Trong khi Trung Quốc “đá” một cách bài bản trong từng đường đi nước bước thì Mỹ vẫn sống cùng giấc mơ Afghanistan, cây viết kì cựu của tờ NYTimes Thomas L. Friedman nhận xét.
Dự án năng lượng mặt trời ở phía đông Trung Quốc. (Ảnh: china.cn)
Trung Quốc tỉnh táo, Mỹ mơ màng
C.H.Tung, Trưởng đặc khu kinh tế Hồng Kông chỉ cần dùng 3 câu để khái quát lịch sử kinh tế của Trung Hoa hiện đại: “Trung Quốc đã ngủ quên trong cuộc Cách mạng công nghiệp hóa. Trung Quốc vừa thức dậy trong cuộc Cách mạng công nghệ thông tin. Hiện nay, Trung Quốc đang tham gia đầy đủ và tích cực vào cuộc Cách mạng Xanh (Green Revolution)”.
Đang có mặt ở Trung Quốc ngay thời điểm này, tôi tự tin để nói rằng khi các nhà sử học nhìn lại những năm cuối của thập niên đầu thế kỷ 21 này, điều nổi bật nhất mà họ nhớ lại không phải là cuộc khủng hoảng kinh tế vừa qua mà chính là “Đại nhảy vọt” của Trung Quốc. Các nhà lãnh đạo Bắc Kinh có lẽ đã hiểu quá rõ ràng rằng cuộc Cách mạng công nghệ năng lượng (Energy Technology Revolution) vừa là sự cần thiết vừa là cơ hội. Và họ không có ý định bỏ lỡ nó.
Trong khi đó, Mỹ lại đang sống với giấc mơ “tái thiết” Afghanistan. Cũng tốt thôi, xin chúc đất nước của nữ thần tự do một ngày tốt lành!
Trung Quốc: Nhanh và mạnh
Tôi đã vô cùng kinh ngạc khi biết số lượng các dự án về phát triển năng lượng gió, mặt trời, giao thông công cộng, năng lượng hạt nhân và nhiệt điện có hiệu quả được triển khai ở Trung Quốc năm ngoái. Dưới đây tôi xin trích một đoạn thư điện tử của Bill Gross, người điều hành một công ty chuyên về khai thác năng lượng mặt trời ở California. Vào một ngày chủ nhật đẹp trời, Gross tuyên bố rằng họ đạt được “một hợp đồng về năng lượng mặt trời lớn nhất từ trước tới nay. Một nhà máy có trị giá tới 5 tỉ đô, với công suất 2 gigawatt, được xây dựng ở Trung Quốc sử dụng công nghệ của thung lũng Silicon. Trung Quốc bây giờ tích cực hơn Mỹ rất nhiều trong lĩnh vực này. Chúng tôi đã đệ trình lên Bộ Năng lượng Mỹ một khoản vay để xây dựng một nhà máy có công suất 92 megawatt ở New Mexico. Thế nhưng Trung Quốc đã nhanh tay hơn. Trong một khoảng thời gian còn ngắn hơn để Bộ xét duyệt vòng 1 dự án thì Trung Quốc đã ký duyệt và sẵn sàng triển khai thi công trong năm nay cho một dự án lớn gấp 20 lần như thế!”.
Không thể phủ nhận việc biến đổi khí hậu là một nguyên nhân khiến Trung Quốc quan tâm hơn tới ngành công nghệ năng lượng. Nhưng trước mắt, lãnh đạo nước này hiểu rằng đại lục đang chứng kiến một cuộc di dân lớn nhất trong lịch sử từ vùng nông thôn ra các trung tâm thành thị. Chính thực tế này đã và đang tạo ra sức ép lớn về nhu cầu sử dụng năng lượng. Và Bắc Kinh quyết định giải quyết nhu cầu này bằng các nguồn năng lượng sạch hơn, và được nội địa hóa cao để nền kinh tế trong tương lai sẽ ít bị ảnh hưởng bởi các biến động về nguồn cung. Và Trung Hoa cũng sẽ không chết vì ô nhiễm.
Theo con số mà ông Keith Bradsher – tổng biên tập của tờ The Times, trụ sở ở Trung Quốc - cung cấp, chỉ tính riêng năm ngoái, số lượng các công ty sản xuất tấm năng lượng mặt trời tăng nhanh đến mức giá điện từ nguồn năng lượng này giảm từ 59 cent một tiếng xuống còn 16 cent. Không chỉ dừng lại ở đó, tuần trước, Trung Quốc vừa cho chạy thử con tàu điện nhanh nhất thế giới với vận tốc 217 dặm một giờ từ Vũ Hán đến Quảng Châu. Cũng theo Bradsher, Trung Quốc “gần như đã xây dựng xong đường ray cho tàu hỏa cao tốc chạy từ Bắc Kinh đến Thượng Hải, trị giá 23,5 tỉ đô. Tàu hỏa sẽ đi đoạn đường 700 dặm này chỉ trong 5 giờ đồng hồ, so với 12 tiếng như trước đây. Trong khi đó, tàu hỏa Amtrak của Mỹ cần đến 18 tiếng để chạy một quãng đường có chiều dài tương tự từ New York đến Chicago”.
Trung Quốc cũng đang tích cực tham gia vào quá trình phát triển năng lượng hạt nhân của thế giới. Theo dự kiến, nước này sẽ xây mới 50 lò phản ứng hạt nhân vào năm 2020. Số lượng các nhà máy hạt nhân của các nước khác trên thế giới cộng lại là 15.
Trong giai đoạn hiện nay, Trung Quốc đang tạo ra những công nghệ sản xuất năng lượng sạch rẻ hơn cho đất nước và cả những nước khác. Chính các chuyên gia Trung Quốc cũng nói rằng kết quả sẽ đạt được nhanh hơn nếu Mỹ và Trung Quốc cùng hợp tác. Mỹ là chuyên gia trong các nghiên cứu về năng lượng và đột phá công nghệ - mảng mà Trung Quốc vẫn còn yếu kém. Ngược lại, Trung Quốc là chuyên gia trong việc sản xuất hàng loạt. Cả hai có thể cùng đầu tư và kinh doanh các dịch vụ công nghệ sạch.
“Đến cuối thập niên này, Trung Quốc sẽ thống trị thế giới về sản xuất thiết bị điện các chủng loại”, Andrew Brandler, CEO của tập đoàn CLP Group, Hồng Kông cho hay.
Mỹ: Đã đến lúc cần sự thay đổi chiến lược
Andy Grove, một trong những người đồng sáng lập ra Intel, nhận xét: các công ty đang đi tới “những điểm lạm phát chiến lược” (strategic inflation points) – nơi mà các lĩnh vực kinh doanh nền tảng đang thay đổi. Và họ - những nhà lãnh đạo công ty - hoặc là phải đưa ra các quyết định khó khăn trong việc đầu tư vào một vòng quay đang đi xuống và do đó có khả năng được hưởng “trái ngọt” trong tương lai; hoặc là không làm gì hết và chết héo đi. Chân lý đó cũng đúng với các quốc gia.
Nước Mỹ cũng đang đứng trước một “điểm lạm phát” như thế. Hoặc là Mỹ sẽ phải ra quyết định áp giá lên việc thải carbon ra môi trường và có những quy định đúng đắn để đảm bảo rằng Mỹ là đối thủ cạnh tranh hoặc là bạn hàng hàng đầu của Trung Quốc trong cuộc Cách mạng công nghệ về năng lượng. Hoặc là cường quốc công nghệ số 1 thế giới sẽ dần dần đánh mất thế thượng phong vào tay Trung Quốc, và cùng với đó, hàng nghìn việc làm và an ninh năng lượng cũng sẽ ra đi.
Câu hỏi mà tôi đặt ra cho người đứng đầu Nhà Trắng là: Có phải sau khi hoàn thành kế hoạch cải tổ y tế, Tổng thống Obama sẽ gác lại đạo luật về năng lượng đang dở dang (trong khi Quốc hội đã thông qua việc áp giá lên khí thải carbon) – để vượt qua nửa nhiệm kỳ còn lại mà không bị các nghị sĩ Đảng Cộng hòa la ó vì tăng thuế? Hay ông sẽ chọn một cách đi khác là cùng với các nghị sĩ của đảng đối lập làm việc về đạo luật tính tiền khí thải carbon và tạo ra một cơ chế thực sự thúc đẩy việc sử dụng năng lượng sạch và an ninh năng lượng cho đất nước?
Đây thực sự là một điểm chuyển biến chiến lược. Rõ ràng là, nếu Mỹ quan tâm đến an ninh năng lượng, sức mạnh kinh tế và chất lượng môi trường, thì Mỹ cần phải tỏ ra thực sự quyết liệt trong các quy định tính giá cho mỗi gram chất thải carbon - điều đó sẽ thúc đẩy các nỗ lực tạo ra năng lượng sạch.
Mỹ không thể ngủ quên trước một Trung Quốc đang vô cùng tỉnh táo.
Nếu sự trao quyền kinh tế cho phụ nữ là một trong những thay đổi lớn nhất của 50 năm qua thì giải quyết những hệ quả xã hội của nó sẽ là một trong những thách thức lớn lao của 50 năm tới.
Phụ nữ có vai trò ngày càng quan trọng trong mọi lĩnh vực. Với lực lượng lao động chiếm hơn 40% dân số, phụ nữ có vị trí hết sức to lớn trong cuộc chiến xóa đói, giảm nghèo. LHQ nêu rõ, bình đẳng giới và cải thiện địa vị của phụ nữ là những nhân tố quan trọng để phát triển bền vững. Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon nhấn mạnh, đầu tư cho phụ nữ là một trong những biện pháp hiệu quả giúp phục hồi kinh tế thế giới.
Trong một diễn biến mới, ngày 3-3, Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) cùng đưa ra tuyên bố đòi áp dụng biện pháp trừng phạt mới với Iran nếu những hoạt động ngoại giao quốc tế nhằm thuyết phục quốc gia Hồi giáo này ngừng chương trình phát triển hạt nhân. Tuy nhiên, động thái này có vẻ vẫn không làm thay đổi được lập trường của Têhêran.
Hơn 2 tháng đầu năm 2010, các chỉ số kinh tế Mỹ cho thấy nền kinh tế lớn nhất thế giới đã ra khỏi cơn suy thoái. Trong đó, chỉ số tín dụng người tiêu dùng tăng 2,4% từ tháng 12-2009 lên mức 2.456 tỷ USD trong tháng 1-2010.
Mất 60 năm để vượt qua Nhật, trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới, nhưng theo hãng tin BBC, Trung Quốc có thể chỉ mất 20 năm để giành vị trí số một từ tay người Mỹ.
Nền kinh tế Mỹ được dự báo có thể sẽ rơi vào cuộc suy thoái nghiêm trọng mới trong năm 2011. Trung Quốc lo ngại sa vào vết xe đổ, ngập sâu trong cuộc khủng hoảng nợ giống Hy Lạp. Mỹ và EU mở rộng trừng phạt thương mại, gia tăng sức ép buộc Trung Quốc phải nâng giá đồng Nhân dân tệ. Trung Quốc tìm mọi cách lách luật, ổn định đồng Tệ nhằm đẩy mạnh xuất khẩu. Căng thẳng Mỹ - Trung được dự báo sẽ còn tiếp tục leo thang trong thời gian tới,...
Trong tình hình kinh tế suy thoái sâu như hiện nay, theo nhận định của các chuyên gia phân tích kinh tế, trong vòng 5 năm tới kinh tế toàn cầu sẽ có nhiều sự thay đổi mới. Đồng thời các nhà phân tích cũng đưa ra năm xu thế mới cho nền kinh tế toàn cầu trong tương lai không xa. Thứ nhất, toàn cầu hóa kinh tế sẽ ngày càng đi vào chiều sâu.
Ngày 8-3, Bộ Tài chính Mỹ thông báo cho phép các công ty kỹ thuật cao của nước này được xuất khẩu các dịch vụ Internet và phần mềm truyền thông xã hội sang Iran, Cuba và Sudan nhằm giúp người dân 3 nước này tiếp xúc với “thế giới bên ngoài”. Trong một tuyên bố, Thứ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Neal Wolin nói rằng “đây là hành động nhằm để đảm bảo rằng người dân ở các nước này có thể thực hiện các quyền căn bản của họ là được tự do ngôn luận và tự do thông tin…”.
Một nghiên cứu của Hãng Kiểm toán Pricewaterhouse Coopers (PwC) vừa công bố, khẳng định rằng GDP của 7 nền kinh tế mới nổi lớn nhất, gọi tắt là E.7, vào năm 2020 sẽ vượt quá tổng GDP của các nước giàu nhất thế giới (G7) hiện nay.
Gia nhập EU năm 2001 là cơ hội lớn để Hy Lạp tiếp cận với thị trường vốn quốc tế. Tuy nhiên, đây lại là nguyên nhân khiến quốc gia này lâm vào cảnh “chúa chổm”. Cuộc khủng hoảng nợ chưa có lối thoát ở Hy Lạp không chỉ khiến tình hình ở khu vực 16 nước đồng euro "căng như dây đàn" mà còn làm gia tăng mối lo của giới đầu tư thế giới về sự bùng nổ khủng hoảng nợ toàn cầu.
Dù Luật Lao động quy định phải trả lương cho nam nữ bằng nhau nếu cùng làm việc như nhau, song mức lương của phụ nữ Châu Á - Thái Bình Dương vẫn thấp hơn nam giới rất nhiều và mức chênh lệch về thu nhập giữa nam nữ là từ 54 đến 90%.
Nhiều nước sở hữu nguồn tài nguyên dầu lửa dồi dào đang đòi tăng tỷ lệ chia lợi nhuận với các công ty khai thác dầu nước ngoài tới khai thác các mỏ “vàng đen” của họ. Vì những đòi hỏi này, việc làm ăn của các tập đoàn dầu lửa hàng đầu thế giới rất có thể sẽ trở nên khó khăn hơn.
Sau nhiều chuyện bi hài, lời khuyên cuối cùng mà tạp chí Forbes dành cho các doanh nghiệp là kiên quyết nói không với nạn tham nhũng tại thị trường đông dân nhất thế giới.
Trong số những bê bối tình dục được nói tới nhiều nhất trong 2009 một loạt nhân vật nổi tiếng, từ vận động viên, đạo diễn tới tổng thống Mỹ, thủ tướng Italia đã xuất hiện.
Vừa qua, vị tổng thống thứ 42 của Mỹ đã gặp mặt hàng trăm nhà lãnh đạo các cơ quan ban ngành, các doanh nghiệp trong diễn đàn Clinton Global Initiative ở New York, thảo luận về các vấn đề thế giới và cùng nhau tìm ra giải pháp. Tạp chí Foreign Policy đã có cơ hội trao đổi riêng với ông về tình hình thế giới năm 2010.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
