Chỉ có thể là thủ tướng Hy Lạp George Papandreou. Kể cũng thật hài hước khi mãi đến lúc này vị thủ tướng này mới quan tâm đến nhân dân. Tư thế thay đổi đến chóng mặt của ông làm dư luận thật sự hoài nghi rằng điều mà ông gọi là "mệnh lệnh của nhân dân" có phải chính là mệnh lệnh đối với số phận chính trị của ông?
Chọn cái nào đỡ xấu hơn!
Biểu tình tại Hy Lạp
Sau khi le lói tia hy vọng hồi phục trong cơn suy thoái kinh tế, toàn bộ nền tài chính châu Âu lại rơi vào tình trạng trồi sụt mạnh với đầy rẫy lo âu và bất ổn. Thủ phạm nào đã gây ra tình trạng đó?
Không phải quốc gia nào khác, chính là Hy Lạp. Nhưng sẽ là quá hàm hồ nếu đổ toàn bộ trách nhiệm lên đầu người dân Hy Lạp, bởi từ sau cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới năm 2008 cho đến nay, đất nước này đã phải gánh chịu hậu quả nặng nề từ nợ nước ngoài, tình trạng quản lý yếu kém của chính phủ cùng tệ nạn tham nhũng và lãng phí trầm trọng.
Trách nhiệm chính đối với hậu quả của Hy Lạp chỉ có thể nhắm vào thủ tướng George Papandreou và nội các của ông. Trái ngược với thái độ cầu cạnh Cộng đồng châu Âu nhằm tranh thủ viện trợ trong thời gian trước đây, George Papandreou lại quay ngoắt gần như 180 độ ngay sau khi các ngân hàng và nhà tài chính phương Tây cắn răng chấp nhận xóa nợ cho Hy Lạp 50%, cũng có nghĩa là họ phải đành lòng chịu lỗ phân nửa số tiền đầu tư vào trái phiếu Hy Lạp.
Bằng lời tuyên bố Hy Lạp sẽ tổ chức trưng cầu dân ý về việc có cần phải tiếp nhận gói cứu trợ của châu Âu hay không, thủ tướng Hy Lạp đã trở nên quá lọc lõi khi đá quả bóng về phía trách nhiệm của người dân nước này, thay cho trách nhiệm của ông ta.
Đó cũng là lý do tại sao các thị trường chứng khoán châu Âu và cả Mỹ có một phiên chao đảo với các chỉ số DAX, CAC mất đến 5%, đánh mất phần lớn thành quả mà chúng đã tích lũy được trong nửa tháng trước đó.
Trong quan niệm của các nhà đầu tư và giới phân tích châu Âu, bao gồm cả các nhà phân tích chính trị, con đường khả quan nhất để nền tài chính của lục địa già có thể vận động ổn định và sớm phục hồi là tâm điểm Hy Lạp phải được giải quyết ổn thỏa thông qua biện pháp nhận cứu trợ, liên quan đến giải pháp thành lập tổ chức cứu trợ EFSF mới đây của châu Âu.
Tuy nhiên, điều khó xử đối với giới tài chính châu Âu là đa số người dân Hy Lạp, qua các cuộc thăm dò mới đây, đã không hào hứng lắm với sự hỗ trợ tài chính của các nước Tây Âu. Thậm chí những người được hỏi ý kiến còn chấp nhận cả tình trạng vỡ nợ cho Hy Lạp như một giải pháp "làm lại từ đầu". Vì sao dư luận tại quốc gia này lại có thái độ có vẻ như cực đoan đến thế?
Những cuộc biểu tình và đình công liên tục trong nhiều tháng qua tại Hy Lạp đã cho thấy chính sách cắt giảm đầu tư, thắt lưng buộc bụng của chính phủ đã trở thành con dao hai lưỡi. Sau khi đẩy nền kinh tế đất nước vào tình trạng đình đốn, chính phủ Hy Lạp lại tiếp tục bắt người dân phải gánh chịu hậu quả của cơ chế lạm chi và tham nhũng tràn lan, khiến cho Hy Lạp chỉ còn đủ tiền để trả tiền lương hưu, lương và tiền cho trái chủ đến giữa tháng 11/2011. Vì thế với một số người dân, thái độ phản ứng chỉ đơn thuần là làm ngược với quan điểm cầu cạnh phương Tây của thủ tướng George Papandreou.
Trong quan niệm của những người dân này, việc Hy Lạp vỡ nợ xem ra còn nhẹ nhàng hơn một tương lai phụ thuộc vào vào giới tài chính nước ngoài với hàng loạt điều kiện được đính kèm gói cứu trợ như tăng thuế, giảm ngân sách, tư nhân hóa, cải tổ căn bản nền kinh tế Hy Lạp.
Có thể, đó là triết lý lựa chọn cái đỡ xấu hơn trong hai cái xấu mà người dân Hy Lạp không còn cách nào khác. Nắm rõ được luồng tâm lý này, thủ tướng Hy Lạp đã lập tức biến nó thành động lực chính trị cho ông.
Mệnh lệnh của nhân dân?
Hiện thời, uy tín của đảng Xã hội cầm quyền Hy Lạp đang tồi tệ hơn bao giờ hết trong lịch sử tồn tại của nó. Còn riêng thủ tướng Hy Lạp thì lại đang bị chính đảng này ép phải từ chức. Chỗ dựa gần như duy nhất của ông giờ đây chỉ còn là nhân dân.
"Chúng ta sẽ làm theo mệnh lệnh của người dân" - Thủ tướng Hy Lạp khẳng định ông tin tưởng vào phán quyết của người dân Hy Lạp. Ông còn thuyết minh thêm: "Chúng tôi có niềm tin vào dân chúng, chúng tôi tin vào quyết định của người dân và quyết định của chúng tôi".
Nhưng ông Jan Poser, chuyên gia kinh tế trưởng tại Sarasin, lại nhận xét: Thủ tướng Hy Lạp đang chịu nhiều áp lực từ chính đảng của ông về việc từ chức, còn đảng đối lập đang muốn tổ chức bầu cử lại. Bằng việc đưa ra trưng cầu dân ý, ông đang chơi một canh bạc lớn. Do vậy, với sự lựa chọn giữa khả năng vỡ nợ cấp quốc gia và nhận giải cứu từ Liên minh châu Âu, ông tin người Hy Lạp sẽ ủng hộ ông. Cũng theo ông Poser, "để giữ chức cho mình, ông Papandreou đang đẩy người Hy Lạp đến vực thẳm và cho họ thấy khả năng vỡ nợ cấp quốc gia và rời khỏi khu vực đồng tiền chung châu Âu như thế nào".
Kể cũng thật hài hước khi mãi đến lúc này thủ tướng Hy Lạp mới quan tâm đến nhân dân. Tư thế thay đổi đến chóng mặt của ông làm dư luận thật sự hoài nghi về điều mà ông gọi là "mệnh lệnh của nhân dân" có phải chính là mệnh lệnh đối với số phận chính trị của ông?
Thái độ ngoắt ngoéo của thủ tướng Hy Lạp quả giống với tư thế một người chơi bạc. Hiện thời ông đang nằm trong tình thế "tam quyền phân lập" - với cán cân trong nước đang bập bênh giữa hai quả cân đảng cầm quyền và nhân dân, cùng tác động của châu Âu đang cố làm cân bằng hai quả cân đó.
Có vẻ như với thủ tướng Hy Lạp, vận mệnh nền kinh tế của đất nước này không còn thiết yếu bằng sinh mạng chính trị của ông. Động thái trưng cầu dân ý của ông có thể sẽ làm xiêu lòng một số người dân Hy Lạp và làm tăng tỷ lệ ủng hộ của họ đối với ông, do đó có thể trung hòa phần nào với áp lực của đảng cầm quyền gây sức ép đòi ông từ chức.
Tuy nhiên, mọi tính toán chính trị đều có thể sai lầm, ứng với nguồn gốc không minh bạch của nó. George Papandreou đang chơi một nước bạc liều lĩnh mà hậu quả dù có thể củng cố vị thế chính trị của ông thêm một thời gian, nhưng sẽ làm giới chính trị và tài chính châu Âu thất vọng hoàn toàn về trường hợp Hy Lạp.
Trong cách nhìn của ông Trichet, một nhà tài chính châu Âu, cuộc khủng hoảng nợ công bắt nguồn từ Hy Lạp sau đó lây lan sang Ireland và Tây Ban Nha vẫn đang tồn tại dai dẳng. Đáng lý đây chỉ là những cảnh báo thận trọng, nhưng động thái trưng cầu dân ý của Hy Lạp đã biến cảnh báo này thành nguy cơ thực sự.
Nguy cơ đó có thể biến thành một sự thất vọng siêu hình, theo triết lý của nhà triết học cổ điển Đức Friedrich Hegel, mà có thể làm tan vỡ nhiệt tình cứu trợ và sẽ khiến cho kinh tế Hy Lạp càng sụp đổ nhanh chóng, kéo theo sự ra đi của bất cứ chính trị gia nào trong đất nước này.
Những hậu quả chính trị của cá nhân George Papandreou cũng như nhiều hậu quả kinh tế mà một quốc gia như Hy Lạp phải nhận lãnh, đã xứng đáng trở thành bài học cho những quốc gia khác, nơi hội tụ đầy đủ những đặc tính về nạn tham nhũng, nợ công ngập đầu, quản lý yếu kém và thiếu quan tâm đến công bằng xã hội.
Vẫn còn vài tuần để chuẩn bị cuộc trưng cầu dân ý về gói cứu trợ châu Âu, như thủ tướng Hy Lạp dự kiến. Điều lạ lùng là vào lúc này, không chỉ giới tài chính mà hơn ai hết, các nhà đầu tư chứng khoán phương Tây lại gần như bị lệ thuộc vào nỗi ám ảnh đến từ Hy Lạp. Nếu George Papandreou thất bại thì châu Âu sẽ ra sao?
Ai cũng biết là thủ tướng Hy Lạp đang làm xiếc trên cả hai sợi dây chính trị và kinh tế. Không ít người còn hoài nghi liệu có phải ông ta đang cố ép lãnh đạo các nước châu Âu và các chủ nợ phải xóa nợ hoàn toàn cho Hy Lạp và do đó ông ta có thể lấy điểm với dân chúng.
Lấy cái khó của mình để gây khó cho người khác - có thể gọi là gì nếu không phải là một thủ pháp "tống tiền chính trị"?
Trong khi Mỹ và EU đang phải đối mặt với tình trạng tốc độ tăng trưởng chậm chạp thì nhiều DN đã chuyển hướng sang các thị trường mới nổi để mở rộng kinh doanh nhằm thu được nhiều lợi nhuận hơn. Dưới đây là danh sách 10 quốc gia khiến các DN gặp khó khăn nhất trong việc kinh doanh.
Các cuộc tấn công khủng bố năm 2001, sau đó là các cuộc chiến tranh tại Afghanistan và Iraq, cuộc đại suy thoái năm 2008, phong trào Mùa xuân Arập và cuộc khủng hoảng nợ châu Âu, tất cả đều đang làm Mỹ lạc hướng khỏi việc giúp tạo ra một cấu trúc bền vững cho hòa bình để phù hợp với châu Á trỗi dậy ngày nay.
Chính việc tạo ra một phiên bản mới của đế chế Nga, cùng với sự củng cố ảnh hưởng của Mỹ ở vùng ngoại biên đế chế này, sẽ gây ra nhiều thù địch giữa Moscow và Washington. Tình huống này sẽ tạo ra một bối cảnh cho một cuộc chiến tranh Lạnh phiên bản mới, dù nó sẽ không kéo dài như trước.
Trong lịch sử thế giới, sự phát triển của nhà nước Trung Quốc có một tầm quan trọng đặc biệt. Ở Phương Tây, người ta quen mô tả sự phát triển của các thể chế theo những chuẩn mực dựa trên thực tiễn Châu Âu, trong khi đó lại quên một sự thật: Trung Quốc là nơi đầu tiên mà nhà nước đã được hình thành, tức là khoảng 1700 – 1800 năm sớm hơn Châu Âu.
Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Christine Lagarde vừa cảnh báo, cuộc khủng hoảng nợ châu Âu có nguy cơ đẩy nền kinh tế toàn cầu vào một “thập kỷ mất mát”, hãng tin CNBC cho hay.
Sự chuyển đổi quyền lực kinh tế từ phương Tây sang phương Đông đang được thực hiện với tốc độ nhanh và thế giới các quốc gia giàu có sẽ sớm mất ưu thế của mình.
Trong khi Mỹ vừa kịp phấn khởi với con số tăng trưởng GDP 2,5% trong quý III/2011, nhiều quốc gia khu vực châu Á và châu Phi có tốc độ tăng trưởng GDP cao hơn nhiều, từ 6,3% đến... 48,7%.
Điều quan trọng hơn cả là Washington tin tưởng rằng các cường quốc chủ yếu khác đều có thể là những đối tác tốt để hợp tác nhằm gìn giữ hệ thống quốc tế hiện nay. TQ và Mỹ không phải các quốc gia duy nhất có đủ năng lực góp phần lãnh đạo thế giới. Nhật bản, Nga và Cộng đồng Châu Âu cũng có đủ năng lực đó và họ đã cho thấy thái độ có trách nhiệm của họ như thế nào.
Trung Quốc có thể có nền kinh tế mạnh hơn nhưng Brazil và Ấn Độ dường như sẽ giỏi hơn trong cách đối phó với những chuyển động xã hội nảy sinh khi trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình. Cả ba gã khổng lồ thị trường mới nổi này sẽ phải nỗ lực rất nhiều để tránh cái bẫy thu nhập trung bình. Thành quả kinh tế mới đây của họ rất tốt nhưng kinh nghiệm cho thấy sẽ có sự thụt lùi, suy giảm.
Các chuyên gia không loại trừ khả năng các thị trường mới nổi (đặc biệt là các nước BRICS) cứu vãn kinh tế thế giới, trong trường hợp xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính nữa. Các biện pháp hợp lý kết hợp với môi trường phát triển kinh tế thuận lợi ở các nước BRICS đang thực sự khiến họ trở thành niềm hy vọng của kinh tế thế giới.
Theo báo Wall Street Journal, một loạt con số thống kê gần đây đã cho thấy ảnh hưởng tiêu cực của cuộc khủng hoảng nợ châu Âu tới các nền kinh tế mới nổi, từ sự suy giảm doanh số bán lẻ ở Brazil, số đơn đặt hàng mà các nhà máy ở Nam Phi nhận được, động thái tăng cổ phần trong các ngân hàng lớn của Chính phủ Trung Quốc, tới mới nhất là mức tăng trưởng gây thất vọng của kinh tế Trung Quốc trong quý 3.
Lòng tin doanh nghiệp và người tiêu dùng đã sụt giảm mạnh vì những tác động từ cuộc khủng hoảng nợ ở Khu vực đồng tiền chung châu Âu và tình trạng yếu kém của nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng như thế giới, báo cáo mới nhất của Ban Phân tích thông tin kinh tế (EIU) thuộc tạp chí The Economist cho biết.
Chưa thể đoán định được những hệ quả xã hội mà phong trào "Chiếm phố Wall" khởi phát và gây tác động, nhưng điều rõ ràng hơn cả chính là nguồn cơn đã sinh ra sự phản kháng ấy: trong bất cứ một thị trường nào chỉ với 1% lũng đoạn nhưng có thể móc được túi của 99% còn lại, lòng căm thù tất yếu phải sinh ra.
Các khách hàng thép ồ ạt trì hoãn các đơn đặt hàng trước những lo sợ về tình hình yếu kém của nền kinh tế toàn cầu khiến các công ty phải không ngừng giảm giá và nền công nghiệp thép thế giới do đó rơi vào thời kỳ khó khăn.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
