Triển lãm thế giới Thượng Hải đã ngốn của ngân sách nhà nước Trung Quốc 58 tỉ USD. Liệu có thu được vốn và lãi hay không?
Hiệu quả kinh tế của một cuộc triển lãm đại quy mô như Thượng Hải 2010 dù muốn dù không cũng được đặt ra sau kinh nghiệm của các nước đi trước. Mỹ là nước có nền kinh tế hàng đầu thế giới. Thế nhưng từ năm 1984, sau khi tổ chức triển lãm thế giới ở New Orleans, Mỹ không đăng cai tổ chức nữa vì lỗ lã.
Sẽ lời
Triển lãm Thế giới Thượng Hải với chủ đề “Đô thịtốt hơn,cuộc sống tốt hơn” đã chọn ngày Quốc tế Lao động 1-5 để mở cửa đón khách với gần 180.000 người mua vé vào xem. Những ngày hôm sau, trung bình có 200.000 người đến tham quan, ít hơn con số dự kiến của ban tổ chức là 400.000 người/ngày.
Vé có hai loại. Loại ngày cao điểm (ngày lễ)là 200 nhân dân tệ (NDT) và loại ngày thường 160 NDT (1 NDT = 2.761,31 đồng). Ban tổ chức triển lãm hy vọng sẽ thu hút 70 triệu khách tham quan chủ yếu là người Trung Quốc, tức gấp 10 lần số khách tham quan Thế vận hội Bắc Kinh 2008 và 3,5 triệu khách quốc tế.
Khách tham quan sẽ được xem những gì độc đáo nhất của mỗi nước (văn hóa, khoa học kỹ thuật), không phải đi mua sắm vì đây là triển lãm không phải hội chợ .
Vì vậy, doanh thu từ vé không đáng kể so với số tiền mà ban tổ chức bỏ ra để đầu tư xây dựng 5,28 km2 ở Phố Tây, tức bờ phía Tây sông Hoàng Phố,Thượng Hải. Về chi phí tổ chức triển lãm, có nhiều số liệu không giống nhau, tùy theo cách tính.
Nguồn tin chính thức của chính quyền Thượng Hải cho biết ngân sách Thượng Hải Expo 2010 là 28,6 tỉ NDT, tương đương 4,2 tỉ USD, gấp đôi ngân sách Thế vận hội Bắc Kinh 2008. Nhưng tờ Nhật báo Kinh tế Trung Quốc tiết lộ chi phí thực tế lên đến 400 tỉ NDT, tương đương 58 tỉ USD, nếu tính luôn tiền xây dựng hạ tầng cơ sở chủ yếu bao gồm giao thông (xa lộ, xe điện ngầm, xe điện trên cao, mở rộng sân bay...) và tiền bồi thường giải tỏa 17.000 dân.
Gian hàng Mỹ suýt khai trương trễ vì huy động tiền chậm. Ảnh: Blooloop.com
Vậy có lời không? Có, theo lời ông Trần Tân Khang, giáo sư khoa quản trị kinh doanh và tiếp thị của Trường Đại học Thượng Hải. Thế vận hội Bắc Kinh 2008 chỉ diễn ra có hai tuần mà đã thu lãi 29 tỉ NDT. Triển lãm Thế giới Thượng Hải 2010 kéo dài184 ngày ước tính sẽ lãi khoảng 100 tỉ NDT.
Theo Nhật báo Quảng Châu, 70 triệu khách tham quan ở lại Thượng Hải trung bình 3 ngày sẽ chi tiêu 111,7 tỉ NDT. Công ty Chứng khoán Thanh Âm Vạn Quốc đưa ra một con số lạc quan hơn: 250 tỉ NDT tiền mua sắm và ăn uống.
Đó là phỏng đoán của chủ nhà. Bài học của những lần tổ chức trước đây vẫn còn nóng hổi. Theo ông John Findling, nhà sử học và đồng chủ biên Bách khoa toàn thư hội chợ và triển lãm thế giới, hầu hết các triển lãm hay hội chợ thế giới đều lỗ lã.
Hội chợ Lisbon 1998 ở Bồ Đào Nha lỗ 1,32 tỉ USD. Hội chợ Thế giới Hannover, Đức, lỗ 1,2 tỉ USD. Chỉ có hai hội chợ thế giới tổ chức tại Nhật là có lời. Hội chợ Osaka 1970 lời 146 triệu USD. Hội chợ Thế giới Aichi năm 2005 lời 109 triệu USD.
Mỹ lao đao
Năm 1984, Mỹ tổ chức Hội chợ Thế giới Orleans. Hội chợ phá sản, chính quyền bang Louisiana phải bỏ tiền cứu. Kể từ đó, Mỹ không tổ chức thêm hội chợ hay triển lãm thế giới nào hết bởi năm 1994, lưỡng viện quốc hội Mỹ thông qua một sắc luật cấm dùng ngân sách nhà nước để làm hội chợ quốc tế.
Chính vì sắc luật kể trên mà năm nay Mỹ khốn đốn trong việc kiếm tiền xây gian hàng của mình tại Triển lãm Thế giới Thượng Hải 2010.
Theo kế hoạch ban đầu, Mỹ huy động 80 triệu USD để xây gian hàng triểnlãm của nền kinh tế số một thế giới. Nhưng luật của quốc hội cộng với hậu khủng hoảng tài chính năm 2008-2009 đã khiến kế hoạch của Mỹ đổ vỡ.
Hơn 120 công ty, kể cả các đại gia như Pepsi Cola và Disney, từ chối tài trợ. Chỉ có hai công ty là 3M và AnMar, một nhà nhập khẩu vitamin, ký hợp đồng tài trợ.
Trước viễn cảnh bẽ bàng đó, tháng 7 năm ngoái, chính phủ ông Obama cử bà Ngoại trưởng Hillary Clinton cùng với ông Jose Villareal vận động các công ty đóng góp 61 triệu USD để xây gian hàng Mỹ. Villareal là một luật gia ở San Antonio được ông Obama chỉ định làm tổng phụ trách gian hàng Mỹ.
Bắc Kinh cũng lo lắng cho Mỹ, thậm chí tuyên bố sẵn sàng hỗ trợ tiền để Mỹ khỏi bị mất mặt. Ngày khai mạc gian hàng Mỹ, đích thân Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đến thăm gian hàng, trò chuyện với các tình nguyện viên Mỹ gốc Hoa làm thông dịch viên.
Phá mọi kỷ lục
Theo truyền thông Trung Quốc, Triển lãm Thế giới Thượng Hải 2010 có 179 nước và 57 tổ chức quốc tế mở gian hàng triển lãm. Đây là con số cao nhất từ trước tới nay tuy rằng Trung Quốc là nước đang phát triển đầu tiên của châu Á và của thế giới đứng ra đăng cai tổ chức triển lãm này.
Hai năm trước là Thế vận hội Bắc Kinh, năm nay là Triển lãm Thế giới Thượng Hải, cái sau hoành tráng hơn cái trước gấp nhiều lần, thu hút sự chú ý của cả thế giới. Để so sánh, Nhật Bản, nền kinh tế thứ hai trên thế giới, phải mất đến 6 năm mới tổ chức Triển lãm Thế giới Osaka 1970 sau khi tổ chức thế vận hội đầu tiên ở một nước châu Á vào năm 1964.
Rõ ràng Trung Quốc đã trở thành “tay chơitoàn cầu”, theo nhận định của John Findling. “Tôi nghĩ rằng Trung Quốc đang kỳ vọng được xem là nước thích hợp nhất trong số những nước đang phát triển (cho triển lãm này) nhờ phát triển kinh tế và xã hội, nhờ lòng hiếu khách đối với khách thập phương và đặc biệt nhờ nỗ lực tìm một vị thếtương đắc với cộng đồng thế giới thứ nhất (các nước phát triển)” – John Findling nhấn mạnh.
Cái lời này xem ra là điều mà ban tổ chức quan tâm nhiều nhất.
Không chỉ mong muốn Ấn Độ trở thành thành một đối tác quan trọng về quân sự, chính trị mà Mỹ còn kỳ vọng Ấn Độ sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp cân bằng về kinh tế mang tính chiến lược trước sự trỗi dậy của Trung Quốc.
Cuối tuần trước, các tờ báo lớn ở Ả Rập Saudi đăng trên trang nhất bức ảnh Quốc vương Abdullah cùng Hoàng Thái tử Abdul Aziz đứng trong đám đông hơn 30 phụ nữ mặt không đeo mạng theo phong tục Hồi giáo, người nào cũng cười vui rạng rỡ. Bức ảnh gây ồn ào vì bị coi là phạm luật Vương quốc Ả Rập Saudi cấm nam nữ đứng với nhau nếu không phải là vợ chồng hoặc người thân trong gia đình.
Ngày 1/5, tiến sĩ Noeleen Heyzer, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc kiêm Thư ký Ủy ban Liên hợp quốc về kinh tế xã hội khu vực châu Á-Thái Bình Dương (UNESCAP) khẳng định hợp tác khu vực và quan hệ đối tác giữa khu vực kinh tế công và tư có thể giúp khu vực này thực hiện thành công lộ trình phát triển nền kinh tế ít khí thải gây hiệu ứng nhà kính.
Theo số liệu mới nhất do Bộ Nội vụ Nhật Bản công bố, số lượng trẻ em dưới 15 tuổi vào tháng tư vừa qua còn 16,9 triệu người, giảm 190.000 trẻ so với cùng kỳ năm ngoái.
Kinh tế Nhật Bản đang tăng trưởng chủ yếu nhờ cải thiện các điều kiện kinh tế ở nước ngoài mặc dù tại đó, Nhật Bản vẫn chưa đủ lực để hỗ trợ sự phục hồi duy trì tự lực theo nhu cầu riêng trong nước, theo biên bản từ cuộc họp chính sách diễn ra trong hai ngày của Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BOJ) hôm 10/5.
Mặc dù Bộ Tài chính Mỹ tạm thời rút lại “đe dọa” chỉ trích Trung Quốc là nước thao túng tiền tệ và căng thẳng tiền tệ mới đây giữa Washington và Bắc Kinh đã dịu lại, song mối quan hệ Mỹ - Trung vẫn khó có khả năng ổn định và dự đoán được.
Cuộc khủng hoảng nợ tại châu Âu đang có chiều hướng mở rộng vòng xoáy nguy hiểm, đẩy chứng khoán thế giới trượt dài trong tuần qua. Những nỗ lực vực niềm tin của các nhà đầu tư đã không thể níu kéo đà giảm khó cưỡng của thị trường cổ phiếu toàn cầu.
Xét trên nhiều góc độ, Nhật Bản là nước phát triển có tình hình tài chính xấu nhất với tổng nợ công đang tiến nhanh đến mức 200% GDP và có xu hướng tiếp tục tăng trong 5 năm tới. Nhưng đến nay nước này vẫn chưa chịu ảnh hưởng nhiều từ cuộc khủng hoảng nợ của Hy Lạp và châu Âu.
Tờ Economic Times của Ấn Độ vừa dẫn lời Marc Faber, nhà xuất bản các tạp chí Gloom, Boom&Doom cho rằng kinh tế Trung Quốc có thể phát triển chậm lại và thậm chí “đổ vỡ” trong vòng một năm tới bởi giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán và hàng hoá giảm sút là tín hiệu cho thấy bong bóng bất động sản của nước này chuẩn bị nổ tung.
Hôm 6/5, một quan chức chính quyền Azerbaijan cho biết, quốc gia giàu năng lượng này đã sẵn sàng cung cấp một nửa lượng khí đốt tự nhiên khai thác của mình cho dự án đường ống Nabucco của phương Tây bơm khí đốt tới châu Âu.
Sân bay thứ hai của Dubai có tên là Al-Maktoum International Airport - dự báo sẽ là sân bay lớn nhất thế giới sau khi xây dựng xong - sẽ mở cửa ngày 27/6 tới để chuyên chở hàng hóa và dự định đón nhận hành khách từ mùa Xuân sang năm.
Tổng Giám đốc Hiệp hội các hãng hàng không châu Á-Thái Bình Dương (AAPA) Andrew Herdman nhận định: "Các hãng hàng không của khu vực này sẽ dẫn đầu đà phục hồi của ngành công nghiệp hàng không năm nay, trong bối cảnh các điều kiện kinh tế đã có dấu hiệu cải thiện."
Ngày 6-5, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Nhật Bản (JAEA) đã tái khởi động lò phản ứng hạt nhân tái sinh nhanh Monju ở tỉnh Fukui, sau hơn 14 năm lò phản ứng này phải ngừng hoạt động do sự cố rò rỉ hệ thống làm lạnh và gây cháy.
Theo chuyên gia Edwin Chen của ngân hàng đầu tư Credit Suisse, những dự án nhà máy điện mới đang bùng nổ tại Trung Quốc giúp nước này chiếm đến 80% công suất phát mới trên toàn thế giới. Công suất phát mới của Trung Quốc trong năm nay đã vượt qua tổng sản lượng của Brazil, Ý và Anh. Người ta ước tính đến năm 2012, sản lượng điện hàng năm của Trung Quốc sẽ vượt qua Hoa Kỳ để dẫn đầu thế giới.
Hiện nay ở những thành phố lớn của Trung Quốc, ngày càng có nhiều cặp vợ chồng trước khi long trọng tổ chức lễ cưới đã đặt bút ký vào các bản hợp đồng tiền hôn nhân quy định chi tiết mọi khía cạnh của cuộc sống gia đình.
Do kinh tế tăng trưởng bùng nổ, nước đang ra đi khỏi Trung Quốc: các ao hồ đang bốc hơi, các sông băng tan chảy, các dòng sông khô cạn. Hơn 50 thành phố Trung Quốc đã ghi nhận sự sụt lún liên tục, 75% rừng bị phá hủy...
Báo chí quốc tế gần đây xôn xao chuyện người đồng sáng lập mạng xã hội Facebook, anh Eduardo Saverin, xin từ bỏ quốc tịch Mỹ và cư trú dài hạn ở Singapore nhằm tránh thuế suất thuế thu nhập cao ngất ngưởng ở Mỹ.
Hôm 20/5, lãnh đạo 8 nền kinh tế phát triển gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Nga và Mỹ (G8) đã kết thúc hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm tại Trại David (Maryland, Mỹ).
Các nhà lãnh đạo của Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng đến các công cụ kích thích kinh tế để chặn đà suy giảm tăng trưởng. Nhưng theo giới quan sát, Bắc Kinh giờ không còn nhiều lựa chọn như trước.
Ngày 29-4 vừa qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel lên tiếng bà sẽ gửi đoàn bác sĩ đến Ukraina để thảo luận với Tổng thống Viktor Yanukovich về việc đưa cựu Thủ tướng Tymoshenko đến Đức để chữa bệnh theo yêu cầu của bà Tymoshenko.
Trong những ngày gần đây, tình hình tại biển Đông lại có xu hướng nóng lên với những tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines. Đây là điều dễ hiểu vì lợi ích tại biển Đông đối với Trung Quốc và các nước tuyên bố chủ quyền ở khu vực này là rất lớn.
Một kế hoạch của chính phủ trung ương Trung Quốc nhằm tạo ra sự đột phá lớn trong công nghiệp du lịch trên hòn đảo nhiệt đới Hải Nam dự báo sự tăng trưởng vượt bậc trong kinh tế. Tuy nhiên, nó cũng làm rộng thêm khoảng cách giữa người giàu và người nghèo mà Bắc Kinh đang cố gắng thu hẹp.
So với phương Tây, các tổ chức xã hội của Trung Quốc còn rất không chín muồi, chưa thể hiện rõ tính chất tự chủ, tự nguyện, phi chính phủ; còn nặng tính quá độ, tương ứng với thực tế xã hội Trung Quốc đang ở thời kỳ chuyển đổi.
Chuyện Tổng thống Nga Vladimir Putin không tới tham dự hội nghị thượng đỉnh 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G8), thay vào đó là Thủ tướng Dmitry Medvedev, đang tạo ra nhiều câu hỏi về lý do thực sự của nó.
