Suốt hơn một năm qua, cụm từ nợ công Hy Lạp đóng đinh trên mặt các tờ báo, xuất hiện hàng ngày trong các bản tin thời sự trên truyền hình và trở thành nỗi ám ảnh đối với các nhà lãnh đạo Châu ÂU, Mỹ. Đến nay, lối thoát cho Hy Lạp vẫn đang được EU và Qũy tiền tệ quốc tế tích cực tìm kiếm nhưng kết cục còn rất mong manh. Từ Hy Lạp, VN sẽ rút ra bài học gì ?
Cả thế giới đều đang trông đợi Hy Lạp sẽ vượt qua được khủng hoảng nợ công vì nếu vỡ nợ xảy ra thì vết dầu loang này sẽ nhanh chóng nhấn chìm Châu Âu rồi đến Mỹ và cả thế giới vào rất có thể là một cuộc khủng hoảng tài chính mới
Là quốc gia phát triển thuộc khối OECD (các nước có nền kinh tế phát triển) với nền kinh tế có GDP đứng thứ 27 trên thế giới (315 tỷ USD), có dân số hơn 11 triệu người, thu nhập trung bình đầu người đạt mức cao 30.035 USD, sở hữu đội tàu thương mại lớn bậc nhất thế giới.. nên việc Hy Lạp sa lầy khủng hoảng nợ công là vấn đề đáng quan tâm cho tất cả các chính phủ trên thế giới nhằm tránh đi theo vết xe đổ của nước này.
Trông người mà ngẫm đến ta
Từ tấm gương Hy Lạp, có thể rút ra nhiều kinh nghiệm cho VN, nhất là khi chúng ta đang đối mặt với những vấn đề gần tương tự. Thứ nhất là phải luôn cảnh giác với các dấu hiệu xấu với nền kinh tế để có giải pháp đủ mạnh khắc phục. Hy Lạp đã có 15 năm liên tục đạt tốc độ phát triển cao và giành nhiều thành tựu nhất định nhưng khi lâm vào khủng hoảng năm 2009 mà dấu hiệu cụ thể là các khoản vay vượt quá 100% số tiền dự trữ và nợ công lên đến 127% so với GDP, Hy Lạp đã không thể ra khỏi khó khăn, tự mình quyết định số phận mà phải trông đợi năm ăn năm thua vào EU và IMF.
Thứ hai, cần lao động chăm chỉ, cần cù và năng suất hơn. Tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ đạt thành tựu xuất sắc về kinh tế đều có lượng lao động làm việc gắn bó, hết mình, tận tụy, hiệu quả vì công việc như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan... Người VN tự đánh giá và cũng được nhận xét là cần cù, chăm chỉ nhưng nếu so với thời gian lao động và hiệu quả của Hàn Quốc, Nhật Bản, thậm chí Hy Lạp thì chúng ta vẫn bị rớt lại phía sau cả về thời gian lao động lẫn chất lượng lao động. Dựa trên chỉ số cạnh tranh toàn cầu của Diễn đàn kinh tế thế giới, năm 2009-2010, VN xếp thứ 75/133 quốc gia về năng suất lao động, trong khi đó vị trí của Singapore là 3, Thái Lan là 36...
Thứ ba, nhìn vào những điều kiện do EU và IMF đưa ra để Hy Lạp thực hiện VN sẽ thấy cần phải triệt để không để thâm hụt ngân sách lớn và nợ công tăng quá cao, quá nhanh. Cụ thể, Hy Lạp là đối tượng kiểm tra hàng quý của EU và IMF, Hy Lạp phải giảm thâm hụt ngân sách 5% trong năm tài chính 2010, tới năm 2014 giảm 3% thâm hụt ngân sách, tỷ lệ nợ công so với GDP phải duy trì ở mức 115-140%. Các biện pháp khác bao gồm tăng thuế GTGT từ 21-23%, tăng thuế 10% đối với nhiêu liệu, thuốc lá, đồ uống có cồn, bất động sản.
Khủng hoảng nợ công của Hy Lạp cũng là một bài học cho VN khi nhìn lại vấn đề nợ công và mô hình tăng trưởng của nền kinh tế.
Chi tiêu công mở rộng gây sức ép lên thâm hụt ngân sách của VN. Trong thời gian gần đây, Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội đã đưa ra cảnh báo về mức dư nợ chính phủ và nợ quốc gia đã tăng sát mức trần cho phép.
Cũng tương tự như Hy Lạp, thâm hụt thương mại của VN luôn duy trì ở mức cao và kéo dài. Một tỷ lệ khá lớn vốn tài trợ cho thâm hụt cũng đến từ bên ngoài, trong đó số tiền vay nợ qua (ODA, vay thương mại, phát hành trái phiếu chính phủ quốc tế) ngày càng lớn. Dù hiện tại tỷ lệ nợ công/GDP vẫn ở mức an toàn (dưới 50%), nhưng tỷ lệ này đang ngày càng tăng nhanh và sẽ nhanh chóng tiệm cận mức giới hạn an toàn 50%.
Áp lực thâm hụt ngân sách càng nặng hơn khi sắp tới VN đang có hàng loạt dự án quy mô rất lớn như mở rộng thủ đô Hà Nội, xây dựng nhà máy điện hạt nhân, dự án đường cao tốc Bắc Nam... Đây là những dự án tiêu tốn chi phí cao và phần lớn số tiền không phải là tiền tiết kiệm trong nước, mà đến từ nguồn vốn vay từ nước ngoài.
Mô hình tăng trưởng dựa quá nhiều vào nguồn vốn đầu tư bên ngoài sẽ dễ bị tổn thương nếu kinh tế thế giới ngưng trệ. VN hiện có tỷ lệ đầu tư/GDP trong những năm gần đây đều ở mức trên 40%. Đây là một tỷ lệ rất cao so trung bình các nước trong khu vực và trên thế giới. Với việc dòng vốn đầu tư nước ngoài chiếm một tỷ lệ quá lớn trong cơ cấu vốn đầu tư, nền kinh tế VN sẽ rất dễ bị tổn thương một khi kinh tế thế giới ngưng trệ.
Vì vậy, giải pháp dài hạn của VN vẫn là phải nâng cao hiệu quả đầu tư, giúp giảm được hàng loạt những rủi ro đối với nền kinh tế.
Giải pháp và tương lai
Châu Âu đang có gói giải pháp gồm 3 bước cho Hy Lạp. Thứ nhất, cung cấp khoản vay trị giá 110 tỷ euro, tương đương 135 tỷ đôla Mỹ (80 tỷ euro từ các nước EU, 30 tỷ euro từ Quỹ Tiền tệ quốc tế - IMF) để Hy Lạp không bị phụ thuộc vào thị trường tư nhân, có khả năng trả những khoản trái phiếu chính phủ đáo hạn và giảm thâm hụt ngân sách. Thứ hai, Châu Âu và IMF lập ra Quỹ bình ổn EU trị giá 750 tỷ euro, trong đó 500 tỷ euro của EU và 250 tỷ euro của IMF nhằm cung cấp một điểm lùi an toàn cho Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Iceland trong trường hợp các nhà đầu tư cá nhân bán hết số trái phiếu chính phủ đang nắm giữ. Thứ ba, Ngân hàng Trung ương Châu Âu - ECB cam kết mua không hạn chế trái phiếu chính phủ của các nước đang có nợ công xấu. Để đảm bảo chính sách đó, ECB có thể lập ra một Quỹ an toàn khác và giữ tỷ lệ lãi suất thấp. Tuy nhiên, để đối phó với tình huống nguy hiểm bất khả kháng, các chuyên gia cho rằng lựa chọn tốt nhất cho Hy Lạp và cả Châu Âu là xây dựng và điều hành thứ tự trả nợ trong trường hợp không trả được nợ nhằm cho phép Athens cùng lúc rút khỏi khu vực đồng euro và đưa đồng dracma vào loại tiền phải giảm giá trị.
Đến giờ cả Châu Âu, Mỹ và thế giới đều đang trông đợi Hy Lạp sẽ vượt qua được khủng hoảng nợ công vì nếu vỡ nợ xảy ra thì vết dầu loang này sẽ nhanh chóng nhấn chìm Châu Âu rồi đến Mỹ và cả thế giới vào rất có thể là một cuộc khủng hoảng tài chính mới. Tóm lại, từ cuộc khủng hoảng Hy Lạp một lần nữa cho chúng ta thấy kinh tế VN vẫn đang tiềm ẩn những rủi ro. Chỉ có tái cấu trúc nền kinh tế và cải thiện chất lượng tăng trưởng mới giúp VN duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trong những năm sắp tới.
Chỉ có thể là thủ tướng Hy Lạp George Papandreou. Kể cũng thật hài hước khi mãi đến lúc này vị thủ tướng này mới quan tâm đến nhân dân. Tư thế thay đổi đến chóng mặt của ông làm dư luận thật sự hoài nghi rằng điều mà ông gọi là "mệnh lệnh của nhân dân" có phải chính là mệnh lệnh đối với số phận chính trị của ông?
Quyết định của Thủ tướng Hy Lạp Giorgios Papandreou tiến hành trưng cầu dân ý về cả gói giải pháp đối phó với khủng hoảng tài chính được thông qua tại mấy cuộc họp cấp cao mới rồi trong EU đã đẩy EU vào tình trạng chẳng khác gì nhiều như trước đó. Không chỉ tương lai của Hy Lạp mà của cả đồng Euro và EU giờ phụ thuộc vào kết quả cuộc trưng cầu dân ý này.
Với kết quả từ cuộc kiểm tra năng lực tài chính (stress test) ngân hàng gần nhất của nhà chức trách châu Âu và nghiên cứu do ngân hàng Thụy Sỹ Credit Suisse thực hiện, tạp chí Forbes đưa ra danh sách 10 nhà băng đối mặt những thách thức lớn nhất về vốn của châu lục này.
Trong khi nguy cơ vỡ nợ ở châu Âu bị đánh giá là 40% thì thành công của Hội nghị EU vừa qua chỉ là bước giải cứu ban đầu và châu Âu vẫn đứng trước một số tình thế tiến thoãi lưỡng nan về chính sách.
Nhiều doanh nhân Ai Cập có cùng chung nhịp đập với những thanh niên đang biểu tình tại quảng trường Tahir, trung tâm thủ đô Cairo. Nhưng theo họ, cuộc cách mạng thứ hai không có lợi cho công việc kinh doanh của họ.
Thống kê ngày 25/11 của Cơ quan thống kê châu Âu (Eurostat) cho thấy Romania là nước có ít người béo phì nhất ở châu lục này trong khi Anh lại là nước có nhiều người béo phì nhất.
Các ngân hàng Tây Ban Nha đang nắm giữ hàng tỷ euro đọng trong bất động sản (BĐS) mà những thứ hàng hóa này rất khó bán trong thời điểm hiện nay. Đó là mối hiểm họa thực sự với Tây Ban Nha khi cả Châu Âu đang đắm chìm trong khủng hoảng nợ công.
Ngày 11-10, một tòa án Ukraine tuyên phạt cựu thủ tướng Tymoshenko 7 năm tù về tội lạm dụng chức vụ quyền hạn để ký một thỏa thuận về hơi đốt với Nga năm 2009 gây thiệt hại nặng nề cho phía Kiev.
Theo kết quả khảo sát thường niên năm 2010 về tình trạng tham nhũng ở 178 quốc gia của Tổ chức Minh bạch thế giới, trên thực tế, không có quốc gia nào thuộc châu Âu bị xếp vào hàng "tham nhũng ngất ngưởng", nhưng điều đó không có nghĩa rằng châu lục này là an toàn.
Cuối tuần trước, tại hội nghị của nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi (G-20), lãnh đạo tài chính các quốc gia tham dự đã kêu gọi Liên minh châu Âu tại hội nghị thượng đỉnh diễn ra vào ngày 23/10 tới đưa ra được một kế hoạch tổng thể để giải quyết dứt điểm cuộc khủng hoảng.
Trong một báo cáo được công bố chiều 6/10, Viện thống kê Pháp (Insee) đã hạ mức dự báo tăng trưởng kinh tế của nước này trong năm 2011 từ 2,1% xuống còn 1,7%.
Phóng viên TTXVN tại Anh dẫn số liệu công bố ngày 5/10 của Văn phòng Thống kê quốc gia Anh (ONS), cho thấy kinh tế nước này đã suy thoái sâu hơn và quá trình hồi phục chậm hơn nhiều so với những dự báo và kỳ vọng đưa ra trước đây.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
Suốt hơn một năm qua, cụm từ nợ công Hy Lạp đóng đinh trên mặt các tờ báo, xuất hiện hàng ngày trong các bản tin thời sự trên truyền hình và trở thành nỗi ám ảnh đối với các nhà lãnh đạo Châu ÂU, Mỹ. Đến nay, lối thoát cho Hy Lạp vẫn đang được EU và Qũy tiền tệ quốc tế tích cực tìm kiếm nhưng kết cục còn rất mong manh. Từ Hy Lạp, VN sẽ rút ra bài học gì ?
