Người Iraq đang đón mừng tháng chay Ramadan với hy vọng sẽ là dịp để họ thanh tịnh và không nghĩ gì đến tương lai của đất nước, một tương lai mà họ cho rằng rất mù mịt sau khi quân Mỹ đến chiếm đóng và nay tuyên bố sẽ ra đi. Nhưng có một điều mà họ phải nghĩ đến. Đó là câu hỏi: những gì đang diễn ra đằng sau kế hoạch rút quân vào cuối tháng này của chính quyền Barack Obama?
Có hai vấn đề được nhìn thấy rõ nhất trong kế hoạch rút quân của Mỹ khỏi Iraq. Thứ nhất là việc lựa chọn rút khỏi chiến trường Iraq. Trong chiến dịch vận động tranh cử tổng thống Mỹ, ông Obama cam kết sẽ rút quân khỏi Iraq để tranh thủ lá phiếu của những cử tri phản đối chiến tranh (số này là đa số). Logic của ông Obama cũng dễ hiểu. Một cuộc chiến tranh là rất nặng nề đối với chiếc ghế tổng thống, nhất là cuộc chiến do nhiệm kỳ trước để lại. Trong khi ông Obama sẽ phải gánh trên vai đến hai cuộc chiến.
Nhưng vì sao ông đã chọn Iraq mà không chọn Afghanistan trong khi cuộc chiến của Mỹ ở đất nước Trung Á đã kéo dài hơn cuộc chiến ở đất nước vùng Vịnh? Chính quyền Obama tuyên bố tình hình Iraq đã tạm ổn, chính phủ đã “cứng cáp” và lực lượng vũ trang nước này đã có thể đảm bảo an ninh quốc gia, còn ở Afghanistan bất ổn hơn, chưa có lối thoát. Nhưng nếu xét từng khía cạnh, có lẽ hai quốc gia này chưa ai có thể được xem là ổn định. Vấn đề là tại vùng Vịnh, Mỹ có nhiều đồng minh thân cận trong khu vực và tham vọng đối với các giếng dầu ở Iraq xem như đã đạt được. Nếu Mỹ có rút một phần quân thì lợi ích và ảnh hưởng của họ vẫn được đảm bảo.
Trong khi đó tại Afghanistan, dường như Mỹ không có đồng minh đáng tin nào. Dù Pakistan được xem là đồng minh thân cận trong cuộc chiến chống khủng bố, nhưng như tiết lộ của WikiLeaks, các quan chức Mỹ không tin tưởng các cộng sự Pakistan.
Cạnh về phía Tây của Afghanistan là Iran, một cái gai không thể nhổ được của Mỹ và sẵn sàng chờ Mỹ rút quân để lan tỏa ảnh hưởng của mình. Các nước Trung Á thuộc Liên Xô cũ dù có những thỏa thuận quân sự, kinh tế với Mỹ nhưng vẫn còn là một dấu hỏi lớn đối với Mỹ bởi từng là anh em, đồng minh của Nga, và dù chính phủ có quan hệ tốt với Mỹ nhưng lực lượng đối lập luôn là những đồng minh của Nga. Bên cạnh đó Mỹ còn muốn tiếp tục thúc đẩy những cuộc cách mạng hoa hồng tại khu vực này trong tương lai.
Thứ hai là việc rút quân có thật sự như tuyên bố không? Trên thực tế có rất ít quan chức Mỹ tin rằng việc rút quân hoàn toàn là thực tiễn trong tương lai gần. Hiện nay thấy rõ rằng Mỹ không thể mang lại một nền hòa bình ổn định cho Iraq, bởi vì việc cơ bản nhất là thành lập chính phủ thôi mà đã hai lần không thành như mong đợi.
Theo nhà phân tích chính trị của hãng tin Nga RIA-Novosti, Andrei Fedyashin, kế hoạch rút 15.000 quân vào cuối tháng 8 này thật ra không phải là thử thách của quân đội Mỹ, bởi nơi này vẫn còn đến 50.000 quân. Và theo tuyên bố của Bộ Ngoại giao Mỹ thì sau khi 15.000 quân Mỹ rút sẽ có thêm 5.000 người thuộc các công ty an ninh tư nhân của Mỹ sẽ đến Iraq để bảo đảm an ninh chỉ riêng cho đội ngũ nhân viên ngoại giao Mỹ tại nước này. Như vậy sẽ còn có nhiều nhân viên an ninh Mỹ bảo vệ cho các cố vấn Mỹ, các nhà đầu tư, khai thác dầu… thì có lẽ con số người được vũ trang cũng tương đương số quân Mỹ rút, chỉ có điều không mang danh nghĩa quân đội.
Một kế hoạch rút quân sẽ rầm rộ, nhưng kế hoạch đưa thêm người sang sẽ lặng lẽ. Và cuối cùng sự hiện diện của Mỹ tại Iraq có lẽ không có gì thay đổi.
Nhà kinh tế học nổi tiếng người Mỹ David Code có một câu nói có thể gọi là “đúng tim đen”: Đảng CS Liên Xô là chính đảng duy nhất làm giàu trong tang lễ của chính mình. Trước khi Đảng CS Liên Xô sụp đổ không lâu đã có một cuộc điều tra dân ý về chủ đề: “Đảng CS Liên Xô đại diện cho ai?”. Kết quả là, số người cho rằng Đảng CS Liên Xô đại diện cho nhân dân Liên Xô chiếm 7%, đại diện cho công nhân chiếm 4%, đại diện cho toàn thể đảng viên chiếm 11%. Trong khi đó, có tới 85% số người được hỏi cho rằng: Đảng CS Liên Xô đại diện cho quan chức, cán bộ và nhân viên nhà nước.
Việc Trung Quốc vượt Nhật Bản để chiếm vị trí nền kinh tế lớn thứ hai thế giới là rất quan trọng, bởi nó cho thấy một sự dịch chuyển về quyền lực kinh tế và chính trị trên toàn cầu. Tuy nhiên, các số liệu do Chính phủ Nhật Bản công bố hôm 16/8 cho thấy, Nhật Bản vẫn là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Nhưng nếu Trung Quốc thực sự trở thành gã khổng lồ thứ hai thì điều gì sẽ xảy ra.
Đối với các nhà kinh tế, việc Trung Quốc vượt qua Nhật Bản về tổng khối lượng kinh tế, trở thành nền kinh tế lớn thứ hai toàn cầu dường như chẳng hề có ý nghĩa gì.
Cách đây 2 năm, giá lương thực tăng mạnh đã gây ra nhiều vụ bạo động tại một số nước đang phát triển. Năm nay, giá lương thực đang tăng trở lại. Đặc biệt giá lúa mì thế giới đã tăng đột ngột sau khi tình hình hạn hán kéo dài ở Nga, Trung Âu và lũ lụt ở Pakistan.
Các hãng thông tấn, báo chí thế giới trong những ngày gần đây đang rầm rộ đưa tin về loại “siêu vi khuẩn” có khả năng kháng lại hầu hết các loại kháng sinh với tốc độ lây lan siêu nhanh. Sau một số quốc gia ở Nam Á và Anh, Australia đã trở thành điểm dừng chân mới nhất của vi khuẩn chứa gen NDM-1.
Tân Hoa xã tại Paris đưa tin, trả lời phỏng vấn cho “La Tribune”, một tờ báo kinh tế hàng đầu của Pháp, Chủ tịch hội đồng quản trị tập đoàn Essilor, một doanh nghiệp quang học nổi tiếng thế giới – ông Xavier Fontanet cách đây vài ngày cho rằng, trung tâm kinh tế thế giới đã chuyển dịch sang khu vực Đông Á.
Ngày 13-8, Mỹ cho biết nước này sẽ không phản đối kế hoạch vận hành Bushehr, nhà máy hạt nhân đầu tiên của Iran vào ngày 21-8 tới. Một nữ quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho hay: “Chúng tôi ghi nhận lò phản ứng Bushehr được dùng để cung cấp năng lượng hạt nhân dân sự và không coi đây là một mối đe dọa phổ biến hạt nhân”.
Đó là nhận định của các nhà khoa học khi nói về nạn cháy rừng khủng khiếp ở Nga, lũ lụt ở Pakistan, Ấn Độ và Trung Quốc. Các nhà khoa học đều khẳng định, những hậu quả của biến đổi khí hậu đang diễn ra chứ không còn dự báo trên những nghiên cứu nữa.
Trong khi các nước phát triển như Mỹ, Nhật Bản và EU đang phải đương đầu với nguy cơ suy thoái và thiểu phát thì các nước đang phát triển châu Á và châu Mỹ Latin đang phải tìm cách hãm tốc độ tăng trưởng quá nóng của mình.
Đôi khi, Nhật Bản dường như dừng lại. Người Nhật đang vật lộn với nhiều vấn đề: xã hội già hóa, thảm họa tài chính, cạnh tranh yếu dần - những thứ mà phương Tây đang bắt đầu phải đối mặt.Giờ đây, các sai lầm tài chính trong nhiều thập niên đã dồn lên vai chính phủ Nhật Bản một gánh nặng nợ nần tương đương với gần 200% tổng sản lượng kinh tế.
Mỹ đang tìm cách tăng cường sự hiện diện của mình tại châu Á, để nâng cao xuất khẩu và ngăn chặn Trung Quốc tăng cường vị trí chủ đạo ngày càng lớn mạnh tại khu vực này.
Những cuộc tập trận gần đây của Quân đội Trung Quốc (PLA) trên mặt đất và mặt biển phản ánh sự tức giận từ phía Bắc Kinh với những phản ứng của Washington sau khi Trung Quốc tuyên bố Biển Đông là “lợi ích cốt lõi”. Chính từ việc khẳng định Biển Đông là “lợi ích cốt lõi”, Trung Quốc đã tự đặt mình vào một vị trí nhạy cảm, tự mình khép chặt cuộc “thao diễn” chính trị và ngoại giao, tự đẩy mình tới rủi ro đối đầu quân sự với các quốc gia láng giềng và Mỹ.
Cùng với tất cả hiểm hoạ nói trên, Đông Nam Á hiện nay đang phải đối mặt với nguy cơ đụng đầu giữa Mỹ là chủ soái thế giới và Trung Quốc là bá chủ địa phương mà sức mạnh cả "cứng" lẫn "mềm" ngày càng gia tăng và sự tin tưởng vào giá trị riêng của mình chưa có dấu hiệu gì giảm sút, từ cả hai phía.
Hạn hán chưa từng thấy ở Nga và châu Âu, lũ lụt khủng khiếp ở Pakistan, Trung Quốc cùng với thiên tai tại các khu vực khác đang buộc nhân loại phải tập trung các nỗ lực để đối phó với những biến đổi dị thường của khí hậu.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
