Dưới góc nhìn của nhiều chuyên gia, kinh tế thế giới năm 2012 thực sự rất tối tăm.
Những vấn đề của năm 2011 chưa qua, song các chuyên gia phân tích, các định chế tài chính quốc tế đã liên tiếp ra lời cảnh báo về một tương lai ảm đạm của nền kinh tế toàn cầu trong năm 2012. Dưới góc nhìn này, kinh tế thế giới năm tới thực sự không yên ả.
Hôm qua (5/10), Giám đốc chương trình châu Âu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Antonio Borges cảnh báo rằng, nguy cơ xảy ra suy thoái kinh tế trong năm 2012, đặc biệt là tại các nước thành viên Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone).
IMF nhận định, kinh tế châu Âu năm 2012 vẫn tăng trưởng 1,1%, nhưng thừa nhận rằng năm 2011 không khả quan như cơ quan này từng dự báo. Tình trạng kinh tế suy giảm với tốc độ nhanh ở Italy và Tây Ban Nha, cùng với hoạt động trì trệ ở Pháp và Đức, đã cho thấy quá trình phục hồi ở châu Âu đã bị ngưng kết.
Theo định chế này, châu Âu nên hy vọng đạt mức tăng trưởng vừa phải trong năm tới. Về cuộc khủng hoảng nợ công ở khu vực này, lần đầu tiên IMF công khai đề cập đến khả năng trực tiếp can thiệp vào các thị trường trái phiếu ở Italy và Tây Ban Nha nhằm ngăn chặn cuộc khủng hoảng nợ nhấn chìm hai nền kinh tế này.
Ngoài ra, IMF cũng có thể dành cho hai quốc gia này những nguồn tín dụng phòng ngừa. Đây được coi là đề nghị bất ngờ vì cho đến nay mặc dù đóng góp tới 105 tỷ USD, chiếm tới 30% trong tổng số tiền cứu trợ dành cho các nền kinh tế châu Âu, song IMF chưa bao giờ can thiệp vào các thị trường tự do.
Ông Borges cho biết, IMF có nhiều sự lựa chọn có thể được đưa ra thảo luận nhằm khôi phục lòng tin cho các nền kinh tế nói trên. IMF sẵn sàng hỗ trợ nỗ lực của châu Âu nhằm cứu Italy và Tây Ban Nha ngay khi tất cả các quốc gia phê chuẩn những thay đổi trong Quỹ Ổn định tài chính châu Âu (EFSF) mà đã được nhất trí hồi tháng 7.
Chuyên gia Borges nhấn mạnh rằng, EFSF cần hành động phối hợp đối với các ngân hàng nhằm khôi phục lòng tin đối với khu vực tài chính. IMF nêu rõ đang xảy ra một cuộc khủng hoảng lòng tin và tình trạng này chỉ có thể giải quyết thông qua hành động ở cấp độ khu vực.
Ngoài ra, IMF cũng đề nghị tăng quyền hạn của EFSF, theo đó cho phép quỹ này trực tiếp tham gia quá trình tái cơ cấu vốn cho các ngân hàng cũng đang trong tình trạng khó khăn do cuộc khủng hoảng nợ công đang lan rộng. Hiện tại, Bỉ và Pháp đang tìm cách cứu Dexia, nhà băng có nguy cơ trở thành nạn nhân phá sản đầu tiên do khủng hoảng nợ Hy Lạp.
Tuy nhiên, đối với Hy Lạp, IMF lại cho rằng không cần vội vã quyết định thực hiện đợt giải ngân tiếp theo trong khoản cứu trợ dành cho quốc gia này. Nhận định này được cho là gia tăng sức ép đối với Hy Lạp vì Athens đã thông báo chỉ còn đủ tiền trả lương và trợ cấp hưu trí đến giữa tháng 12 nếu như không nhận được đợt giải ngân 11 tỷ USD.
Trên thực tế, đây không phải là lần đầu tiên, IMF lên tiếng cảnh báo về khu vực tài chính châu Âu có khả năng rơi trở lại cục diện nguy hiểm. Hôm 20/9 vừa qua, Quỹ Tiền tệ Quốc tế cũng đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới xuống còn 4% cho 2 năm 2011 và 2012, thấp hơn 0,3% so với dự báo đưa ra vào tháng 6.
Trong báo cáo tổng quan kinh tế thế giới công bố hai lần mỗi năm, IMF dự báo mức tăng trưởng sẽ thấp cả ở các nước phát triển và đang phát triển. Kinh tế thế giới mới chỉ phục hồi chậm chạp vào năm 2010 sau giai đoạn suy thoái trầm trọng 2008-2009, hiện lại đang đối mặt với những thách thức mới như nợ nần, thâm hụt ngân sách...
Các thị trường mới nổi là động cơ cho sự phục hồi của kinh tế thế giới, như Trung Quốc và Ấn Độ, cũng sẽ gặp nhiều vấn đề do sự yếu đi của các nền kinh tế phát triển, theo IMF. Những bất ổn kinh tế và tài chính bắt đầu trầm trọng từ tháng 8, với cuộc tranh cãi về trần nợ công ở Mỹ và những lo lắng đối với vấn đề nợ công của Hi Lạp.
Mỹ, nền kinh tế lớn nhất thế giới, đã mất 1% điểm tăng trưởng, với dự báo GDP sẽ tăng khoảng 1,5% trong năm nay và 1,8% trong năm 2012. Với Eurozone, tăng trưởng GDP sẽ giảm bớt còn 1,1% vào năm 2012. Kinh tế Nhật Bản tăng trưởng trở lại sau thảm họa thiên tai hồi tháng 3, nhưng cũng chỉ ở mức 0,5% trong năm nay, trước khi đạt 2,3% trong năm 2012.
Với các nước đang phát triển, IMF cho rằng chính sách thắt chặt tiền tệ và cầu về hàng hóa xuất khẩu giảm sẽ khiến mức tăng trưởng thấp hơn, vào khoảng 6,1% vào năm 2012. Trung Quốc tiếp tục là nước dẫn đầu với mức tăng trưởng 9% trong năm tới, nhưng Nga, Mỹ Latin, châu Phi hạ Sahara, Trung Đông và Bắc Phi sẽ tăng trưởng thấp hơn dự báo trước.
Sau tuyên bố của IMF hôm 20/9, liên tiếp những ngày sau đó, các tổ chức tài chính quốc tế như PIMCO, Citigroup, Fitch và Goldman Sachs cũng điều chỉnh mức dự báo cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Hôm 26/9, Pacific Investment Management (PIMCO), công ty điều hành quỹ trái phiếu lớn nhất thế giới, dự báo các nền kinh tế phát triển sẽ rơi vào tình trạng đình trệ trong năm 2012 do suy thoái tại châu Âu. Ông Mohamed El-Erian, Giám đốc điều hành PIMCO, cho rằng các quốc gia công nghiệp gần như không tăng trưởng trong vòng 12 tháng tới.
Lý do là kinh tế châu Âu sụt giảm 1-2% còn kinh tế Mỹ đứng yên. Vì vậy, kinh tế thế giới chỉ tăng trưởng 2,5%, thấp hơn so với dự báo 4% cho năm 2011 và 2012 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Ông cho biết: “Trong vòng 12 tháng tới, kinh tế toàn cầu sẽ giảm tốc đáng kể khi các nền kinh tế phát triển phải vật lộn để đạt được mức tăng trưởng trên 0%".
"Trong khi đó, các nền kinh tế mới nổi sẽ duy trì được tốc độ tăng trưởng nhanh hơn dù không bằng đà mở rộng trong một năm qua”. Theo ông, kinh tế thế giới sẽ nhận được sự hỗ trợ từ các thị trường mới nổi với tốc độ tăng trưởng từ 4.5-5% trong vòng 12 tháng tới và từ Nhật Bản với tốc độ mở rộng khoảng 1.5%.
Tiếp đó, hôm 29/9, Bộ phận nghiên cứu và phân tích của Citigroup dự báo tăng trưởng GDP thế giới sẽ giảm xuống 3% trong năm nay và 2,9% trong năm 2012. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới cho rằng tăng trưởng 2% là mốc suy thoái toàn cầu. Đây là lần thứ 2 Citigroup hạ dự báo trong chưa đầy 1 tháng.
Citigroup cũng hạ dự báo triển vọng kinh tế với Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Canada và Anh. Triển vọng tăng trưởng của Trung Quốc trong năm 2012 giảm từ 9% xuống 8,7%.
Theo các chuyên gia kinh tế tại Citigroup, lãi suất có thể vẫn ở mức thấp và tiêu cực trong thời gian dài tại các nền kinh tế phát triển. Điều đó đồng nghĩa với việc Ngân hàng Trung ương châu Âu có thể hạ lãi suất, trong khi Mỹ có thể cần phải giảm các rủi ro suy thoái trước khi thay đổi lãi suất của mình.
Ngoài ra, Citigroup cũng dự báo các nước khu vực đồng Euro có thể sẽ tiếp tục bị hạ xếp hạng nợ công trong 3 -6 tháng tới, bao gồm Italia, Tây Ban Nha, Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Cyprus.
Ngay sau Citigroup, những ngày đầu tháng 10, đến lượt Fitch Ratings ra cảnh báo về kinh tế toàn cầu năm nay và năm tới. Tuy không đề cập đến khả năng suy thoái kép nhưng Hãng xếp hạng tín nhiệm Fitch đã hạ dự báo tăng trưởng đối với hầu hết các nền kinh tế lớn trên thế giới, kéo theo là tốc độ tăng trưởng chậm lại của kinh tế toàn cầu.
Theo đó, tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2011 nhiều khả năng sẽ chỉ ở mức 2,6%, thay vì 3,1% do chính hãng này đưa ra hồi đầu năm. Tuy nhiên, mức giảm mạnh nhất sẽ đến vào năm 2012 khi tốc độ tăng GDP toàn cầu chỉ ở mức 2,7%, giảm tới 0,7% so với dự báo trước đó. Đến năm 2013, kinh tế thế giới sẽ lại tăng trưởng trên 3%, nhưng không đạt tới 3,4%.
Fitch cho rằng, Mỹ chỉ có thể tăng trưởng 1,5% và 1,8% trong 2 năm 2011 và 2012, giảm gần một nửa so với dự báo trước đó. Dự báo GDP châu Âu không có nhiều thay đổi trong năm 2011, chỉ giảm từ 1,7% xuống 1,6%, do tăng trưởng trong 2 quý đầu năm khá tốt. Tuy nhiên, năm 2012, tăng trưởng khu vực này sẽ giảm tới 1% so với dự báo, xuống còn 0,8%.
Do tác động của thiên tai và suy giảm xuất khẩu, kinh tế Nhật dự kiến sẽ giảm 0,3% trong năm nay, thay vì tăng trưởng 0,5% như dự báo. Fitch cũng đồng thời hạ dự báo tăng trưởng của các nền kinh tế BRIC (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc) và cho rằng các quốc gia này đang phải chịu rủi ro khá rõ ràng từ các thị trường xuất khẩu cũng như tình trạng lạm phát.
Nếu không kể đến tuyên bố hôm qua (5/10) của IMF thì Goldman Sachs là định chế tài chính gần nhất góp thêm một cái nhìn thiếu tích cực vào triển vọng kinh tế thế giới. Theo công bố ngày 3/10 của Goldman Sachs, kinh tế thế giới có thể tăng trưởng 3,8% trong 2011 và 3,5% năm 2012, thấp hơn so với dự đoán trước đó là 3,9% năm 2011 và 4,2% năm 2012.
Goldman Sachs dự báo khu vực châu Âu sẽ tăng trưởng 0,1% trong năm 2012, giảm so với mức dự báo 1,3% trước đó. Dự báo của tổ chức này trong năm 2011 cho khu vực châu Âu là 1,6%. Trong khi đó, kinh tế Mỹ có thể tăng trưởng 1,7% trong năm nay và 1,4% trong năm 2012. Trước đó, dự báo tăng trưởng cho nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm tới là 2%.
Các khách hàng thép ồ ạt trì hoãn các đơn đặt hàng trước những lo sợ về tình hình yếu kém của nền kinh tế toàn cầu khiến các công ty phải không ngừng giảm giá và nền công nghiệp thép thế giới do đó rơi vào thời kỳ khó khăn.
Chưa thể đoán định được những hệ quả xã hội mà phong trào "Chiếm phố Wall" khởi phát và gây tác động, nhưng điều rõ ràng hơn cả chính là nguồn cơn đã sinh ra sự phản kháng ấy: trong bất cứ một thị trường nào chỉ với 1% lũng đoạn nhưng có thể móc được túi của 99% còn lại, lòng căm thù tất yếu phải sinh ra.
Lòng tin doanh nghiệp và người tiêu dùng đã sụt giảm mạnh vì những tác động từ cuộc khủng hoảng nợ ở Khu vực đồng tiền chung châu Âu và tình trạng yếu kém của nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng như thế giới, báo cáo mới nhất của Ban Phân tích thông tin kinh tế (EIU) thuộc tạp chí The Economist cho biết.
Theo báo Wall Street Journal, một loạt con số thống kê gần đây đã cho thấy ảnh hưởng tiêu cực của cuộc khủng hoảng nợ châu Âu tới các nền kinh tế mới nổi, từ sự suy giảm doanh số bán lẻ ở Brazil, số đơn đặt hàng mà các nhà máy ở Nam Phi nhận được, động thái tăng cổ phần trong các ngân hàng lớn của Chính phủ Trung Quốc, tới mới nhất là mức tăng trưởng gây thất vọng của kinh tế Trung Quốc trong quý 3.
Các chuyên gia không loại trừ khả năng các thị trường mới nổi (đặc biệt là các nước BRICS) cứu vãn kinh tế thế giới, trong trường hợp xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính nữa. Các biện pháp hợp lý kết hợp với môi trường phát triển kinh tế thuận lợi ở các nước BRICS đang thực sự khiến họ trở thành niềm hy vọng của kinh tế thế giới.
Trung Quốc có thể có nền kinh tế mạnh hơn nhưng Brazil và Ấn Độ dường như sẽ giỏi hơn trong cách đối phó với những chuyển động xã hội nảy sinh khi trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình. Cả ba gã khổng lồ thị trường mới nổi này sẽ phải nỗ lực rất nhiều để tránh cái bẫy thu nhập trung bình. Thành quả kinh tế mới đây của họ rất tốt nhưng kinh nghiệm cho thấy sẽ có sự thụt lùi, suy giảm.
Điều quan trọng hơn cả là Washington tin tưởng rằng các cường quốc chủ yếu khác đều có thể là những đối tác tốt để hợp tác nhằm gìn giữ hệ thống quốc tế hiện nay. TQ và Mỹ không phải các quốc gia duy nhất có đủ năng lực góp phần lãnh đạo thế giới. Nhật bản, Nga và Cộng đồng Châu Âu cũng có đủ năng lực đó và họ đã cho thấy thái độ có trách nhiệm của họ như thế nào.
Trong khi Mỹ vừa kịp phấn khởi với con số tăng trưởng GDP 2,5% trong quý III/2011, nhiều quốc gia khu vực châu Á và châu Phi có tốc độ tăng trưởng GDP cao hơn nhiều, từ 6,3% đến... 48,7%.
Với các chính trị gia, toàn cầu hóa đã vướng vào rắc rối nghiêm trọng. Các câu hỏi được từ vai trò của toàn cầu hóa trong cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới và góp phần làm suy biến môi trường và bất bình đẳng thu nhập gia tăng.
Ngay cả khi châu Âu có thể tránh khỏi thảm hoạ, triển vọng cho nền kinh tế thế giới cũng đang tối đi bởi các nước giàu tăng cường thắt chặt tài chính và các nền kinh tế mới nổi cung cấp ít đệm cho sự tăng trưởng toàn cầu hơn.
Bất chấp bức tranh ảm đạm chung của thị trường bất động sản, 6 tháng đầu năm nay, giá bất động sản của những người siêu giàu tại 10 thành phố hàng đầu trên thế giới vẫn tăng trung bình 10%, hãng tư vấn bất động sản quốc tế Savills cho biết hôm 4/10.
Với 79 phiếu thuận và 16 phiếu chống, Thượng viện Mỹ ngày 4/10 đã bỏ phiếu ủng hộ tranh luận về một dự luật tiền tệ, tạo điều kiện cho chính phủ Mỹ bổ sung thêm thuế quan đối với hàng hoá nhập khẩu từ các nước bị coi là “thao túng tiền tệ nhằm hỗ trợ xuất khẩu”.
Tại hội nghị mùa thu của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) và ngân hàng thế giới (WB) diễn ra tại Mỹ, WB và IMF cam kết sẽ làm hết sức có thể để hỗ trợ các nước thành viên đạt được sự tăng trưởng mạnh mẽ, bền vững, cân bằng và toàn diện.
Chủ tịch Cục dự trữ liên bang Mỹ, Ben Bernanke, cho rằng nước Mỹ có thể học cách thúc đẩy tăng trưởng dài hạn từ những thị trường mới nổi đang thành công.
Ngày 28/9, Ủy ban Chống Khủng bố của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã tổ chức hội nghị kéo dài một ngày tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ) để đánh giá tình hình và đề ra giải pháp chống khủng bố trong thời kỳ tới.
Hôm 20/9, Mỹ đã gửi đơn khiếu nại lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) tố cáo Trung Quốc vi phạm các quy định thương mại quốc tế khi áp thuế cao lên các sản phẩm thịt gà nhập từ Mỹ, gây thiệt hại tới ngành công nghiệp chế biến thịt gà của nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
