Trung Quốc có thể ngày càng tiến sát gần Mỹ hơn trong việc tiếp cận các nguồn lực, những không có nghĩa là họ sẽ vượt qua Mỹ để trở thành quốc gia mạnh nhất. "Họ đã bỏ qua nền quân sự hùng mạnh của Mỹ và quên đi các ưu thế của quyền lực mềm Mỹ", GS Joseph Nye, cha đẻ thuyết quyền lực mềm, phân tích.
TT Obama và Chủ tịch Hồ Cầm Đào trong một cuộc họp báo tại Bắc Kinh (2009)
Sau khi S&P hạ mức tín nhiệm nợ của Mỹ, Trung Quốc đã ngay lập tức lên tiếng phát biểu rằng Mỹ cần phải chữa ngay căn bệnh "nghiện nợ" của mình, "liệu cơm mà gắp mắm".
Hiện tại đang là quãng thời gian ngọt ngào đối với Bắc Kinh sau nhiều năm bị Washington chỉ trích về chính sách kiểm soát đồng nhân dân tệ. Nhưng nói vẫn thường dễ hơn làm. Câu trả lời cần phải được dựa trên thực tế xem liệu Trung Quốc có thể vượt qua được Mỹ hay không?
Khi nước này đưa ra những điều chỉnh trong dự trữ của mình, hầu như không có sự lựa chọn nào tốt hơn đồng USD. Và khi Trung Quốc kêu gọi tìm kiếm một đồng tiền mới thay thế cho đồng USD, cũng có rất ít các đơn vị tiền tệ khác được đưa ra.
Tất nhiên, bản thân Trung Quốc cũng có thể mở cửa thị trường tiền tệ và tín dụng của mình, để biến đồng nhân dân tệ thành một đồng tiền dự trữ mới. Nhưng hệ thống chính trị độc đoán hiện nay ở nước này vẫn còn thiếu đi sự chuẩn bị và sẵn sàng để đưa nền kinh tế đạt tới một mức độ tư do như vậy.
Nhiều nhà bình luận cho rằng việc hạ mức tín dụng nợ của Mỹ sẽ tạo sự thay đổi lớn trong cán cân quyền lực giữa Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, đó là sự hiểu sai về bản chất quyền lực. Các nhà phân tích thường chỉ tập trung nhấn mạnh sức tăng trưởng khủng khiếp của Trung Quốc và việc quốc gia này đang nắm giữ một lượng lớn đô la Mỹ.
Nhưng họ lại quên tính đến tính đối xứng và phụ thuộc lẫn nhau trong việc tạo lập và giới hạn quyền lực kinh tế. Nói một cách đơn giản là nếu một quốc gia phải phụ thuộc vào quốc gia kia nhiều hơn, mối quan hệ này sẽ không mang nhiều quyền lực.
Một số người lại cho rằng Trung Quốc có thể hạ bệ Mỹ khi đe dọa việc bán lượng dự trữ đô la mà nước này đang nắm giữ. Nhưng nếu làm như vậy, Trung Quốc cũng sẽ làm giảm đi giá trị dự trữ của mình khi đồng đô la mất giá.
GS Joseph Nye - cha đẻ thuyết quyền lực mềm cho rằng TQ đôi khi quên đi tiềm lực quân sự và ưu thế quyền lực mềm vốn có của Mỹ
Thêm vào đó, nó còn ảnh hưởng lớn tới việc nhập khẩu hàng giá rẻ của Trung Quốc vào Mỹ, đồng nghĩa với thất nghiệp và bất ổn ở chính Trung Quốc.
Bằng việc phá giá đồng đô la, Trung Quốc có thể thực sự hạ bệ được Mỹ, nhưng cũng kéo theo cả chính bản thân mình. Tình trạng này cũng tương tự thời chiến tranh lạnh, khi cái giá phải trả cho sự xâm lược sẽ tác động đến cả hai bên, và cả hai bên đều mong muốn tiếp tục duy trì sự cân bằng và phụ thuộc lẫn nhau, trong khi bên ngoài vẫn tỏ ra đối lập để hình thành cấu trúc và khuôn mẫu cho các mối quan hệ thị trường của mình.
Vào năm 2010, khi Mỹ bày tỏ sự tức giận với Trung Quốc bằng việc bán vũ khí cho Đài Loan, một vài chỉ huy thuộc lực lượng Quân đội giải phóng nhân dân Trung Hoa đã đưa ra ý kiến rằng Trung Quốc nên trả đũa lại Mỹ bằng cách phá giá đồng đô la. Nhưng các nhà lãnh đạo nước này đã tỏ ra khôn ngoan và từ chối đề nghị này.
Mối tương quan quyền lực giữa Mỹ và Trung Quốc trong tương lai sẽ còn phụ thuộc lớn vào nền chính trị của Trung Quốc. Kích thước và tỉ lệ tăng trưởng cao của nên kinh tế Trung Quốc tất nhiên sẽ tăng cường sức mạnh tương quan giữa quốc gia này với Mỹ. Trung Quốc có thể ngày càng tiến sát gần Mỹ hơn trong việc tiếp cận các nguồn lực, nhưng không có nghĩa là nó sẽ vượt qua Mỹ để trở thành quốc gia mạnh nhất.
Kể cả khi Trung Quốc không gặp trở ngại lớn nào đối với nền chính trị trong nước, dự báo tương lai của nước này vẫn mới chỉ nằm ở mức tăng trưởng GDP. Trung Quốc đã bỏ qua nền quân sự hùng mạnh của Mỹ và các ưu thế của quyền lực mềm, cũng như những yếu tố bất lợi về chính trị của quốc gia mình. Các quốc gia như Nhật Bản, Ấn Độ và nhiều nước khác cũng muốn cân bằng cán cân sức mạnh với Trung Quốc, vì thế các quốc gia này sẽ rất hoan nghênh sự hiện diện của Mỹ.
Quả thật, nước Mỹ hiện đang phải đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng quanh các khoản nợ, giáo dục trung học, và những bế tắc chính trị, nhưng chúng ta nên hiểu rằng đây chỉ là một phần của bức tranh tổng thể.
Về nguyên tắc, và trong dài hạn, sẽ có những biện pháp để giải quyết các vấn đề này. Với những thách thức mà cả hai nước đang phải đối mặt, thay vì đối đầu, Mỹ và Trung Quốc nên hợp tác lại với nhau. Bởi với vai trò là hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, hai quốc gia này cần có trách nhiệm đưa ra những chính sách để ổn định nền tài chính toàn cầu.
Tuy nhiên, tính kiêu ngạo và chủ nghĩa dân tộc ở một số người Trung Quốc, cũng như những mối lo sợ quá đáng về sự suy yếu của nước Mỹ, đã khiến tương lai thế giới khó được đảm bảo. Nếu việc hoạch định chính sách dài hạn lại được đưa ra từ kết quả của những chu kỳ ngắn hạn như cuộc khủng hoảng tài chính gần đây hay việc hạ cấp của S&P thì hậu quả sẽ là những chính sách sai lầm và tốn kém.
Trong tuần qua, ảnh hưởng từ nền kinh tế Hoa Kỳ bị hạ bậc tín nhiệm cũng như cuộc khủng hoảng nợ ở Khu vực đồng tiền chung châu Âu tiếp tục xấu đi, đã khiến thị trường chứng khoán chao đảo và gây giảm lòng tin trong giới đầu tư.
Nhiều nhà kinh tế, hoạch định chính sách thế giới cùng các tổ chức như Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới... đã bày tỏ mối lo ngại rằng thế giới đang bước vào một cuộc suy thoái toàn cầu sau cuộc suy thoái nghiêm trọng cách đây chưa đầy hai năm (2008 - 2009).
Các nhà nghiên cứu đua nhau dự báo về khả năng khủng hoảng. Nhà đầu tư, cả tổ chức lẫn cá nhân ồ ạt bán cổ phiếu và tài sản rủi ro để chạy trốn sang các kênh an toàn. Nỗi lo sợ suy thoái đang rõ ràng hơn bao giờ hết. Một nỗ lực cụ thể, đồng lòng ở phạm vi quốc tế vẫn chưa được đề cập tới cùng với sự im lặng của IMF - tổ chức lẽ ra phải đóng vai trò đầu tàu trong việc tìm ra giải pháp cho vấn đề mang tình toàn cầu này.
Vẫn còn "ngấm đòn" từ gói kích thích chi tiêu mạnh mẽ năm 2008 và có thể không muốn triển khai một gói kích thích lớn khác, lần này, Trung Quốc khó có thể “cứu” kinh tế thế giới khỏi sa vào suy thoái.
Hai đợt xả hàng liên tiếp của giới đầu tư đã đưa giá vàng quốc tế xuống 3,5% trong tuần qua. Đặc biệt, trong tuần, quỹ tín thác vàng lớn nhất thế giới, SPDR Gold Trust, đã bán ra 59,96 tấn vàng, đẩy lượng vàng đang nắm giữ xuống còn 1.230,8 tấn.
Hôm 23/8, bộ trưởng bộ ngoại giao các nước châu Á và Mỹ Latin đã nhóm họp tại Argentina để bàn cách thức đối phó tình trạng rối loạn đang diễn ra trên thị trường vàng và chứng khoán toàn cầu.
Thị trường chứng khoán toàn cầu lao dốc, trong đó việc chỉ số công nghiệp Dow Jones mất 643,76 điểm hôm 8/8 đã làm nhiều người liên tưởng sự kiện S&P đánh tụt bậc xếp hạng tín dụng của Mỹ giống như việc Lehman Brothers phá sản và năm 2011 sẽ là sự lặp lại của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Kinh tế Mỹ phục hồi chậm, xếp hạng tín dụng bị hạ lần đầu tiên trong lịch sử cộng với nỗi ám ảnh về nợ công tại châu Âu đã phủ bóng đen lên thị trường tài chính toàn cầu ngay trong phiên giao dịch đầu tuần.
Mỹ và châu Âu hiện đang phải chịu những tổn thất lớn và thiệt hại nặng nề về kinh tế trong khi chính trị thì tê liệt. Có thể đây là lần đầu trong lịch sử, tương lai của nền kinh tế toàn cầu nằm trong tay các nước đang phát triển?
Vì sao một số nước không những không có tài nguyên thiên nhiên mà thậm chí còn trải qua hiểm họa lại có thể làm được những điều thần kì: đột nhiên trở thành giàu có, vượt lên trên các nước khác. Tác nhân của các kì tích kinh tế đó là gì? Các nước khác có thể học tập kinh nghiệm để đạt được tốc độ phát triển cao như thế hay không?
Niềm tin của người tiêu dùng toàn cầu trong quý 2 năm nay đã giảm xuống mức thấp nhất trong một năm rưỡi do ảnh hưởng của viễn cảnh kinh tế bất ổn, khủng hoảng nợ ở châu Âu và lạm phát leo thang, kết quả một cuộc điều tra đã chỉ ra.
Đó là nhận định của Giáo sư Natalya Volchkova Trường Kinh tế Nga tên tờ Msk.kp.ru. Trả lời câu hỏi vì sao Mỹ ôm khoản nợ 14.000 tỷ USD, bà Volchkova cho biết: Mỹ chỉ có lỗi một phần trong chuyện này.
Hãng tin Reuters dẫn lời các chuyên gia nói việc giá dầu tiếp tục ở mức cao khiến khả năng phát hiện dầu hỏa ở Biển Đông thêm phần hấp dẫn cho các quốc gia đang tranh chấp chủ quyền.
Kinh tế thế giới lại trải qua thêm một tuần với nhiều bài toán chưa tìm được lời giải. Hai mối họa lớn nhất lúc này là trần nợ của Mỹ và nợ công châu Âu vẫn hiện hữu, song song với những cảnh báo về nguy cơ chiến tranh tiền tệ.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
