Bất chấp sự chuyển hướng mạnh mẽ của nền kinh tế toàn cầu sang phía châu Á, và sự nổi lên của Trung Quốc như một cường quốc lớn – các sự kiện lịch sử chính của thời đại chúng ta sẽ định hướng các vấn đề toàn cầu trong tương lai gần – dường như Mỹ vẫn tập trung vào đâu đó khác.
Các cuộc tấn công khủng bố năm 2001, sau đó là các cuộc chiến tranh tại Afghanistan và Iraq, cuộc đại suy thoái năm 2008, phong trào Mùa xuân Arập và cuộc khủng hoảng nợ châu Âu, tất cả đều đang làm Mỹ lạc hướng khỏi việc giúp tạo ra một cấu trúc bền vững cho hòa bình để phù hợp với châu Á trỗi dậy ngày nay.
Tháng 11 tới, Tổng thống Mỹ Barack Obama có thể bắt đầu sửa chữa sự bất cân bằng này khi ông chủ trì hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương tại Hawaii. Thời điểm diễn ra cuộc họp có thể nói là khá đúng lúc bởi một số các vấn đề quan trọng của châu Á đang bắt đầu sôi lên.
Chẳng hạn, biển Đông đang "dậy sóng" bởi những tuyên bố đòi chủ quyền đối với các hình thái địa lý trên mặt nước cũng như dưới đáy biển, trong đó lớn nhất phải kể tới là Trung Quốc với yêu sách choán gần như toàn bộ diện tích vùng biển có vị trí chiến lược và giàu tài nguyên này. Tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN ở Bali (Indonesia), các bên đã nhất trí rằng các tranh chấp lãnh thổ nên được giải quyết thông qua thương lượng song phương. Nhưng quy mô các yêu sách của Trung Quốc đã "khai tử" thỏa thuận này ngay từ đầu ; thay vào đó, Trung Quốc giờ đây nhấn mạnh rằng biển là một lợi ích cốt lõi quốc gia, ngang tầm với Đài Loan và Tây Tạng, mà vì nó họ sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ.
Việc Trung Quốc sẵn sàng dùng vũ lực đối với xung quanh đã cho thấy rõ sự bất cân bằng nghiêm trọng về quy mô và sức mạnh giữa họ và các nước khác ở ven bờ biển Đông. Điều này khiến các cuộc thương lượng song phương để giải quyết tranh chấp trở nên không khả thi. Việt Nam và Philippines gần đây đã bị ép buộc theo cách này, song đều kháng cự thay vì chấp thuận sự áp đặt của Trung Quốc.
Các cuộc bầu cử tổng thống ở Hàn Quốc và bầu cử lãnh đạo Đài Loan (Trung Quốc), dự kiến vào năm 2012, cũng nhiều khả năng sẽ làm "tăng nhiệt" trên mặt trận ngoại giao trong những tháng tới. Nguy cơ tiềm ẩn không phải ở cách thể hiện của người Hàn Quốc hay người dân trên đảo Đài Loan, mà chính ở quyết định của họ.
Tại Hàn Quốc, việc bà Park Guen-hye nỗ lực trở thành nữ Tổng thống đầu tiên của nước này có thể tạo ra một lý do để Triều Tiên gây bất hòa. Bình Nhưỡng đang tìm cách đảm bảo rằng quyền lực được chuyển giao cho một thế hệ thứ ba của nhà họ Kim, là Kim Jong-un, và dường như tin rằng vụ nã pháo vào một hòn đảo tiền tiêu của Hàn Quốc hồi đầu năm là cách để đảm bảo thành công.
Tại Đài Loan cũng vậy, rất có thể Chủ tịch đảng đối lập Dân chủ Nhân dân (DPP) Tsai Ing-wen sẽ trở thành nữ lãnh đạo vào năm tới. Kết quả này sẽ khiến Trung Quốc giận dữ, không phải vì giới tính của bà Tsai, mà vì quan điểm chính trị của bà. DPP từ lâu là đảng có chủ trương giành độc lập cho Đài Loan.
Một vấn đề thứ ba ở châu Á cũng dễ "bắt lửa" đó là ở Myanmar, nơi một người phụ nữ khác, từng đoạt giải Nobel Hòa bình, là bà Aung San Suu Kyi đang là tâm điểm của các sự kiện. Cuộc bầu cử hồi đầu năm nay dường như đã tạo ra những thay đổi lớn mà các quốc gia châu Á sẽ cần phải tính đến. Chính phủ Myanmar đã trả tự do cho bà Suu Kyi sau hai thập kỷ giam giữ tại gia, hơn thế còn bắt đầu đối thoại với bà - những cuộc đối thoại mà vị nữ lãnh đạo đối lập này bày tỏ hy vọng thực sự.
Thực vậy, chính phủ của Tổng thống Thein Sein đã bắt đầu thả hàng nghìn tù nhân, đồng thời và lắng nghe và thấu hiểu sự lo lắng của dân chúng Myanmar trước ảnh hưởng lớn của Trung Quốc và đã quyết định ngừng dự án xây một con đập trị giá 3,6 tỷ USD mà các công ty Trung Quốc đang thi công.
Không khó để thấy rằng Trung Quốc là căn nguyên của hầu hết các tranh chấp đang diễn ra tại châu Á. Cần giải quyết hai việc chính - một mang tính triết lý và một mang tính cấu trúc - trong khi tìm cách cải thiện các vấn đề xuất phát từ sự nổi lên tự nhiên của Trung Quốc. Chỉ bằng cách giải quyết vấn đề cấu trúc thì châu Á mới giải quyết thành công vấn đề triết lý.
Vấn đề triết lý liên quan đến khái niệm của Trung Quốc khi nói về mình, mà họ vừa làm mới lại, đó là "Vương quốc trung tâm", một quốc gia vô song. Trong lịch sử, Trung Quốc đã tìm cách đối xử với các nước láng giềng như các chư hầu - tư tưởng hiện đang được phản ánh trong cách tiếp cận của họ tại các cuộc thương lượng với Việt Nam và Philippines về biển Đông.
Sự nổi lên lưng chừng của Trung Quốc, không nhả neo ở bất cứ cấu trúc hay thỏa thuận khu vực nào, khiến tư tưởng này trở nên đặc biệt đáng lo ngại. Tại hội nghị ở Hawaii sắp tới, ông Obama sẽ soạn lại những bước đầu tiên hướng tới việc xây dựng một nền tảng đa phương hiệu quả, trong đó những phức tạp đặt ra bởi sự nổi lên của Trung Quốc có thể được giải quyết.
Sự vắng bóng của một cấu trúc hòa bình như thế đã từng xảy ra, trong một chừng mực nào đó, khi Mỹ đóng vai trò chế ngự ở châu Á từ sau chiến tranh thế giới thứ hai. Nhưng sự nổi lên của Trung Quốc và những vấn đề khác trong nước và toàn cầu mà Mỹ phải đối mặt đã khiến nhiều nước châu Á lo lắng làm sao để kéo dài các cam kết này trong tương lai. Tuy nhiên, thái độ xác quyết chiến lược gần đây của Trung Quốc đã khiến nhiều nền dân chủ châu Á tìm cách thắt chặt quan hệ hơn với Mỹ, như Hàn Quốc đã làm với thỏa thuận tự do thương mại song phương Mỹ - Hàn. Mỹ cũng đang đáp lại với cam kết không cắt giảm chi tiêu quốc phòng liên quan đến châu Á, bất chấp việc tổng ngân sách quốc phòng của Mỹ có thể bị cắt giảm mạnh trong tương lai.
Điều châu Á cần nhất hiện nay là một hệ thống khu vực được hình thành tốt với các thể chế đa phương liên kết chặt chẽ. Một "Đối tác xuyên Thái Bình Dương" giữa Australia, Brunei, Chile, Malaysia, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam để quản lý dây chuyền cung ứng, bảo vệ sở hữu trí tuệ, đầu tư, luật công ty nhà nước, và các vấn đề thương mại khác - có thể được công bố tại Hawaii - là một sự khởi đầu tốt trong lĩnh vực kinh tế. Nhưng còn cần nhiều hơn thế.
Cuối cùng, cách tốt nhất để duy trì hòa bình trong khu vực là Mỹ và Trung Quốc phải chia sẻ trách nhiệm vì một trật tự khu vực với các cường quốc châu Á khác, đặc biệt là Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Sự lựa chọn của châu Á đã rõ : hoặc khu vực này đi theo một cấu trúc hòa bình đa phương, hoặc sẽ tìm cho mình một hệ thống đồng minh quân sự chiến lược. Tại Hawaii, ông Obama và các lãnh đạo châu Á tham dự - đặc biệt là Trung Quốc - sẽ bắt đầu chọn một trong hai tương lai cho châu Á./. ------------------------------------------------------- Châu Giangdịch từProject Syndicate Tác giả: Yuriko Koike // Nguồn: Tuần Việt Nam
Chính việc tạo ra một phiên bản mới của đế chế Nga, cùng với sự củng cố ảnh hưởng của Mỹ ở vùng ngoại biên đế chế này, sẽ gây ra nhiều thù địch giữa Moscow và Washington. Tình huống này sẽ tạo ra một bối cảnh cho một cuộc chiến tranh Lạnh phiên bản mới, dù nó sẽ không kéo dài như trước.
Trong lịch sử thế giới, sự phát triển của nhà nước Trung Quốc có một tầm quan trọng đặc biệt. Ở Phương Tây, người ta quen mô tả sự phát triển của các thể chế theo những chuẩn mực dựa trên thực tiễn Châu Âu, trong khi đó lại quên một sự thật: Trung Quốc là nơi đầu tiên mà nhà nước đã được hình thành, tức là khoảng 1700 – 1800 năm sớm hơn Châu Âu.
Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Christine Lagarde vừa cảnh báo, cuộc khủng hoảng nợ châu Âu có nguy cơ đẩy nền kinh tế toàn cầu vào một “thập kỷ mất mát”, hãng tin CNBC cho hay.
Sự chuyển đổi quyền lực kinh tế từ phương Tây sang phương Đông đang được thực hiện với tốc độ nhanh và thế giới các quốc gia giàu có sẽ sớm mất ưu thế của mình.
Nhà nước thì luôn có xu hướng tập trung quyền lực, còn thể chế pháp quyền và giải trình và chịu trách nhiệm chính trị thì lại đặt ra những hạn chế theo phương thức, đó là, cho dù chính quyền có mạnh đến đâu chăng nữa thì nó vẫn phải được kiềm tỏa bởi pháp luật và chịu trách nhiệm giải trình trước nhân dân.
Khi Đông Á đang nỗ lực đối phó những thách thức an ninh biển đang gia tăng ở khu vực Tây Thái Bình Dương – bao gồm thay đổi cán cân quyền lực, căng thẳng tranh chấp trên biển và bất đồng cơ bản về cách giải thích Luật Biển – có ba câu chuyện mới sẽ góp phần xác định lại cấu trúc địa chính trị khu vực.
Thị trường thế toàn cầu đang rất hoang mang. Tất cả mọi người đều biết rằng giờ đây ba trụ cột của kinh tế thế giới không còn giữ vững được vị thế của mình. Châu Âu, Trung Quốc, Mỹ, nền kinh tế nào tồi tệ nhất?
Trong khi Mỹ và EU đang phải đối mặt với tình trạng tốc độ tăng trưởng chậm chạp thì nhiều DN đã chuyển hướng sang các thị trường mới nổi để mở rộng kinh doanh nhằm thu được nhiều lợi nhuận hơn. Dưới đây là danh sách 10 quốc gia khiến các DN gặp khó khăn nhất trong việc kinh doanh.
Chỉ có thể là thủ tướng Hy Lạp George Papandreou. Kể cũng thật hài hước khi mãi đến lúc này vị thủ tướng này mới quan tâm đến nhân dân. Tư thế thay đổi đến chóng mặt của ông làm dư luận thật sự hoài nghi rằng điều mà ông gọi là "mệnh lệnh của nhân dân" có phải chính là mệnh lệnh đối với số phận chính trị của ông?
Trong khi Mỹ vừa kịp phấn khởi với con số tăng trưởng GDP 2,5% trong quý III/2011, nhiều quốc gia khu vực châu Á và châu Phi có tốc độ tăng trưởng GDP cao hơn nhiều, từ 6,3% đến... 48,7%.
Điều quan trọng hơn cả là Washington tin tưởng rằng các cường quốc chủ yếu khác đều có thể là những đối tác tốt để hợp tác nhằm gìn giữ hệ thống quốc tế hiện nay. TQ và Mỹ không phải các quốc gia duy nhất có đủ năng lực góp phần lãnh đạo thế giới. Nhật bản, Nga và Cộng đồng Châu Âu cũng có đủ năng lực đó và họ đã cho thấy thái độ có trách nhiệm của họ như thế nào.
Trung Quốc có thể có nền kinh tế mạnh hơn nhưng Brazil và Ấn Độ dường như sẽ giỏi hơn trong cách đối phó với những chuyển động xã hội nảy sinh khi trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình. Cả ba gã khổng lồ thị trường mới nổi này sẽ phải nỗ lực rất nhiều để tránh cái bẫy thu nhập trung bình. Thành quả kinh tế mới đây của họ rất tốt nhưng kinh nghiệm cho thấy sẽ có sự thụt lùi, suy giảm.
Các chuyên gia không loại trừ khả năng các thị trường mới nổi (đặc biệt là các nước BRICS) cứu vãn kinh tế thế giới, trong trường hợp xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính nữa. Các biện pháp hợp lý kết hợp với môi trường phát triển kinh tế thuận lợi ở các nước BRICS đang thực sự khiến họ trở thành niềm hy vọng của kinh tế thế giới.
Theo báo Wall Street Journal, một loạt con số thống kê gần đây đã cho thấy ảnh hưởng tiêu cực của cuộc khủng hoảng nợ châu Âu tới các nền kinh tế mới nổi, từ sự suy giảm doanh số bán lẻ ở Brazil, số đơn đặt hàng mà các nhà máy ở Nam Phi nhận được, động thái tăng cổ phần trong các ngân hàng lớn của Chính phủ Trung Quốc, tới mới nhất là mức tăng trưởng gây thất vọng của kinh tế Trung Quốc trong quý 3.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
