Kinh tế thế giới lại trải qua thêm một tuần với nhiều bài toán chưa tìm được lời giải. Hai mối họa lớn nhất lúc này là trần nợ của Mỹ và nợ công châu Âu vẫn hiện hữu, song song với những cảnh báo về nguy cơ chiến tranh tiền tệ.
Giới phân tích dự báo, các thị trường hàng hóa quốc tế trong tuần này có thể sẽ lặp lại diễn biến trong tuần qua, do cuộc tranh cãi trong việc nâng cao trần nợ của Mỹ vẫn chưa có những bước tiến mới và tình hình nợ công châu Âu chưa tìm được lối thoát.
Mỹ: Nút thắt chưa giải
Bất chấp những cảnh báo về các nguy cơ có thể xảy đến nếu trần nợ không được nâng lên trước hạn chót 2/8, Quốc hội Mỹ và Nhà Trắng vẫn chưa đạt được một thỏa thuận nào. Các cuộc họp diễn ra hầu như hàng ngày nhưng nút thắt vẫn chưa được cởi.
Hôm 15/7, Tổng thống Mỹ Barack Obama tuyên bố, “không còn bao nhiêu thời gian để đạt thỏa thuận về mức nợ trần”, bởi hạn chót 2/8 đang ngày càng tiến gần, và những lo lắng đang ngày một tăng lên, hiển hiện rõ ràng trong kết quả từng phiên giao dịch chứng khoán.
Theo giới phân tích, nếu đến ngày 2/8 tới, trần nợ không được nâng, Chính phủ Mỹ sẽ không hoàn trả được các món nợ đáo hạn, kinh tế có thể bị rơi vào tình trạng suy thoái trầm trọng, tiền lương của các nhân viên và binh sỹ sẽ không được chi trả, nhưng quan trọng hơn cả là uy tín quốc tế của Mỹ sẽ giảm sút.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner từng cảnh báo về một thảm họa kinh tế khi các thị trường trái phiếu rơi vào hoảng loạn và nguy cơ lãi suất tăng cao đột biến nếu mức trần nợ công không được nâng lên.
Còn theo Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Ben Bernanke, việc Mỹ bị vỡ nợ sẽ gây ra những tác động tàn phá đối với nền kinh tế nước này cũng như toàn cầu. Chủ tịch FED nhấn mạnh nó sẽ tạo ra một cơn sốc tài chính cực kỳ nghiêm trọng.
Bế tắc trong thỏa thuận trần nợ cũng còn là nguyên nhân khiến hai tổ chức định mức tín nhiệm quốc tế là Moody's và Standard & Poor's liên tục cảnh báo sẽ hạ bậc xếp hạng tín dụng của Mỹ, gây ra không ít lo ngại và bất an trên các thị trường hàng hóa.
Theo cảnh báo đưa ra ngày 13/7 của Moody's, Mỹ có thể mất bậc xếp hạng tín dụng cao nhất trong vài tuần tới nếu các nhà làm luật nước này không tăng mức trần nợ và chính phủ không thanh toán được nợ vay.
Moody’s cho biết trong một tuyên bố cơ quan này nhận thấy “khả năng tăng trần nợ sẽ không đúng thời hạn, dẫn tới tình trạng không thể thực hiện nghĩa vụ trả nợ đối với trái phiếu của chính phủ Mỹ”.
Còn theo cảnh báo của Standard & Poor’s đưa ra một ngày sau đó, Mỹ có nguy cơ mất thứ hạng tín nhiệm AAA trong ba tháng tới đã tăng đáng kể, thậm chí ngay cả khi Quốc hội Mỹ đạt được thỏa thuận nâng trần nợ vào cuối tháng này.
Chủ tịch công ty xếp hạng tín nhiệm Standard & Poor's, ông John Chambers, cho rằng đây là "thời điểm" để Mỹ đạt được một thỏa thuận đáng tin cậy về ngân sách để giải quyết các vấn đề nợ dài hạn của Mỹ. Nhưng, "nếu chỉ đạt được thỏa thuận không đáng kể, điều này sẽ dẫn tới việc hạ thứ hạng".
Châu Âu: Bom chưa tháo ngòi
Tương tự như Mỹ, vấn đề nợ công của châu Âu cũng được ví như quả bom nổ chậm của kinh tế thế giới chưa được tháo ngòi. Theo cảnh báo đưa ra hôm 15/7 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), một trong các nguy cơ đẩy nền kinh tế thế giới rơi trở lại suy thoái là khủng hoảng nợ ở châu Âu.
Trước đó, ngày 13/7, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ngày 13/7 khẳng định Hy Lạp cần có thêm gói cứu trợ khoảng 100 tỷ Euro (gần 150 tỷ USD) từ Liên minh châu Âu (EU) và các nhà cho vay tư nhân để tránh rơi vào tình trạng vỡ nợ.
Trong báo cáo đề cập đến việc cứu trợ Athens, IMF cho biết thể chế tài chính đa phương này sẽ tiếp tục thực hiện chương trình cứu trợ tài chính cho Hy Lạp, song cảnh báo nước này sẽ trải qua một cuộc suy thoái trầm trọng hơn trong năm 2011 với nền kinh tế được dự báo sẽ giảm tới 3,9% GDP, cao hơn nhiều so với ước tính 3% trước đó.
Mặc dù Athens đã đáp ứng được một số tiêu chí trong chương trình khắc khổ theo yêu cầu của EU và IMF, nhưng núi nợ khổng lồ 350 tỷ Euro vẫn đang được xem là thách thức lớn đối với nền kinh tế đang trong giai đoạn khó khăn này.
Hôm qua (17/7), Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã tới thủ đô Athens để thảo luận với Chính phủ Hy Lạp về cuộc khủng hoảng nợ đang diễn biến ngày một tồi tệ và nhiều rủi ro.
Theo một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ, bà Hillary muốn bày tỏ sự ủng hộ đối với Thủ tướng George Papandreou trước các nỗ lực nghiêm túc của Athens nhằm giảm thâm hụt ngân sách và khôi phục khả năng cạnh tranh.
Tuy nhiên, vấn đề nợ của Hy Lạp giờ chỉ là một yếu tố nhỏ trong chuỗi mắt xích các quốc gia có nguy cơ vỡ nợ ở Eurozone. Trong đó đáng lo hơn cả là Italy, nợ công hiện tại của quốc gia này là 1.600 tỷ Euro (bằng 120% GDP) so với con số 330 tỷ Euro của Hy Lạp, 168 tỷ của Ireland và 142 tỷ Euro của Bồ Đào Nha.
Vì vậy, bất kỳ khoản vay nợ nào cũng sẽ làm trầm trọng thêm số nợ này. Mặt khác, nếu các nước châu Âu phải cho Italy vay thì Đức và Pháp mỗi nước phải trích ra số tiền tương đương 10% GDP của mỗi nước. Hôm 15/7, Hạ viện Italy đã thông qua dự luật ngân sách khắc khổ, nhằm giảm thâm hụt ngân sách từ nay tới năm 2014.
Bài toán nợ nần của Hy Lạp, Italy, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ireland là lý do khiến các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) quyết định tổ chức hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp vào ngày 21/7 tới tại Brussel (Bỉ) để thảo luận về cách thức giải quyết cuộc khủng hoảng nợ.
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Herman Van Rompuy cho biết, ông đã yêu cầu Bộ Tài chính các nước EU xúc tiến công việc chuẩn bị. Hội nghị tới sẽ bàn về sự ổn định tài chính của khu vực sử dụng đồng euro và việc cung cấp gói cứu trợ mới dành cho Hy Lạp.
Hãng tin Reuters dẫn lời các chuyên gia nói việc giá dầu tiếp tục ở mức cao khiến khả năng phát hiện dầu hỏa ở Biển Đông thêm phần hấp dẫn cho các quốc gia đang tranh chấp chủ quyền.
Đó là nhận định của Giáo sư Natalya Volchkova Trường Kinh tế Nga tên tờ Msk.kp.ru. Trả lời câu hỏi vì sao Mỹ ôm khoản nợ 14.000 tỷ USD, bà Volchkova cho biết: Mỹ chỉ có lỗi một phần trong chuyện này.
Niềm tin của người tiêu dùng toàn cầu trong quý 2 năm nay đã giảm xuống mức thấp nhất trong một năm rưỡi do ảnh hưởng của viễn cảnh kinh tế bất ổn, khủng hoảng nợ ở châu Âu và lạm phát leo thang, kết quả một cuộc điều tra đã chỉ ra.
Vì sao một số nước không những không có tài nguyên thiên nhiên mà thậm chí còn trải qua hiểm họa lại có thể làm được những điều thần kì: đột nhiên trở thành giàu có, vượt lên trên các nước khác. Tác nhân của các kì tích kinh tế đó là gì? Các nước khác có thể học tập kinh nghiệm để đạt được tốc độ phát triển cao như thế hay không?
Mỹ và châu Âu hiện đang phải chịu những tổn thất lớn và thiệt hại nặng nề về kinh tế trong khi chính trị thì tê liệt. Có thể đây là lần đầu trong lịch sử, tương lai của nền kinh tế toàn cầu nằm trong tay các nước đang phát triển?
Kinh tế Mỹ phục hồi chậm, xếp hạng tín dụng bị hạ lần đầu tiên trong lịch sử cộng với nỗi ám ảnh về nợ công tại châu Âu đã phủ bóng đen lên thị trường tài chính toàn cầu ngay trong phiên giao dịch đầu tuần.
Thị trường chứng khoán toàn cầu lao dốc, trong đó việc chỉ số công nghiệp Dow Jones mất 643,76 điểm hôm 8/8 đã làm nhiều người liên tưởng sự kiện S&P đánh tụt bậc xếp hạng tín dụng của Mỹ giống như việc Lehman Brothers phá sản và năm 2011 sẽ là sự lặp lại của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Trung Quốc có thể ngày càng tiến sát gần Mỹ hơn trong việc tiếp cận các nguồn lực, những không có nghĩa là họ sẽ vượt qua Mỹ để trở thành quốc gia mạnh nhất. "Họ đã bỏ qua nền quân sự hùng mạnh của Mỹ và quên đi các ưu thế của quyền lực mềm Mỹ", GS Joseph Nye, cha đẻ thuyết quyền lực mềm, phân tích.
Tại Diễn đàn Tiền tệ do tờ The Economist tổ chức tại Paris (Pháp) cuối tuần qua, các chuyên gia kinh tế thế giới lại cảnh báo nguy cơ nổ ra cuộc chiến tiền tệ toàn cầu, tác động xấu tới đồng nội tệ của các nước mới nổi nếu sự phục hồi của nhóm quốc gia phát triển không được đẩy nhanh.
Tại các thị trường mới nối, mức tăng trưởng ghi nhận thấp nhất trong vòng hai năm qua, nhưng đã xuất hiện những tín hiệu khả quan về kiểm soát lạm phát hứa hẹn cuối năm sẽ ổn định hơn.
Việc giá nhà gần đây đi xuống ở một số địa phương Trung Quốc đã bắt đầu làm lung lay niềm tin vào “sức khỏe” của nền kinh tế lớn thứ nhì thế giới này, đồng thời mở ra một cuộc tranh luận rằng liệu Trung Quốc có sử dụng quá tay các đòn bẩy tài chính, tờ Wall Street Journal cho biết.
Việc Bộ trưởng Bộ Tài chính Pháp trở thành Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), đã thay đổi lịch sử của tổ chức này kể từ khi thành lập năm 1944 tới nay. Bà Christine Lagarde là người phụ nữ đầu tiên được bầu làm lãnh đạo IMF.
Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ngày 5/7 ra phán quyết khẳng định việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu một số nguyên vật liệu thô, gồm bauxite, là không phù hợp quy định quốc tế.
Theo phương pháp so sánh thời gian chu kỳ hồi phục và tái suy thoái giữa cuộc khủng hoảng 2008-2009 với thời kỳ Đại suy thoái 1929-1932, chúng ta có thể tính toán sơ bộ rằng chu kỳ phục hồi của nền kinh tế Mỹ sau cuộc khủng hoảng 2008-2009 sẽ kéo dài 28 tháng, tức đến tháng 10/2011 hay trong quý 4/2011, chu kỳ này sẽ chấm dứt và nền kinh tế Mỹ có thể bắt đầu chu kỳ suy thoái kép (double dip).
Nợ công châu Âu, kinh tế Trung Quốc có khả năng "hạ cánh cứng", kinh tế suy yếu cùng và tranh cãi nợ trần chưa dứt ở Mỹ là những nguyên nhân chính khiến các định chế tài chính quốc tế thời gian qua bi quan về triển vọng kinh tế thế giới.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
