Nếu sự trao quyền kinh tế cho phụ nữ là một trong những thay đổi lớn nhất của 50 năm qua thì giải quyết những hệ quả xã hội của nó sẽ là một trong những thách thức lớn lao của 50 năm tới.
Khi người mẹ đi làm, xáo trộn trong đời sống gia đình không chỉ là vấn đề của gia đình, mà có khi là của xã hội. Ảnh: Reuters
Phụ nữ được trao quyền kinh tế là một trong những cuộc cách mạng đáng chú ý nhất trong 50 năm qua do tầm ảnh hưởng lớn và mức độ tác động lớn đến đời sống xã hội khi phụ nữ tham gia lực lượng lao động ngày càng nhiều.
Gần phân nửa lực lượng lao động
Phụ nữ ngày nay chiếm gần phân nửa lực lượng lao động Mỹ (49,9%, theo số liệu thống kê hồi tháng 10), điều hành một số công ty lớn như PepsiCo, Archer Daniels Midland và W.L.Gore. Phụ nữ chiếm khoảng 60% số lượng tốt nghiệp đại học ở châu Mỹ và châu Âu. Tại các khu vực có thành kiến lâu dài với phái nữ, như các nước Địa Trung Hải, cũng có sự biến chuyển nhanh. Ở Tây Ban Nha tỷ lệ phụ nữ trẻ đi làm bằng ở Mỹ.
Khi sức lực cơ bắp cần hơn trí tuệ, nam giới chiếm ưu thế. Giờ đây khi lao động trí óc thắng thế, cả hai phái tham gia ngang bằng hơn. Thậm chí, phái nữ còn trội hơn ở khu vực dịch vụ. Phụ nữ chỉ chậm hơn nam giới trong một vài lĩnh vực, như là cơ khí và khoa học máy tính.
Công nghệ tiên tiến cũng giảm bớt thời gian dành cho nấu nướng lau chùi. Nhưng sáng kiến quan trọng nhất là thuốc ngừa thai: giúp phụ nữ không chỉ có thể lập gia đình trễ hơn, do vậy, có thêm thời gian để học tiếp.
Việc mở rộng giáo dục cao hơn cũng tăng triển vọng việc làm cho phụ nữ, cải thiện giá trị của họ trên thị trường lao động, tạo nên sự chuyển đổi từ vai trò người mẹ ở nhà thành phụ nữ năng động trong công việc. Năm 1963, 62% nữ sinh tốt nghiệp đại học ở Mỹ tham gia lực lượng lao động, so với 46% số người có bằng phổ thông. Ngày nay 80% phụ nữ Mỹ tốt nghiệp đại học đi làm so với 67% những người chỉ tốt nghiệp trung học. Vào năm 2011, số lượng phụ nữ Mỹ ở bậc đại học nhiều hơn nam là 2,6 triệu.
Theo một cuộc khảo sát của tổ chức Rockefeller/Time, 3/4 số người Mỹ xem cuộc cách mạng này là một phát triển tích cực. Chín trong số mười nam giới được hỏi tỏ ra thoải mái khi phụ nữ kiếm tiền nhiều hơn. Điều gây ngạc nhiên nhất là ít phụ nữ tán thưởng công khai. Một phần vì phụ nữ trẻ xem cơ hội của họ là dĩ nhiên. Một phần vì nhiều phụ nữ chú trọng đáp ứng nhu cầu kinh tế hơn là tự do.
Vẫn cách biệt về lương
Tuy phụ nữ chiếm một nửa trong lực lượng lao động, nhưng các vị trí quản lý vẫn chưa thể hiện rõ xu hướng này. Phụ nữ chiếm chưa đến 13% số thành viên ban quản trị ở Mỹ. Những cấp bậc cao hơn như cố vấn quản lý và ngân hàng do nam giới nắm giữ. Ở Mỹ và Anh công nhân nữ làm việc toàn thời gian chỉ kiếm khoảng 80% so với công việc tương tự của nam. Ở Ý và Nhật, tỷ lệ có việc làm của nam giới cao hơn nữ 20%. Ở Ý, cho dù tỷ lệ nữ có việc làm đã tăng đáng kể trong thập niên qua, vẫn còn dưới 50% và thấp hơn 20% so với Đan Mạch và Thuỵ Điển. Trung bình phụ nữ thu nhập thấp hơn nam giới nhiều và nếu ở vị trí lãnh đạo cũng bị đánh giá thấp hơn nam giới.
Ngoài lý do tồn tại thành kiến, lý do lớn nhất, theo các chuyên gia phân tích, phụ nữ buộc phải chọn lựa giữa làm mẹ và làm việc. Phụ nữ không có con ở Mỹ thu nhập gần bằng nam giới. Những bà mẹ sống cùng bạn đời kiếm ít hơn và những bà mẹ đơn thân thì ít hơn nhiều. Cái giá của bổn phận làm mẹ không hợp lý với những phụ nữ thăng tiến sự nghiệp. Ở các công ty lớn, tiền lương rất cao và đòi hỏi rất nhiều thời gian. Do vậy, nhiều phụ nữ đi làm từ chối làm mẹ: 40% số phụ nữ Thuỵ Sĩ không có con, những người khác trì hoãn mang thai lâu đến mức họ buộc phải thụ tinh nhân tạo. Theo một nghiên cứu trên số sinh viên tốt nghiệp khoa kinh doanh đại học Chicago, 10 đến 16 năm sau khi tốt nghiệp, chỉ hơn 1/2 số người chọn có con còn làm việc toàn thời gian, khoảng 3/4 làm việc bán thời gian và dưới 1/4 rời khỏi lực lượng lao động. Theo một nghiên cứu khác của Mỹ về số phụ nữ nghỉ việc để có con, chỉ có 7% trong số đó muốn quay lại làm việc, 74% sắp xếp trở lại và chỉ 40% trở lại làm việc toàn thời gian.
Cần chính sách lao động mới
Sự kết hợp giữa một lực lượng lao động đang già đi và một nền kinh tế phụ thuộc nhiều hơn vào kỹ năng, có nghĩa là các quốc gia sẽ phải sử dụng lực lượng nữ tốt hơn. Tập đoàn Goldman Sachs ước tính, sự tham gia ngày càng tăng của phụ nữ trên thị trường lao động vốn của nam giới sẽ thúc đẩy tăng GDP khoảng 21% ở Ý, 19% ở Tây Ban Nha, 16% ở Nhật, 9% ở Mỹ, Pháp và Đức, và 8% ở Anh.
Nhiều nước xây dựng chính sách để không đánh mất tài năng nữ và tìm cách giải quyết khó khăn khi phụ nữ kết hợp làm việc với chăm sóc con. Ở Đức hiện nay có 1.600 trường có giờ học kéo dài cho đến giữa trưa. Một số trường học được ưa thích nhất ở Mỹ yêu cầu ngày học dài hơn và thời gian nghỉ hè ngắn hơn. Những quốc gia Scandinavia, nhất là Iceland, thêm một cách thức mới là khuyến khích người cha dành nhiều thời gian chăm sóc con hơn.
Hơn 90% công ty ở Đức và Thuỵ Điển cho phép làm việc linh động. John Lewis cho những nhân viên đã làm việc 25 năm được nghỉ phép sáu tháng có lương. Nhờ vậy, những năm tháng nuôi con sẽ chiếm tỷ lệ nhỏ hơn trong đời sống làm việc của phụ nữ.
Thay đổi nào cho dù ôn hoà cũng có thể gây rắc rối vào phút cuối. Sắp xếp xã hội không theo kịp thay đổi kinh tế. Cuộc sống nhiều đứa trẻ phải trả giá dù ngày càng nhiều gia đình có hai nguồn thu nhập. 60% cha mẹ ở Anh và 74% cha mẹ ở Mỹ cho biết họ không có đủ thời gian cho con.
Phụ nữ có vai trò ngày càng quan trọng trong mọi lĩnh vực. Với lực lượng lao động chiếm hơn 40% dân số, phụ nữ có vị trí hết sức to lớn trong cuộc chiến xóa đói, giảm nghèo. LHQ nêu rõ, bình đẳng giới và cải thiện địa vị của phụ nữ là những nhân tố quan trọng để phát triển bền vững. Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon nhấn mạnh, đầu tư cho phụ nữ là một trong những biện pháp hiệu quả giúp phục hồi kinh tế thế giới.
Trong một diễn biến mới, ngày 3-3, Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) cùng đưa ra tuyên bố đòi áp dụng biện pháp trừng phạt mới với Iran nếu những hoạt động ngoại giao quốc tế nhằm thuyết phục quốc gia Hồi giáo này ngừng chương trình phát triển hạt nhân. Tuy nhiên, động thái này có vẻ vẫn không làm thay đổi được lập trường của Têhêran.
Hơn 2 tháng đầu năm 2010, các chỉ số kinh tế Mỹ cho thấy nền kinh tế lớn nhất thế giới đã ra khỏi cơn suy thoái. Trong đó, chỉ số tín dụng người tiêu dùng tăng 2,4% từ tháng 12-2009 lên mức 2.456 tỷ USD trong tháng 1-2010.
Mất 60 năm để vượt qua Nhật, trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới, nhưng theo hãng tin BBC, Trung Quốc có thể chỉ mất 20 năm để giành vị trí số một từ tay người Mỹ.
Nền kinh tế Mỹ được dự báo có thể sẽ rơi vào cuộc suy thoái nghiêm trọng mới trong năm 2011. Trung Quốc lo ngại sa vào vết xe đổ, ngập sâu trong cuộc khủng hoảng nợ giống Hy Lạp. Mỹ và EU mở rộng trừng phạt thương mại, gia tăng sức ép buộc Trung Quốc phải nâng giá đồng Nhân dân tệ. Trung Quốc tìm mọi cách lách luật, ổn định đồng Tệ nhằm đẩy mạnh xuất khẩu. Căng thẳng Mỹ - Trung được dự báo sẽ còn tiếp tục leo thang trong thời gian tới,...
Trong tình hình kinh tế suy thoái sâu như hiện nay, theo nhận định của các chuyên gia phân tích kinh tế, trong vòng 5 năm tới kinh tế toàn cầu sẽ có nhiều sự thay đổi mới. Đồng thời các nhà phân tích cũng đưa ra năm xu thế mới cho nền kinh tế toàn cầu trong tương lai không xa. Thứ nhất, toàn cầu hóa kinh tế sẽ ngày càng đi vào chiều sâu.
Tổng thống Mỹ Barack Obama vào 21/3 tới sẽ bắt đầu cuộc hành trình sang thăm hai nước Indonesia và Australia, với niềm hy vọng việc này có thể thắt chặt mối quan hệ giữa Mỹ với khu vực châu Á Thái Bình Dương.
Trong khi Trung Quốc “đá” một cách bài bản trong từng đường đi nước bước thì Mỹ vẫn sống cùng giấc mơ Afghanistan, cây viết kì cựu của tờ NYTimes Thomas L. Friedman nhận xét.
Ngày 8-3, Bộ Tài chính Mỹ thông báo cho phép các công ty kỹ thuật cao của nước này được xuất khẩu các dịch vụ Internet và phần mềm truyền thông xã hội sang Iran, Cuba và Sudan nhằm giúp người dân 3 nước này tiếp xúc với “thế giới bên ngoài”. Trong một tuyên bố, Thứ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Neal Wolin nói rằng “đây là hành động nhằm để đảm bảo rằng người dân ở các nước này có thể thực hiện các quyền căn bản của họ là được tự do ngôn luận và tự do thông tin…”.
Một nghiên cứu của Hãng Kiểm toán Pricewaterhouse Coopers (PwC) vừa công bố, khẳng định rằng GDP của 7 nền kinh tế mới nổi lớn nhất, gọi tắt là E.7, vào năm 2020 sẽ vượt quá tổng GDP của các nước giàu nhất thế giới (G7) hiện nay.
Gia nhập EU năm 2001 là cơ hội lớn để Hy Lạp tiếp cận với thị trường vốn quốc tế. Tuy nhiên, đây lại là nguyên nhân khiến quốc gia này lâm vào cảnh “chúa chổm”. Cuộc khủng hoảng nợ chưa có lối thoát ở Hy Lạp không chỉ khiến tình hình ở khu vực 16 nước đồng euro "căng như dây đàn" mà còn làm gia tăng mối lo của giới đầu tư thế giới về sự bùng nổ khủng hoảng nợ toàn cầu.
Dù Luật Lao động quy định phải trả lương cho nam nữ bằng nhau nếu cùng làm việc như nhau, song mức lương của phụ nữ Châu Á - Thái Bình Dương vẫn thấp hơn nam giới rất nhiều và mức chênh lệch về thu nhập giữa nam nữ là từ 54 đến 90%.
Nhiều nước sở hữu nguồn tài nguyên dầu lửa dồi dào đang đòi tăng tỷ lệ chia lợi nhuận với các công ty khai thác dầu nước ngoài tới khai thác các mỏ “vàng đen” của họ. Vì những đòi hỏi này, việc làm ăn của các tập đoàn dầu lửa hàng đầu thế giới rất có thể sẽ trở nên khó khăn hơn.
Sau nhiều chuyện bi hài, lời khuyên cuối cùng mà tạp chí Forbes dành cho các doanh nghiệp là kiên quyết nói không với nạn tham nhũng tại thị trường đông dân nhất thế giới.
Trong số những bê bối tình dục được nói tới nhiều nhất trong 2009 một loạt nhân vật nổi tiếng, từ vận động viên, đạo diễn tới tổng thống Mỹ, thủ tướng Italia đã xuất hiện.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
