằng, nếu hiện giờ dùng nguyên liệu và sức lao động như nhau để xây dựng một căn nhà tương đồng tại hai nước Trung – Nhật, GDP sinh ra ở Nhật Bản sẽ bằng 3 lần Trung Quốc, bởi vì tất cả mọi thứ ở Nhật đều đắt hơn.
Nhưng đối với các học giả phi kinh tế, Trung Quốc leo lên vị trí số 2 kinh tế thế giới là một điều quan trọng (cho dù hiện tại chưa thực sự thành hiện thực, nhưng bây giờ cũng đã chắn sẽ trở thành sự thật), bởi vì điều này đại diện cho sự chuyển dịch thực lực kinh tế và chính trị toàn cầu.
Điều này cũng quan trọng đối với chính phủ Trung Quốc và việc họ làm thế nào để xử lý mối quan hệ với các khu vực khác trên thế giới, bởi vì thành công của Trung Quốc tương trưng trong bảng xếp hạng GDP, sẽ giúp nước này được quan tâm nhiều hơn.
“Trong thời gian dài, chính sách ngoại giao của Trung Quốc vẫn luôn ở trạng thái thấp, nhưng Trung Quốc hiện đang là nước xuất khẩu lớn nhất toàn cầu, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, và sẽ trở thành nước tiêu dùng năng lượng lớn thứ hai vào năm sau. Tất cả dấu mốc này đều đồng nghĩa, những nơi mà Trung Quốc có thể trốn ngày càng ít”, ông Arthur Kroeber, chủ tịch của Công ty tư vấn kinh tế Dragonomics cho biết.
Trung Quốc không ngừng lớn mạnh về kinh tế, chính trị và ảnh hưởng ngoại giao, đặc biệt là tại những khu vực cạnh tranh lợi ích với các nước phương Tây như châu Mỹ Latin và châu Phi.
Trung Quốc với kho dự trữ lớn nhất toàn cầu, đã bắt đầu thách thức vai trò tiền tệ dự trữ chủ yếu toàn cầu của đồng USD, đồng thời còn thúc đẩy các tổ chức quốc tế như Quỹ tiền tệ quốc tế IMF sắp xếp ghế công bằng hơn.
Tuy nhiên, tại Bắc Kinh, các quan chức vẫn kiên quyết cho rằng, Trung Quốc vẫn chỉ là một nước đang phát triển. GDP bình quân đầu người của Trung Quốc khoảng 3600 USD, chưa bằng 1/10 Nhật Bản hay Mỹ. Do đó, so với các quốc gia khác, chất lượng tăng trưởng của Trung Quốc khá thấp.
“Từ năm 2003 đến nay, tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc vẫn dựa vào hai trụ cột chính: xuất khẩu và bất động sản, mặc dù xuất khẩu mang lại nhiều lợi ích hiện đại hóa cho Trung Quốc, nhưng bất động sản lại gây ra không ít vấn đề nghiêm trọng”, một chuyên gia phân tích của Trung Quốc cho biết.
“Tăng trưởng của thị trường bất động sản với sự quản lý đất đai không tốt và dựa trên nền tảng đầu cơ bất động sản, do đó hậu quả là giá nhà tăng vọt và cuối cùng dẫn đến bong bóng nhà đất’.
Vì thế, suy cho cùng, nếu những vấn đề nêu trên không được giải quyết, chất lượng phát triển của nền kinh tế Trung Quốc sẽ bị ảnh hưởng nặng nề và Trung Quốc sẽ phải đối mặt với những khó khăn thực sự nghiêm trọng trong tương lai. Do vậy, tăng trưởng GDP nhanh chóng của Trung Quốc không có nghĩa lý gì khi sự mất cân bằng này vẫn còn tồn tại.
Cách đây 2 năm, giá lương thực tăng mạnh đã gây ra nhiều vụ bạo động tại một số nước đang phát triển. Năm nay, giá lương thực đang tăng trở lại. Đặc biệt giá lúa mì thế giới đã tăng đột ngột sau khi tình hình hạn hán kéo dài ở Nga, Trung Âu và lũ lụt ở Pakistan.
Các hãng thông tấn, báo chí thế giới trong những ngày gần đây đang rầm rộ đưa tin về loại “siêu vi khuẩn” có khả năng kháng lại hầu hết các loại kháng sinh với tốc độ lây lan siêu nhanh. Sau một số quốc gia ở Nam Á và Anh, Australia đã trở thành điểm dừng chân mới nhất của vi khuẩn chứa gen NDM-1.
Tân Hoa xã tại Paris đưa tin, trả lời phỏng vấn cho “La Tribune”, một tờ báo kinh tế hàng đầu của Pháp, Chủ tịch hội đồng quản trị tập đoàn Essilor, một doanh nghiệp quang học nổi tiếng thế giới – ông Xavier Fontanet cách đây vài ngày cho rằng, trung tâm kinh tế thế giới đã chuyển dịch sang khu vực Đông Á.
Ngày 13-8, Mỹ cho biết nước này sẽ không phản đối kế hoạch vận hành Bushehr, nhà máy hạt nhân đầu tiên của Iran vào ngày 21-8 tới. Một nữ quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho hay: “Chúng tôi ghi nhận lò phản ứng Bushehr được dùng để cung cấp năng lượng hạt nhân dân sự và không coi đây là một mối đe dọa phổ biến hạt nhân”.
Việt Nam có chỉ số niềm tin tiêu dùng cao thứ hai trên thế giới. Đó là kết quả khảo sát niềm tin tiêu dùng trên toàn cầu quý II/2010 của Tập đoàn Nielsen.
Sau khi chiếm vị trí nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới của Nhật Bản, dư luận bắt đầu quan tâm tới vai trò và trách nhiệm của Bắc Kinh trên cương vị Á quân kinh tế. Trung Quốc cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức to lớn. Các nhà phân tích cho rằng, nền kinh tế Trung Quốc quá phụ thuộc vào xuất khẩu và đầu tư, địa ốc, tín dụng tăng trưởng quá nóng… Ngoài ra, Trung Quốc còn phải đương đầu với những áp lực của Mỹ và châu Âu về việc định giá đồng nội tệ.
Cuộc luận chiến với chủ đề: “Liệu Mỹ và Châu Âu có rơi vào một “thập kỷ mất mát” sau suy thoái kinh tế như Nhật Bản” đang nóng trên các mặt báo ở Hoa Kỳ. VNR500 xin trân trọng giới thiệu ý kiến của học giả Kenneth Rogoff, giáo sư kinh tế và chính sách công tại đại học Harvard, và cựu chuyên gia kinh tế tại IMF.
Việc Trung Quốc vượt Nhật Bản để chiếm vị trí nền kinh tế lớn thứ hai thế giới là rất quan trọng, bởi nó cho thấy một sự dịch chuyển về quyền lực kinh tế và chính trị trên toàn cầu. Tuy nhiên, các số liệu do Chính phủ Nhật Bản công bố hôm 16/8 cho thấy, Nhật Bản vẫn là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Nhưng nếu Trung Quốc thực sự trở thành gã khổng lồ thứ hai thì điều gì sẽ xảy ra.
Nhà kinh tế học nổi tiếng người Mỹ David Code có một câu nói có thể gọi là “đúng tim đen”: Đảng CS Liên Xô là chính đảng duy nhất làm giàu trong tang lễ của chính mình. Trước khi Đảng CS Liên Xô sụp đổ không lâu đã có một cuộc điều tra dân ý về chủ đề: “Đảng CS Liên Xô đại diện cho ai?”. Kết quả là, số người cho rằng Đảng CS Liên Xô đại diện cho nhân dân Liên Xô chiếm 7%, đại diện cho công nhân chiếm 4%, đại diện cho toàn thể đảng viên chiếm 11%. Trong khi đó, có tới 85% số người được hỏi cho rằng: Đảng CS Liên Xô đại diện cho quan chức, cán bộ và nhân viên nhà nước.
Người Iraq đang đón mừng tháng chay Ramadan với hy vọng sẽ là dịp để họ thanh tịnh và không nghĩ gì đến tương lai của đất nước, một tương lai mà họ cho rằng rất mù mịt sau khi quân Mỹ đến chiếm đóng và nay tuyên bố sẽ ra đi. Nhưng có một điều mà họ phải nghĩ đến. Đó là câu hỏi: những gì đang diễn ra đằng sau kế hoạch rút quân vào cuối tháng này của chính quyền Barack Obama?
Đó là nhận định của các nhà khoa học khi nói về nạn cháy rừng khủng khiếp ở Nga, lũ lụt ở Pakistan, Ấn Độ và Trung Quốc. Các nhà khoa học đều khẳng định, những hậu quả của biến đổi khí hậu đang diễn ra chứ không còn dự báo trên những nghiên cứu nữa.
Trong khi các nước phát triển như Mỹ, Nhật Bản và EU đang phải đương đầu với nguy cơ suy thoái và thiểu phát thì các nước đang phát triển châu Á và châu Mỹ Latin đang phải tìm cách hãm tốc độ tăng trưởng quá nóng của mình.
Đôi khi, Nhật Bản dường như dừng lại. Người Nhật đang vật lộn với nhiều vấn đề: xã hội già hóa, thảm họa tài chính, cạnh tranh yếu dần - những thứ mà phương Tây đang bắt đầu phải đối mặt.Giờ đây, các sai lầm tài chính trong nhiều thập niên đã dồn lên vai chính phủ Nhật Bản một gánh nặng nợ nần tương đương với gần 200% tổng sản lượng kinh tế.
Mỹ đang tìm cách tăng cường sự hiện diện của mình tại châu Á, để nâng cao xuất khẩu và ngăn chặn Trung Quốc tăng cường vị trí chủ đạo ngày càng lớn mạnh tại khu vực này.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
Đối với các nhà kinh tế, việc Trung Quốc vượt qua Nhật Bản về tổng khối lượng kinh tế, trở thành nền kinh tế lớn thứ hai toàn cầu dường như chẳng hề có ý nghĩa gì.
