Tỷ giá là “huyệt” quan trọng trong cơ chế kinh tế, không chỉ đối với xuất, nhập khẩu và nhập siêu, mà còn đối với công nợ, lạm phát, dự trữ ngoại tệ và quan trọng hơn là tác động đối với lòng tin vào đồng tiền quốc gia.
Nhìn lại diễn biến năm 2011
Diễn biến tỷ giá VND/USD trong năm 2011 có một số đặc điểm đáng lưu ý.
Một là, trong 12 tháng của năm 2011, có 5 tháng tỷ giá giảm, 7 tháng tăng. Chính sự điều hành theo phương thức “giật cục” trước đó đã làm cho tỷ giá USD tăng cao đột biến vào tháng 2, tháng 3 và kéo theo sự giảm xuống liên tục trong 4 tháng sau đó, tăng thấp trong tháng 8; tháng 9 tăng cao cũng có một phần do các nhà đầu tư “đón lõng” việc điều chỉnh tỷ giá vào cuối tháng 8, nhưng đã không xảy ra. Tuy nhiên, nếu điều hành theo phương thức “trườn bò”, nhưng “trườn bò” nhanh, thì cũng làm cho tỷ giá tăng cao trong tháng 11, để rồi lại tăng không đáng kể trong tháng 12/2011 và tháng 1/2012 tiếp theo.
Hai là, tính chung lại, năm 2011, tỷ giá VND/USD đã tăng 2,24%, thấp hơn nhiều so với 3 năm trước (năm 2008 tăng 6,31%, năm 2009 tăng 10,7%, năm 2010 tăng 9,68%).
Ba là, tỷ giá năm 2011 tăng thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng tương ứng của giá tiêu dùng (18,13%), của giá vàng (24,09%).
Bốn là, tỷ giá trên thị trường tự do cuối năm 2010 đã cao hơn tỷ giá trên thị trường chính thức, có lúc lên tới gần 10%, tạo sức ép lên tỷ giá thị trường chính thức; nhưng trong năm 2011, chênh lệch đó đã giảm hẳn, thậm chí có thời điểm còn thấp hơn thị trường chính thức. Hiện nay, chênh lệch này không đáng kể.
Sự ổn định của tỷ giá đạt được do nhiều nguyên nhân, từ khâu kiểm tra, xử lý việc niêm yết, mua bán ngoại tệ trên thị trường đến phương thức điều hành tỷ giá “trườn bò” của Ngân hàng Nhà nước (không “giật cục” mà mỗi lần điều chỉnh một chút), làm cho những người đầu cơ, làm giá rất khó đón lõng, lướt sóng.
Thêm vào đó, lãi suất huy động nội tệ cao gấp nhiều lần lãi suất huy động ngoại tệ (trên 14%/năm so với 2%/năm; cộng thêm sự biến động tỷ giá thì chưa đến 5%/năm); Lượng ngoại tệ từ các nguồn vào Việt Nam năm 2011 đạt khá, nhập siêu giảm (9,84 tỷ USD so với 12,6 tỷ USD năm 2010). Cũng có cả nguyên nhân nhiều người ít biết là do “cánh kéo tỷ giá” (giá cánh kéo) vẫn còn rất lớn - 1 USD tại Việt Nam có sức mua cao gấp khoảng 3 lần 1 USD tại Mỹ.
Sự ổn định của tỷ giá đã góp phần làm cho cán cân thanh toán năm 2011 được cải thiện một bước quan trọng (nếu năm 2009 bị thâm hụt tới 8,8 tỷ USD, năm 2010 bị thâm hụt 3,07 tỷ USD, thì năm 2011 có thể thặng dư khoảng 3,1 tỷ USD). Dự trữ ngoại tệ tăng mạnh so với 2 năm trước. Tỷ giá ổn định cũng góp phần kiềm chế lạm phát, do giúp giá nhập khẩu không còn bị tăng kép, giảm sự khuếch đại lạm phát ở trong nước , đồng thời giảm áp lực đối với tâm lý kỳ vọng lạm phát.
Tỷ giá năm 2012 sẽ tiếp tục tăng
Dự báo, tỷ giá VND/USD năm 2012 vẫn tăng, vì 6 yếu tố sau.
Thứ nhất, trong quan hệ buôn bán với nước ngoài, Việt Nam vẫn ở vị thế nhập siêu (năm 2011, nhập siêu hàng hoá 9.844 triệu USD, nhập siêu dịch vụ 2.980 triệu USD, tổng cộng 12.824 triệu USD; năm 2012 nhập siêu hàng hoá theo mục tiêu ở mức cao hơn). Để kiềm chế nhập siêu, một trong những biện pháp thường được ưa dùng là tăng tỷ giá để khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu.
Thứ hai, giá vàng trong nước ở vị thế cao hơn giá thế giới. Nếu chênh lệch này vượt quá 1%, thì sẽ xuất hiện tình trạng mua USD trên thị trường tự do để nhập lậu vàng, làm cho giá USD trên thị trường tự do tăng, gây sức ép tăng tỷ giá trên thị trường chính thức, tạo sức ép điều chỉnh tỷ giá.
Thứ ba, tổng dự trữ quốc tế của Việt Nam còn mỏng. Mức độ mỏng này được thể hiện thông qua sự so sánh trên 2 mặt. (1) So sánh với các nước trong khu vực theo Niên giám Thống kê tài chính quốc tế 2010 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, tổng dự trữ quốc tế năm 2009 của Việt Nam là 16,44 tỷ USD, đứng thứ 6 trong khu vực Đông Nam Á. (2) Tính theo tuần nhập khẩu, dự trữ ngoại tệ của Việt Nam còn ở mức thấp xa so với giới hạn an toàn 12 tuần theo thông lệ quốc tế. Tỷ giá ổn định hoặc giảm là thời cơ để tăng dự trữ quốc tế.
Thứ tư, nợ nước ngoài của Việt Nam tăng nhanh và ở mức cao; số tiền trả nợ nước ngoài hiện đã chiếm khoảng 15% tổng thu ngân sách. Nhu cầu trả nợ đến hạn cũng tác động đến cán cân thanh toán quốc tế gây áp lực tới tỷ giá.
Thứ năm, tình trạng “đô la hoá” của Việt Nam còn cao, lượng ngoại tệ trong các doanh nghiệp, dân cư còn lớn, lên đến hàng chục tỷ USD.
Thứ sáu, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài; nhu cầu du học, du lịch, chữa bệnh ở nước ngoài gia tăng...
Tuy nhiên, tốc độ tăng sẽ khó vượt quá 5%, thậm chí chỉ tương đương như năm 2011, vì mấy lẽ.
Một là, lạm phát theo mục tiêu 2012 ở mức thấp, chỉ bằng khoảng một nửa năm trước, tâm lý kỳ vọng lạm phát không lớn, giúp giảm việc tìm đường trú ẩn vào ngoại tệ.
Hai là, lãi suất huy động VND hiện nay hoặc có giảm xuống vào nửa cuối năm thì vẫn còn cao gấp nhiều lần so với lãi suất huy động ngoại tệ; nếu tính cả tốc độ trượt giá USD, thì lãi suất huy động VND cũng còn hấp dẫn hơn là gửi bằng USD.
Ba là, phương thức điều hành của Ngân hàng Nhà nước thông qua tỷ giá thị trường liên ngân hàng và biên độ giao dịch có tác dụng làm giảm thiểu các cơn sóng lớn trên thị trường này, bởi việc đầu cơ chỉ có ý nghĩa khi có sóng lớn.
Bốn là, nếu thị trường vàng ổn định, chênh lệch giá vàng ở trong nước với giá vàng thế giới ở mức dưới ±1%, thì hoạt động mua, bán ngoại tệ để xuất nhập lậu vàng sẽ giảm thiểu, sẽ ít ảnh hưởng đến tỷ giá trên thị trường tự do cũng như trên thị trường chính thức.
Một số giải pháp ổn định tỷ giá
Tiếp tục phối hợp kiểm tra, thanh tra, xử lý nghiêm các đại lý thu đổi ngoại tệ, các giao dịch thanh toán trực tiếp bằng USD.
Rà soát việc cung ứng ngoại tệ để giảm thiểu, đi đến loại trừ tình trạng vay USD, đổi ra VND rồi gửi ngược lại ngân hàng hưởng chênh lệch lãi suất, khi đáo hạn mua USD trên thị trường tự do trả nợ ngân hàng.
Làm quyết liệt hơn nữa việc kiềm chế nhập siêu bằng nhiều giải pháp.
Nhất quán, đồng bộ, quyết liệt hơn để chống “đôla hóa” để hút USD đang tồn đọng ở trong nước của các doanh nghiệp, cá nhân nhằm tăng cung.
Rút kinh nghiệm trong việc “trườn bò” quá nhanh như tháng 10 vừa qua.
Rà soát lại trần lãi suất huy động USD, lãi suất cho vay USD để giảm chênh lệch hiện quá lớn giữa đồng nội tệ và ngoại tệ.
Nâng cao lòng tin của doanh nghiệp, người dân vào đồng tiền quốc gia, vào các biện pháp chống lạm phát của Chính phủ.
Ổn định giá vàng, kéo giá vàng ở trong nước xuống thấp hơn, hoặc ngang bằng, hoặc chỉ cao hơn trong giới hạn mà việc dùng USD nhập lậu vàng.
Vào đầu tháng 12/2011, khi sự kiện hợp nhất đầu tiên diễn ra với 3 ngân hàng (NH) thương mại Ficombank, TinNghiaBank, SCB thì hiện tượng phá trần lãi suất lại tái hiện. Tuy kín đáo hơn thời gian trước đó nhưng cũng bắt đầu xuất hiện tính không giới hạn về phạm vi tác động.
Trò chơi thanh khoản" thì vẫn tiếp tục kéo dài và trầm trọng thêm những nguy cơ đối với hệ thống ngân hàng. Điều này, nhiều người biết nhưng đến nay vẫn chưa thể sớm khắc phục.
Tỷ giá là “huyệt” quan trọng trong cơ chế kinh tế, không chỉ đối với xuất, nhập khẩu và nhập siêu, mà còn đối với công nợ, lạm phát, dự trữ ngoại tệ và quan trọng hơn là tác động đối với lòng tin vào đồng tiền quốc gia.
Nếu đúng như tuyên bố của Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình thì lãi suất ngân hàng có thể sắp giảm bởi điều kiện cần là lạm phát hạ đã có và điều kiện đủ là thanh khoản cải thiện cũng được Ngân hàng Nhà nước khẳng định.
Nếu như tháng 1/2012 lượng tiền được rút ra khỏi ngân hàng được tiết lộ là khá nhiều thì tuần đầu tiên của tháng 2/2012, bên cạnh việc thông báo kết quả kinh doanh Quý IV huy động vốn của ngân hàng đã có dấu hiệu “khởi sắc”.
Theo các chuyên gia kinh tế, bước sang năm 2012 tỷ giá USD sẽ tăng thêm khoảng 4% so với năm 2012, trước bối cảnh sức ép tăng tỷ giá giữa USD/VND năm mới để phục vụ xuất khẩu là không quá lớn.
Trong tình hình kinh tế thế giới tiếp tục bất ổn, giới kinh doanh phân vân lựa chọn đầu tư tài sản trong USD hay Eur hoặc những loại tiền giá trị cao khác trong năm 2011 ?
Lạm phát giảm là cơ sở để giảm lãi suất. Nguyên lý đó xem ra đã không còn đúng khi lãi suất hiện nay đang phục thuộc vào yếu tố khác: vấn đề thanh khoản.
Theo hãng tin Reuters bình luận, ngoại trừ đồng Yên và Nhân dân tệ tăng đáng kể trong năm so với đồng đô la Mỹ, tình hình lưu thông bấp bênh của các đồng tiền châu Á có khả năng tiếp diễn vào năm 2012.
Trước những thông tin thị trường u ám kéo dài, nhiều doanh nghiệp địa ốc đang phải thay đổi cách bán hàng của mình, trong đó tiếp thị trực tiếp đến nhóm khách hàng có nhu cầu là một trong những cách giúp họ bán hàng trong tình hình hiện nay.
Các chuyên gia cho rằng, hiện nay không cần thiết phải mở rộng diện áp trần lãi vay bởi biện pháp này không thực sự hiệu quả, thậm chí có thể tự do hóa lãi suất từ đầu tháng 6.
"Đêm trước khủng hoảng", hình ảnh mà Joseph Stiglitz hay ví von, vẫn còn nguyên giá trị. Còn "cơn bão toàn diện" của Roubini cũng có thể bắt đầu từ cuối năm 2013.
Dù những tín hiệu hồi phục của thị trường vẫn chưa rõ ràng, song sự quan tâm của giới đầu tư bất động sản đối với khu vực phía Tây Hà Nội trong thời gian qua đang mang lại nhiều kỳ vọng tích cực cho các dự án nơi đây.
Công ty Phú Mỹ Hưng cho biết ngày 19/5 sẽ đưa ra thị trường 20 căn biệt thự lâu đài Chateau và 24 căn nhà liên kế với giá từ 22 tỷ đồng đến hơn 72 tỷ đồng/căn (khoảng 80-100 triệu đồng/m2).
Chính sách neo tỷ giá có mục tiêu là giúp ổn định kinh tế vĩ mô nhưng cũng làm tăng sức ép cho nhà quản lý, dẫn đến có giai đoạn điều hành bị giật cục, làm tăng lạm phát như xảy ra gần đây.
Bài viết này nhằm mục đích xác định các nhân tố quyết định lạm phát ở Việt Nam thông qua một phương pháp tiếp cận đơn giản. Mô hình ước lượng của chúng tôi sử dụng cơ sở lý thuyết về lạm phát cho một nền kinh tế nhỏ và mở. Bài viết cố gắng đưa một một vài gợi ý thận trọng cho chính sách kiềm chế lạm phát ở Việt Nam trong giai đoạn thực hiện chính sách kích cầu.
Dù lạm phát vẫn đang ở mức thấp hơn so với năm 2008, nhưng tỷ lệ này tăng mạnh từ giữa năm 2009 và đang trở thành nguy cơ lớn nhất đối với Ấn Độ và Việt Nam. Trung Quốc; Singapore đã tuyên bố nâng giá đồng tiền; Ngân hàng Trung ương Ôxtrâylia, Ấn Độ, Malaixia, Philíppin và Việt Nam cũng đã lần lượt tăng lãi suất trong mấy tháng qua. Nỗi lo lạm phát gia tăng đang đè nặng lên các nền kinh tế Châu Á.
Với số nợ và mức thâm hụt thương mại quá lớn với Trung Quốc như hiện nay, Mỹ đã gia tăng áp lực bằng mọi cách buộc Trung quốc phải "thả lỏng" đồng nhân dân tệ. Ngày 15-4 sắp tới, Bộ Tài chính Mỹ sẽ phải đưa ra tuyên bố xem Trung Quốc có phải là “nước thao túng tiền tệ” hay không. Khả năng xảy ra cuộc chiến tranh tiền tệ mới là rất lớn, theo giới phân tích đây có thể là một phần của âm mưu toàn cầu nhằm thiết lập trật tự thế giới mới.
72% doanh nghiệp tư nhân VN căng thẳng vì vốn. Theo Standard Chartered đồng Việt Nam sẽ giảm giá hơn nữa trong thời gian tới và lạm phát của VN năm nay sẽ ở mức 8,9%. Cơ chế lãi suất trần không còn phù hợp với thực tế. Ngân hàng Nhà nước cần phải thay đổi cơ chế cũ bằng một cơ chế mới, nếu không sẽ gây ra sự đè nén, kiềm chế sự phát triển kinh tế cũng như làm cho sự lưu thông tiền tệ có những tắc nghẽn và biến tướng khó kiểm soát.
Trong một thời gian ngắn, nhằm khơi thông nguồn cung cầu trên thị trường ngọai tệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã liên tục có 2 lần thay đổi tỷ giá giữa đồng Việt Nam và đồng đô la Mỹ. Nhiều chuyên gia dự báo sẽ có thêm một đợt thứ ba trong năm nay, nhưng chưa biết khi nào - có thể vào quý III năm 2010? Liệu có xuất hiện tâm lý bất an khi sở hữu đồng nội tệ ?
Năm 2009 là năm không yên ả đối với thị trường tài chính Việt Nam khi các lĩnh vực tiền tệ, ngoại hối, thị trường vốn đều biến động phức tạp và liệu thực tế này có tái hiện trong năm nay không lại là câu hỏi không dễ trả lời.
Quyết định của Ngân hàng Nhà nước cho phép các ngân hàng thương mại được cho vay lãi suất thỏa thuận đối với các khoản vay trung dài hạn và thu thêm phí đối với các khoản vay ngắn hạn đang gây phản ứng trái nhiều từ các góc nhìn quan sát. Lãi suất thoả thuận đối với các khoản cho vay trung dài hạn của doanh nghiệp có nơi lên đến 18%/năm. Nhiều ý kiến cho rằng, mức này đã đến giới hạn chịu đựng của doanh nghiệp.
Việt Nam đã vượt qua đáy suy thoái kinh tế nhưng thị trường tiền tệ vẫn chưa bền vững, rủi ro cao. Chính phủ nên tập trung ổn định kinh tế vĩ mô, không nên chạy theo giải pháp phá giá tiền đồng.
Theo nhận định của nhiều chuyên gia, thị trường nhà đất năm 2010 sẽ có nhiều áp lực cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước và thách thức trước sự đổ bộ nhiều hơn của nhà đầu tư nước ngoài. Giới đầu tư cần có góc nhìn thực tế hơn và họ sẽ phải đau đầu đối diện với thách thức chọn sản phẩm nào và bán cho ai.
Do nhu cầu nhà đất còn rất lớn nên việc đầu tư vào thị trường bất động sản hằng năm lợi nhuận có thể đạt từ 25%-30%, nếu gặp đột biến có thể lên đến 150%.
