Mỹ đang ở thế “tiến thoái lưỡng nan” khi phải xem xét và quyết định xem các khoản đầu tư của Trung Quốc chỉ đơn thuần là chiến lược thương mại hay là mối đe dọa an ninh.
Huawei, một trong những nhà sản xuất thiết bị viễn thông hàng đầu thế giới với 20.000 nhân viên, song không thể phá vỡ nổi thị trường của Mỹ. Tháng trước, Huawei gặp cản trở khi nỗ lực mua lại hai công ty của Mỹ, mặc dù Huawei đưa ra mức giá thầu cao nhất, song cuối cùng hai công ty nhận được quyền mua là Pace của Anh và Nokia của Phần Lan.
Đây không phải là lần đầu Huawei bị “đánh bật” khỏi Mỹ. Năm 2008, Huawei bỏ thầu để mua hãng sản xuất thiết bị máy tính 3Com của Mỹ, song tập đoàn này đã không đạt được mục tiêu do những lo ngại của Washington cho rằng, Trung Quốc có thể sẽ thâm nhập vào công nghệ quân sự liên quan tới việc chống xâm nhập của Mỹ. Huawei được cựu sĩ quan Quân đội giải phóng Nhân dân Trung Quốc Ren Zhengfei thành lập vào năm 1988. Tập đoàn này đã không thoát khỏi những nghi ngờ rằng, đây là mặt trận của quân đội Trung Quốc. Việc Huawei bị từ chối tại Mỹ gần đây đã khiến Bắc Kinh không mấy hài lòng. Tờ báo tiếng Anh Global Times của Trung Quốc đã cáo buộc phương Tây thành kiến với các công ty của Trung Quốc và nhìn thấy "bàn tay" của nhà nước trong mỗi giao dịch. “Mặc dù toàn cầu hóa được tăng cường, song các bức tường vô hình của thời chiến tranh lạnh vẫn còn hiển hiện để ngăn cách giữa phương Đông và phương Tây,” tờ báo viết.
Tờ Global Times cũng minh họa bằng một ví dụ. Trong những năm 1980, các công ty của Nhật thường xuyên bị cáo buộc thực hiện âm mưu với sự tham gia của nhà nước. Về phía Trung Quốc, năm 2005, Tập đoàn dầu khí Trung Quốc (CNOOC) đã bỏ thầu 18,5 tỷ USD để mua lại Tập đoàn dầu mỏ và khí đốt Unocal của Mỹ, tuy nhiên ý định này vấp phải mối nghi ngại của Mỹ cho rằng, Bắc Kinh đang sử dụng thế lực của nhà nước nhằm “thôn tính” các tài sản trên toàn cầu. Tương tự, năm ngoái, Tập đoàn kim loại Chinalco của Trung Quốc đầu tư 19,5 tỷ USD vào Tập đoàn mỏ Anh – Úc Rio Tinto. Điều này đã gây ra phản ứng chính trị tại Úc. Do vậy, thỏa thuận đã bị hủy bỏ.
Tuy nhiên, không phải bất kỳ nhà đầu tư nào của Trung Quốc đều vấp phải sự phản đối của Mỹ. Các đây chưa lâu, tập đoàn sản xuất máy tính của Trung Quốc đã mua lại toàn bộ lĩnh vực sản xuất máy tính cá nhân của IBM. Tuy nhiên, tất cả những thỏa thuận này đều phải được Ủy ban Đầu tư nước ngoài của Mỹ (Cfius) thông qua.
Các quan chức Mỹ không hề che giấu những lo lắng của mình. Tuần trước, Đại sứ Mỹ tại Bắc Kinh Jon Huntsman công khai rằng, người Mỹ đang có xu hướng đề phòng các công ty nhà nước. Quan chức thương mại Mỹ tại Reagan Clyde Prestowitz lập luận rằng, Mỹ chưa đủ thận trọng trong cuộc chiến chống các chính sách trọng thương của Bắc Kinh khi đề cập tới các chính sách của Trung Quốc mà ông cho là chính sách công nghiệp quan liêu, mang nặng tính ưu đãi, cho vay của nhà nước hay mang tính hợp nhất chỉ đạo của nhà nước ngay cả tại nước ngoài.
Theo quan điểm của ông, Mỹ sắp lặp lại những sai lầm của nước Anh vào thế kỷ 19. Anh đã tin tưởng quá chắc chắn vào thị trường tự do, dẫn đến việc đánh mất lợi thế của mình vào tay các quốc gia khác như Mỹ và Đức. Nhật Bản và Đông Nam Á, trong đó có Đài Loan đang quay trở lại các chính sách công nghiệp tương tự như thời chiến tranh lạnh. Trung Quốc cũng vậy, song với quy mô lớn hơn nhiều. “Tôi không nói rằng Trung Quốc làm như vậy là sai lầm, mà tôi chỉ cho rằng, Mỹ không nên im lặng giống như những người Anh.”
Orville Schell, Giám đốc Trung tâm Quan hệ Mỹ - Trung của Asia Society lại có nhận định khác. Ông lo ngại rằng, Mỹ đang có nguy cơ đánh mất các khoản đầu tư của Trung Quốc. Điều đó khiến Mỹ có thể sẽ bỏ lỡ các khoản vốn đầu tư khổng lồ hiện nay từ Trung Quốc. Ông cũng dẫn chứng một trường hợp mới đây, 50 nhà lập pháp Mỹ đã phản đối kế hoạch của Tập đoàn thép Anshan của Trung Quốc với khoản đầu tư 175 triệu vào ngành công nghiệp thép của Mỹ. Theo ông, Trung Quốc có nguồn trao đổi dự trữ nước ngoài khổng lồ và có nhu cầu đầu tư vào các tài sản thực. Ông cho rằng, những lo ngại của Mỹ là chính đáng, song Mỹ không nên tách mình khỏi dòng vốn dồi dào của Trung Quốc.
Theo Tân Hoa Xã, một loạt chỉ báo kinh tế quan trọng công bố gần đây, bao gồm cả số liệu GDP quý 2 vừa được tiết lộ hôm 30/7, cho thấy sự phục hồi kinh tế Mỹ đã để mất xung lực.
Trong khi các nhà đầu tư và các doanh nghiệp Mỹ mở rộng đầu tư tại các nền kinh tế mới nổi có đà tăng trưởng nhanh hơn như Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc, đổi lại những quốc gia này lại mua về trái phiếu chính phủ Mỹ với quy mô cao kỷ lục.
Bộ Thương mại Mỹ ngày 3-8 cho biết tỷ lệ tiết kiệm của cá nhân tại Mỹ đã tăng đến mức cao nhất trong vòng 1 năm qua, trong khi tỷ lệ chi tiêu không thay đổi từ tháng 5-2010 đến tháng 6-2010.
Trong bối cảnh kinh tế ảm đạm, nhiều người Mỹ vẫn chịu chi số tiền thậm chí lên tới cả triệu USD để tìm ý trung nhân. Các công ty môi giới hôn nhân cao cấp ở nước này cho biết, công việc làm ăn của họ đang phất như diều gặp gió.
Cách đây không lâu, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã lên tiếng biện hộ về sự cứu hộ của chính phủ dành cho ngành công nghiệp ô tô tại nhà máy của hãng xe General Motors (GM) ở bang Michigan rằng, hành động cứu hộ này đã cứu rỗi “linh hồn” của ngành chế tạo Mỹ.
Tổng thống Mỹ, Barack Obama ngày 10-8 đã ký thông qua đạo luật viện trợ địa phương gây tranh cãi, cho phép chính phủ liên bang hỗ trợ địa phương 26 tỉ đô la Mỹ để giữ lại việc làm cho hàng chục ngàn giáo viên, nhân viên y tế, cứu hỏa và cảnh sát.
Ngày 12/8, Bộ Tài chính Mexico đã thành lập Hội đồng Ổn định nhằm bảo vệ hệ thống tài chính nước nhà trước cuộc khủng hoảng kinh tế có thể xảy ra trong tương lai.
Ngày 4/8, Tổng thống Mỹ Obama tuyên bố, cuộc chiến kéo dài nhằm chặn đứng dòng dầu tràn và giữ lại dầu tại giếng dầu của BP bị vỡ trên vịnh Mexico đang đi đến hồi kết.
Theo số liệu công bố của Bộ Thương mại Mỹ, GDP trong quý II/2010 của nước này tăng 2,4%. Con số này thấp hơn mức 2,5% theo dự báo của các chuyên gia phân tích trong cuộc khảo sát của Reuters.
Theo một nghiên cứu công bố tại Mỹ, việc Trái Đất nóng lên có thể sẽ khiến cho nhiều người Mexico di cư sang Mỹ để tìm kiếm việc làm từ nay đến năm 2080, do sản lượng thu hoạch giảm.
Ông Alan Greenspan, cựu chủ tịch FED, cho rằng việc đà phục hồi của kinh tế Mỹ chững lại gần giống như suy thoái kinh tế và kinh tế Mỹ có thể đi xuống thêm một lần nữa nếu giá nhà tiếp tục xuống dốc.
Chỉ số niềm tin tiêu dùng của Mỹ tụt xuống mức thấp nhất trong vòng 5 tháng qua, do những lo lắng về thị trường việc làm trong bối cảnh triển vọng kinh tế không chắc chắn, theo kết quả một cuộc điều tra vừa công bố hôm 27/7.
Trong khi các tập đoàn lớn và các ngân hàng hàng đầu của Mỹ luôn nhận được sự ưu ái của chính phủ để giúp họ vượt qua khủng hoảng thì các doanh nghiệp vừa và nhỏ - được xem là xương sống của nền kinh tế nước này thì lại không thể tiếp cận nguồn vốn vay lãi suất ưu đãi của chính phủ.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
Mỹ đang ở thế “tiến thoái lưỡng nan” khi phải xem xét và quyết định xem các khoản đầu tư của Trung Quốc chỉ đơn thuần là chiến lược thương mại hay là mối đe dọa an ninh.
