Thị trường thế toàn cầu đang rất hoang mang. Tất cả mọi người đều biết rằng giờ đây ba trụ cột của kinh tế thế giới không còn giữ vững được vị thế của mình. Châu Âu, Trung Quốc, Mỹ, nền kinh tế nào tồi tệ nhất?
Quốc gia có thể thoát khỏi tình trạng trì trệ hiện tại chỉ có thể là Mỹ
Các nhà đầu tư không ngừng lo ngại về những dấu hiệu xấu về một cuộc "hạ cánh nặng nề" của Trung Quốc, việc nền kinh tế Mỹ đang chìm dần vào suy thoái và khu vực đồng tiền chung EU thì dường như sắp nổ tung.
Cả ba nền kinh tế trên đều đang trì hoãn thoát tìm cách thoát khỏi thảm cảnh nhưng càng trì hoãn thì những nước này lại càng phải đối diện với tình trạng thảm hại và nặng nề hơn. Nước nào là nước đầu tiên vấp ngã vì chính những vấn đề của bản thân?
Châu Âu
Các quyết định nhằm giải quyết khó khăn của châu Âu bị trì hoãn bởi các nhà lãnh đạo không xác định được những khó khăn của khu vực bắt đầu như thế nào và nguyên nhân tại sao. Đức và các nước khá hơn thì đổ lỗi cho sự hoang phí của Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Ý, và lo ngại rằng gói cứu trợ sớm sẽ làm giảm động lực tự cứu mình của những nước này. Về phần mình, các quốc gia con nợ cho rằng khu vực đồng euro đang mất cân bằng và các quốc gia thịnh vượng hơn như Đức nên giảm xuất khẩu và tiêu dung nhiều hơn để đạt được sự cân bằng đó.
Một số nước châu Âu khác bày tỏ quan điểm rằng một loại tiền tệ chung không thể tồn tại lâu dài khi chính sách tiền tệ thì do Liên minh quản lý nhưng chính sách thuế và chi tiêu của mỗi quốc gia lại do chính phủ nước đó quyết định. Còn vài nước khác cảnh báo rằng để tiếp cận an toàn với thị trường vốn cần có một hình thức bảo hiểm tập thể, tốt nhất là dưới dạng một trái phiếu euro. Không có gì đáng ngạc nhiên khi Đức cực lực phản đối giải pháp này vì một khi có áp dụng giải pháp này có nghĩa là dịch chuyển sự giàu có của các nền kinh tế cốt lõi sang làm giàu cho các quốc gia nghèo hơn.
Tuy nhiên, còn một quan điểm khác cho rằng chính sách thắt lưng buộc bụng chỉ làm cho căn bệnh của châu Âu tồi tệ hơn. Họ biện minh rằng chi tiêu cần cho sự phát triển và cần có một bước đột phá để kích thích toàn bộ khu vực đồng euro.
Hiện nay, 17 quốc gia và 4 tổ chức châu Âu đang vướng vào cuộc khủng hoảng đang cố gắng vượt qua đống lộn xộn nhưng họ lại quá chậm chạp. Thị trường đã hoàn toàn mất niềm tin vào những chính sách cải cách của họ.
Trung Quốc
Sự cần thiết phải cải cách kinh tế của Trung Quốc cũng đã quá rõ ràng. Đã 4 năm kể từ lần đầu tiên Thủ tướng Ôn Gia Bảo cảnh báo rằng nền kinh tế nước này "không còn ổn định, không cân bằng, không nhịp nhàng và cuối cùng là không bền vững" và 3 nẳm kể từ có những dấu hiệu rõ ràng rằng tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc còn rất nguy hiểm khi phụ thuộc quá nhiều vào việc xuất khẩu sang châu Âu, Mỹ và Nhật Bản.
Để duy trì sự phát triển bền vững và ổn định chính trị trong dài hạn, chính phủ Bắc Kinh phải tìm ra giải pháp để khuyến khích tiêu dùng trong nước, dịch chuyển sự giàu có từ nhà nước và các công ty sở hữu nhà nước sang các hộ gia đình Trung Quốc.
Tuy nhiên, chính phủ Trung Quốc lại đang đi theo hướng ngược lại. Các nhà lãnh đạo nước này ứng phó với cuộc khủng hoảng của các nước phương Tây không bằng cách thúc đẩy tiêu dùng mà còn tăng chi tiêu nhà nước và tư nhân vào đầu tư dài hạn. Kết quả là sự bùng nổ của thị trường bất động sản, nhà trung cư và trung tâm thương mại, chi tiêu nhà nước được dùng gần hết để xây dựng cơ sở vật chất hạ tang và các khoản vay giá rẻ từ các ngân hàng lại chủ yếu hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhà nước.
Trở ngại quan trọng nhất của Trung Quốc là nước này vẫn đầu tư mạnh vào mô hình quản lý nhà nước. Trong tổng số 42 công ty Trung Quốc được liệt kê trong Fortune 500 năm 2010 có tới 39 doanh nghiệp nhà nước và 3/4 trong tổng số 100 công ty lớn nhất Trung Quốc cũng do chính phủ nước này kiểm soát.
Trung Quốc cũng dự trữ tiền mặt và ngoại tệ để trì hoãn một cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên, tăng trưởng chậm lại, áp lực tài chính tăng lên là những dấu hiệu đáng lo ngại về một tương lai không mấy tươi đẹp của nền kinh tế Trung Quốc.
Mỹ không thể lấy lại niềm tin của mọi người về sức mạnh tài chính trong dài hạn nếu nước này không có một kế hoạch đáng tín cậy để cắt giảm chi tiêu, đặc biệt là chi phí trong quốc phòng và nâng cao doanh thu. Nhưng có lẽ không thể trông chờ bất kỳ giải pháp ngay lập tức nào từ phía Washington. Mùa tranh cử sắp tới chỉ làm trầm trọng thêm những bế tắc chính trị nghĩa là những vấn đề về cơ cấu của kinh tế Mỹ vẫn tồn tại.
Tuy nhiên, trong dài hạn nền kinh tế Mỹ lại có những dấu hiệu tươi sáng hơn châu Âu hay Trung Quốc. Mỹ vẫn là người đi đầu trong lĩnh vực công nghệ tiên tiến - từ năng lượng tái tạo, các thiết bị y tế đến công nghệ nano và điện toán đám mây - mở rộng tiềm năng cho một quốc gia dài hạn.
Mỹ cũng có lợi thế lớn về nhân khẩu học. Ở châu Âu, tỷ lệ sinh giảm và hạn chế nhập cảnh sẽ làm dân số khu vực này có thể giảm 100 triệu người vào năm 2050. Còn Trung Quốc, do chính sách dân số, đến năm 2030, gần 250 triệu người Trung Quốc ở trên độ tuổi 65 cũng có nghĩa là nước này phải chi một khoản tiền lớn cho lương lưu và chăm sóc sức khỏe cho người già.
Mặc dù có nhiều tranh luận về vấn đề nhập cư bất hợp pháp và dân số Hoa Kỳ có thể tăng từ 310 triệu lên khoảng 420 triệu vào giữa thế kỷ này. Nhưng theo Mark Schill của Nhóm Chiến lược Praxis, từ năm 2000 đến năm 2050, lực lượng lao động Mỹ dự kiến sẽ tăng 37% còn Trung Quốc sẽ giảm 10% và châu Âu tăng 21%.
Cuối cùng, bất chấp sự phản đối ngày càng tăng của công chúng Mỹ, Hoa Kỳ có nhiều khả năng hơn châu Âu về việc thoát khỏi tình trạng trì hoãn các biện pháp giải cứu nền kinh tế. Cuộc bầu cử sắp tới không có nhiều thay đổi, nhưng 2013 mang đến một cơ hội Mỹ có những cải cách tài chính.
Tháng 11 tới, nếu một thành viên đảng Cộng hòa được bầu làm tổng thống, đảng Cộng hòa sẽ phải đối mặt với áp lớn của công chúng để đưa ra những lời hứa về cải cách. Ngay cả khi Tổng thống Obama tái đắc cử, triển vọng cho nền kinh tế nước này cũng khá tươi sáng.
Mặc dù Mỹ đang phải đối mặt với những thách thức kinh tế ghê gớm và bế tắc chính trị kéo dài nhưng nước này có nhiều khả năng thực thiệu một cuộc cải cách kinh tế và tài chính. Tuy nhiên, mọi thứ chỉ là tương đối, nhưng chắc chắn quốc gia có thể thoát khỏi tình trạng trì trệ hiện tại chỉ có thể là Mỹ.
Con đường kinh tế của quốc gia nào, Trung Quốc hay Ấn Độ, chủ nghĩa tư bản nhà nước hay doanh nghiệp tư nhân - sẽ bền vững? Xã hội nào sẽ tồn tại tốt hơn? Quốc gia nào có ý thức mạnh mẽ hơn về số phận của mình? Cả thế giới đều muốn biết câu trả lời.
Trong báo cáo “Tình hình năng lượng thế giới năm 2011” vừa công bố, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) nhận định, trong vài thập kỷ tới, Nga sẽ là "nền tảng của hệ thống năng lượng toàn cầu."
Thủ tướng Đức Angela Merkel vừa đưa ra nhận định rằng những khó khăn tài chính trong khu vực sử dụng đồng euro (Eurozone) có thể là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất của châu Âu kể từ sau cuộc chiến tranh thế giới lần thứ hai.
“Cơn bão” tài chính bắt nguồn từ khu vực châu Âu đang gieo rắc ảnh hưởng tiêu cực lên kinh tế thế giới. Những tín hiệu về một cuộc suy thoái toàn cầu mới đang hiện ra rõ nét.
Các nhà hoạch định chính sách Đông Nam Á đang nhìn về phía bắc tới lục địa châu Á và về phía đông xuyên Thái Bình Dương để thấy hai "tài sản lớn", khác biệt và bổ sung cho khu vực của họ: Đó là nền kinh tế khổng lồ Trung Quốc và sức mạnh quân sự vô dịch của Mỹ.
Tiếp sau dự báo về kinh tế Mỹ, châu Âu trong 2012 và 2013, các chuyên gia phân tích của ngân hàng Morgan Stanley đã đưa ra nhận định về tổng mức thâm hụt ngân sách trong giai đoạn 2011 - 2013 của 21 nền kinh tế hàng đầu thế giới.
2011 quả là một năm nhiều khó khăn. Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới chập choạng, lúc sáng lúc tối, thì việc các doanh nghiệp đưa ra những quyết định thiếu sáng suốt, những bước đi thiếu tự tin là khó tránh khỏi.
Ngân hàng Goldman Sachs của Mỹ vừa công bố 9 dự báo về kinh tế toàn cầu trong các năm 2012 và 2013. Đây là những nhận định về triển vọng tăng trưởng kinh tế các khu vực, chứng khoán, hàng hóa, tỷ giá, chính sách của các ngân hàng trung ương…
Khi Đông Á đang nỗ lực đối phó những thách thức an ninh biển đang gia tăng ở khu vực Tây Thái Bình Dương – bao gồm thay đổi cán cân quyền lực, căng thẳng tranh chấp trên biển và bất đồng cơ bản về cách giải thích Luật Biển – có ba câu chuyện mới sẽ góp phần xác định lại cấu trúc địa chính trị khu vực.
Nhà nước thì luôn có xu hướng tập trung quyền lực, còn thể chế pháp quyền và giải trình và chịu trách nhiệm chính trị thì lại đặt ra những hạn chế theo phương thức, đó là, cho dù chính quyền có mạnh đến đâu chăng nữa thì nó vẫn phải được kiềm tỏa bởi pháp luật và chịu trách nhiệm giải trình trước nhân dân.
Sự chuyển đổi quyền lực kinh tế từ phương Tây sang phương Đông đang được thực hiện với tốc độ nhanh và thế giới các quốc gia giàu có sẽ sớm mất ưu thế của mình.
Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Christine Lagarde vừa cảnh báo, cuộc khủng hoảng nợ châu Âu có nguy cơ đẩy nền kinh tế toàn cầu vào một “thập kỷ mất mát”, hãng tin CNBC cho hay.
Trong lịch sử thế giới, sự phát triển của nhà nước Trung Quốc có một tầm quan trọng đặc biệt. Ở Phương Tây, người ta quen mô tả sự phát triển của các thể chế theo những chuẩn mực dựa trên thực tiễn Châu Âu, trong khi đó lại quên một sự thật: Trung Quốc là nơi đầu tiên mà nhà nước đã được hình thành, tức là khoảng 1700 – 1800 năm sớm hơn Châu Âu.
Chính việc tạo ra một phiên bản mới của đế chế Nga, cùng với sự củng cố ảnh hưởng của Mỹ ở vùng ngoại biên đế chế này, sẽ gây ra nhiều thù địch giữa Moscow và Washington. Tình huống này sẽ tạo ra một bối cảnh cho một cuộc chiến tranh Lạnh phiên bản mới, dù nó sẽ không kéo dài như trước.
Các cuộc tấn công khủng bố năm 2001, sau đó là các cuộc chiến tranh tại Afghanistan và Iraq, cuộc đại suy thoái năm 2008, phong trào Mùa xuân Arập và cuộc khủng hoảng nợ châu Âu, tất cả đều đang làm Mỹ lạc hướng khỏi việc giúp tạo ra một cấu trúc bền vững cho hòa bình để phù hợp với châu Á trỗi dậy ngày nay.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
