Bài 1: (LTS) : Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có vai trò quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tính đến nay, nước ta đã thu hút được gần 180 tỷ USD vốn FDI và riêng trong 3 năm gần đây là 114 tỷ USD. Lượng vốn đăng ký tăng lên mạnh mẽ, nhưng đồng thời cũng phát sinh những bất cập cần sớm được khắc phục.
Bùng nổ vốn đầu tư
Luật Đầu tư trực tiếp nước ngoài được ban hành từ năm 1988 nhưng cả một thời gian dài kết quả thu hút đầu tư còn hạn chế. Phải đến khi Việt Nam gia nhập WTO, làn sóng FDI mới thực sự bùng nổ.
Sản xuất linh kiện điện tử, điện thoại di động xuất khẩu tại Công ty TNHH Sonion (100% vốn Đan Mạch). Ảnh: CAO THĂNG
Theo thống kê của Bộ Kế hoạch-Đầu tư (KH-ĐT), trong 3 năm từ 2007 - 2009, nước ta đã thu hút được 4.098 dự án FDI với vốn đăng ký đã đạt 114,15 tỷ USD, bằng 4,5 lần so với mục tiêu đề ra cho cả giai đoạn 5 năm 2006 - 2010.
Theo Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Võ Hồng Phúc, có được những kết quả tích cực nói trên là nhờ 3 yếu tố. Thứ nhất, để thực hiện nghĩa vụ thành viên WTO, Việt Nam đã tiến hành điều chỉnh các chính sách kinh tế theo hướng minh bạch và thông thoáng hơn cho các doanh nghiệp; mở cửa thị trường hàng hóa, dịch vụ nhằm tận dụng tốt các cơ hội trong quá trình hội nhập.
Thứ hai, thị trường cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam được mở rộng. Các doanh nghiệp FDI cũng như doanh nghiệp Việt Nam đã thâm nhập được nhiều thị trường hơn. Xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp FDI gia tăng đáng kể nên đã mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất.
Thứ ba, cùng với việc xóa bỏ các rào cản về đầu tư, Việt Nam đã trở thành một địa điểm hấp dẫn đối với các nhà đầu tư. Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, chính những thay đổi lớn về môi trường đầu tư kinh doanh đã giúp Việt Nam đón bắt được nhiều cơ hội mới.
Không thể phủ nhận vai trò tích cực của khu vực FDI đối với nền kinh tế. Nhưng việc gia tăng quá nhanh các siêu dự án với cơ cấu đầu tư không được chọn lọc đã làm phát sinh các hệ quả không mong muốn, ví như “mặt trái của tấm huy chương”. Kỷ lục cao nhất trong thu hút FDI vào nước ta là năm 2008 với trên 64 tỷ USD vốn đăng ký (cả cấp mới và tăng vốn).
Tuy nhiên, các dự án đăng ký chủ yếu tập trung vào khai thác tài nguyên, đất đai và một số ngành dịch vụ. Bên cạnh đó, trong 60,271 tỷ USD vốn đăng ký cấp mới trong năm 2008, số vốn điều lệ các doanh nghiệp chỉ có 15,429 tỷ USD, bằng khoảng 25,6%. Từ đó, có thể thấy muốn thực hiện dự án, các doanh nghiệp FDI phải liên kết với các doanh nghiệp khác hoặc lệ thuộc phần lớn vào nguồn vốn vay mới có thể thực hiện dự án.
Chuyên gia kinh tế cao cấp Phạm Chi Lan cho rằng những dự án mà nhà đầu tư dựa vào giấy phép được cấp để gọi vốn đối tác hoặc vay của các tổ chức tài chính vì không đủ “lực” thực hiện sẽ làm dự án triển khai không trôi chảy, ì ạch và nếu không triển khai được sẽ để lại hậu quả rất nặng nề.
Năm 2009, tuy bị ảnh hưởng do tác động của khủng hoảng tài chính thế giới, nhưng Việt Nam vẫn thu hút được 21,482 tỷ USD vốn FDI. Đáng chú ý là trong năm ngoái, lĩnh vực lưu trú và ăn uống vẫn dẫn đầu với 8,8 tỷ USD vốn cấp mới và tăng thêm. Lĩnh vực kinh doanh bất động sản vẫn hấp dẫn các nhà đầu tư, tiếp tục đứng thứ 2 về lượng vốn FDI trong các nhóm ngành với kết quả đạt 7,6 tỷ USD. Xét trên bình diện chung, các dự án FDI phần lớn tập trung khai thác tài nguyên.
Trong lúc đó, nông nghiệp là thế mạnh của nước ta, đến nay nguồn vốn FDI không tác động bao nhiêu, vẫn còn quá ít dự án FDI đầu tư trong lĩnh vực cải thiện cơ sở hạ tầng. Đối với những dự án chủ yếu khai thác nguồn nhân công giá rẻ sẽ rất bấp bênh, vì doanh nghiệp sẽ rút đi khi chi phí lao động và các chi phí khác tăng lên.
Thực chất dự án tỷ đô
Khi nước ta ngày càng thu hút mạnh nguồn vốn FDI và chỉ riêng năm 2008 đạt trên 64 tỷ USD, có nhiều ý kiến cho rằng đã đến lúc Việt Nam cần có sự chọn lựa kỹ càng hơn về các dự án đầu tư, nhằm tăng chất lượng và tính bền vững dòng vốn này. Thực tế cho thấy nhiều dự án FDI có vốn đầu tư hàng tỷ USD đang bộc lộ những yếu điểm, không có lợi cho nền kinh tế.
Sản xuất thiết bị phục vụ ngành hàng hải tại Nhà máy Odim (100% vốn của Na Uy). Ảnh: CAO THĂNG
Thông tin mới đây cho biết, nhiều khả năng dự án khổng lồ gần 10 tỷ USD đầu tư khu liên hợp thép Cà Ná tại tỉnh Ninh Thuận sẽ bị rút giấy phép đầu tư. Dự án này chia làm 4 giai đoạn, trong đó, giai đoạn 1 (năm 2008-2010) sẽ xây dựng nhà máy có công suất là 4,5 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, kể từ khi động thổ hồi cuối năm 2008 đến nay, dự án vẫn “giậm chân tại chỗ”.
Còn tại Thái Nguyên, dự án khai khoáng Núi Pháo – một trong những dự án FDI lớn nhất ở tỉnh này (quy mô 450 triệu USD) được cấp phép cách đây nhiều năm đến nay vẫn không triển khai được, đang trong quá trình đàm phám chuyển đổi cho nhà đầu tư trong nước thực hiện.
Năng lực tài chính của nhà đầu tư nước ngoài hạn chế là nguyên nhân việc triển khai các dự án chậm trễ. Các trường hợp “nhùng nhằng” như trên không phải lần đầu tiên mới xảy ra. Điển hình nhất về tình cảnh “đầu voi, đuôi chuột” là dự án liên hợp thép Tycoon - E.United ở Dung Quất, Quảng Ngãi.
Được cấp phép vào tháng 9-2006 với tổng vốn 1,2 tỷ USD, nhưng sau 3 năm, hình hài dự án chưa thấy đâu, chỉ thấy sự thay đổi như chong chóng của phía các nhà đầu tư.
Một dự án khác ở Bà Rịa - Vũng Tàu có tổng vốn đầu tư lên đến trên 3 tỷ USD, nhưng ngay từ khi triển khai dư luận đã cho rằng đây là một dự án “xí chỗ”, bởi lẽ tiềm lực tài chính của chủ đầu tư chỉ có khoảng 100 triệu USD, cùng với “lá bùa” là giấy phép xây dựng casino, nằm trong tổng thể dự án khách sạn, khu du lịch, nghỉ dưỡng…
“Thời gian gần đây các dự án FDI đầu tư vào lĩnh vực BĐS có số vốn đăng ký khá lớn. Phải hết sức lưu tâm rằng, không phải nhà đầu tư nước ngoài sẽ đem toàn bộ tiền của mình vào đầu tư. Phổ biến là làm theo kiểu cuốn chiếu “lấy mỡ nó rán nó”. Do đó việc đóng góp vào mục tiêu cân đối ngoại hối không lớn và loại hàng hóa này cũng không xuất khẩu được, để mang về ngoại tệ cho đất nước!” - ông Trần Xuân Giá, nguyên Bộ trưởng Bộ KH-ĐT nhận định.
Hậu quả tất yếu của việc dễ dãi trong tiếp nhận FDI là sẽ có nhiều dự án tỷ đô bị rút giấy phép. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là giải pháp bất đắc dĩ. Các hệ lụy xảy ra cuối cùng nước ta phải gánh chịu. Có thể thấy mỗi dự án liên hợp thép thường chiếm ít nhất từ 1.000 - 3.000ha đất, chưa kể diện tích cảng biển và các ngành công nghiệp hỗ trợ. Khi dự án kéo dài thì đồng nghĩa một diện tích đất lớn bị di dời, giải tỏa nhưng không phát huy tác dụng, gây lãng phí. Những dự án treo như vậy cũng đã làm lỡ mất cơ hội cho các nhà đầu tư khác đủ năng lực hơn và lỡ cả cơ hội có được lợi nhuận nếu như dự án triển khai đúng tiến độ. Trong khi đó, hàng ngàn hộ dân đã phải “nhường mặt bằng” cho những dự án này.
Nhìn lại các dự án FDI bị rút giấy phép thời gian qua cho thấy, mặc dù nguyên nhân cơ bản vẫn là do chủ đầu tư nước ngoài không thu xếp được tài chính, song cũng cần thấy rằng tình trạng “treo” các dự án trên là hệ quả của việc cấp phép dễ dãi tại các địa phương.
Việc thẩm định năng lực chủ đầu tư của chính quyền cấp tỉnh là có vấn đề. Liệu rằng, tới đây, sẽ còn những dự án FDI đầu voi đuôi chuột như vậy? Các chuyên gia kinh tế cho rằng, lời hứa của các nhà đầu tư FDI cần được soát xét kỹ càng hơn, và việc cấp phép tràn lan của chính quyền địa phương cũng cần được nghiêm khắc xử lý.
Cần cách nhìn, tư duy mới
GS Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội Các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, cho biết: Vấn đề chất lượng dự án, chất lượng dòng vốn FDI đã được đặt ra ngay từ thời điểm bắt đầu mở cửa thu hút đầu tư. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, do đặc thù thiếu vốn đầu tư các ngành nghề, lĩnh vực, chúng ta chủ trương đẩy mạnh thu hút đầu tư vào mọi lĩnh vực và với mọi quy mô. Tuy nhiên, tùy từng giai đoạn cụ thể cần có chính sách cho phù hợp.
Trong giai đoạn hiện nay, chúng ta cần có cách nhìn và tư duy mới. Với mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vấn đề đặt ra là không chỉ quan tâm tới yếu tố tăng trưởng, mà còn phải xây dựng được cơ cấu kinh tế hiện đại, chất lượng và phát triển bền vững. Do đó, vấn đề chất lượng dự án FDI hiện nay liên quan đến quy hoạch, định hướng phát triển các ngành nghề cụ thể.
Theo tôi, đối với những ngành nghề trong nước có thể tự làm, sử dụng vốn ít và giải quyết nhiều việc làm thì cần để cho doanh nghiệp trong nước làm vì lợi ích lâu dài của quốc gia. Đối với những ngành nghề cần tiếp tục thu hút đầu tư nước ngoài, cần định hướng rõ cho nhà đầu tư biết để xem xét khả năng tham gia.
Ngày 13-5, Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng (GPMB) TP Hà Nội đã tổ chức hội nghị giao ban về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (TĐC) GPMB. Hội nghị đã dành nhiều thời gian cho việc triển khai giải pháp thực hiện GPMB trong thời gian tới, nhất là tại những dự án trọng điểm kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Bất động sản (BĐS) là một lĩnh vực đầu tư đòi hỏi phải có một nguồn vốn vững mạnh, một kế hoạch tài chính dài hạn. Tuy nhiên, thực tế ở Việt Nam, bên cạnh nguồn vốn trung và dài hạn, nguồn vốn ngắn hạn (vốn “nóng”), có thời hạn dưới 1 năm cũng đổ vào thị trường BĐS, tạo ra những cơn sốt nóng, “bong bóng” đầu cơ trên thị trường. “Giải mã” vấn đề vốn luôn là bài toán khó cho thị trường BĐS.
Trong những năm qua, đầu tư công chiếm gần một nửa tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Ðầu tư của Nhà nước và đầu tư của các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) đã góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam với tốc độ tương đối cao, nhờ đó, công cuộc xóa đói, giảm nghèo đạt được kết quả khả quan và mức sống của nhân dân được cải thiện.
Theo đánh giá của Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính (VAFI) thì con số DN niêm yết trên hai sàn chứng khoán VN hiện nay không hề nhỏ so với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện nay, thị trường vẫn thiếu hàng, nhưng cái thiếu thực sự không phải là ở "lượng" mà ở những cổ phiếu đạt chất lượng cao.
Vay tiền tiêu dùng không còn là khái niệm mới ở Việt Nam nhưng dịch vụ này vẫn ở dạng tiềm năng đối với hệ thống ngân hàng. Thực tế, nhiều người dân đã tìm tới ngân hàng để vay tiền tiêu dùng, nhưng lãi suất cao và sự biến động của lãi suất khiến họ phải chùn tay.
Vào những ngày trung tuần tháng 11 năm ngoái, một số phóng viên cố tiếp cận các quan chức có trách nhiệm của sứ quán Nhật Bản tại Hà Nội để tìm hiểu về gói hỗ trợ khẩn cấp trị giá 500 triệu USD mà Việt Nam vừa nhận được từ chính phủ nước này để chống suy giảm kinh tế. Tuy nhiên, họ đã không nhận được thông tin vì các quan chức này nói là không biết gì về khoản vay này.
Lãi suất cơ bản (LSCB) là một trong những mắt xích quan trọng của hệ thống tài chính ngân hàng nói riêng và toàn bộ nền kinh tế nói chung. LSCB hiện nay đang là câu chuyện thời sự được quan tâm. Tại Diễn đàn “Áp lực lạm phát và chính sách tài chính - tiền tệ” do Báo Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức mới đây, ông Trần Quốc Quýnh - Hiệp hội Kinh doanh Vàng VN đã chia sẻ một số kinh nghiệm quốc tế.
Để đáp ứng yêu cầu tăng vốn điều lệ theo quy định của Chính phủ tại Nghị định 141/2006/NĐ-CP, các ngân hàng có vốn điều lệ dưới 3.000 tỷ đồng đang phải chạy đua với thời gian.
Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch-Đầu tư, hôm 7-5 công bố báo cáo nhận định, giá trị đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt Nam sẽ gia tăng trung bình mỗi năm khoảng 500 triệu đô la Mỹ.
Đến lúc này các doanh nghiệp dường như vẫn chưa đánh giá hết rủi ro tỷ giá, dù đây không phải là vấn đề mới. Sự chênh lệch đáng kể giữa lãi suất cho vay bằng VND so với USD khiến USD vẫn hấp dẫn đối với doanh nghiệp. Nhưng việc tín dụng USD liên tục tăng cho thấy sức ép tăng tỷ giá rõ ràng hơn trong thời gian tới.
Sau gần 4 tháng bị “cấm vận” tuyệt đối, các dự án xây dựng nhà cao tầng ở Trung tâm Hà Nội lại đang dấy lên hy vọng bởi được “cởi trói”.
Việc giá vàng tăng mấy ngày qua đều có nguyên nhân từ thị trường thế giới. Nhưng cũng có thể do hoạt động đầu cơ, giá vàng trong nước sắp tới sẽ có những thời điểm đi ngược chiều giá vàng thế giới.
Trước những thông tin thị trường u ám kéo dài, nhiều doanh nghiệp địa ốc đang phải thay đổi cách bán hàng của mình, trong đó tiếp thị trực tiếp đến nhóm khách hàng có nhu cầu là một trong những cách giúp họ bán hàng trong tình hình hiện nay.
Các chuyên gia cho rằng, hiện nay không cần thiết phải mở rộng diện áp trần lãi vay bởi biện pháp này không thực sự hiệu quả, thậm chí có thể tự do hóa lãi suất từ đầu tháng 6.
"Đêm trước khủng hoảng", hình ảnh mà Joseph Stiglitz hay ví von, vẫn còn nguyên giá trị. Còn "cơn bão toàn diện" của Roubini cũng có thể bắt đầu từ cuối năm 2013.
Dù những tín hiệu hồi phục của thị trường vẫn chưa rõ ràng, song sự quan tâm của giới đầu tư bất động sản đối với khu vực phía Tây Hà Nội trong thời gian qua đang mang lại nhiều kỳ vọng tích cực cho các dự án nơi đây.
Công ty Phú Mỹ Hưng cho biết ngày 19/5 sẽ đưa ra thị trường 20 căn biệt thự lâu đài Chateau và 24 căn nhà liên kế với giá từ 22 tỷ đồng đến hơn 72 tỷ đồng/căn (khoảng 80-100 triệu đồng/m2).
Chính sách neo tỷ giá có mục tiêu là giúp ổn định kinh tế vĩ mô nhưng cũng làm tăng sức ép cho nhà quản lý, dẫn đến có giai đoạn điều hành bị giật cục, làm tăng lạm phát như xảy ra gần đây.
Bài viết này nhằm mục đích xác định các nhân tố quyết định lạm phát ở Việt Nam thông qua một phương pháp tiếp cận đơn giản. Mô hình ước lượng của chúng tôi sử dụng cơ sở lý thuyết về lạm phát cho một nền kinh tế nhỏ và mở. Bài viết cố gắng đưa một một vài gợi ý thận trọng cho chính sách kiềm chế lạm phát ở Việt Nam trong giai đoạn thực hiện chính sách kích cầu.
Dù lạm phát vẫn đang ở mức thấp hơn so với năm 2008, nhưng tỷ lệ này tăng mạnh từ giữa năm 2009 và đang trở thành nguy cơ lớn nhất đối với Ấn Độ và Việt Nam. Trung Quốc; Singapore đã tuyên bố nâng giá đồng tiền; Ngân hàng Trung ương Ôxtrâylia, Ấn Độ, Malaixia, Philíppin và Việt Nam cũng đã lần lượt tăng lãi suất trong mấy tháng qua. Nỗi lo lạm phát gia tăng đang đè nặng lên các nền kinh tế Châu Á.
Với số nợ và mức thâm hụt thương mại quá lớn với Trung Quốc như hiện nay, Mỹ đã gia tăng áp lực bằng mọi cách buộc Trung quốc phải "thả lỏng" đồng nhân dân tệ. Ngày 15-4 sắp tới, Bộ Tài chính Mỹ sẽ phải đưa ra tuyên bố xem Trung Quốc có phải là “nước thao túng tiền tệ” hay không. Khả năng xảy ra cuộc chiến tranh tiền tệ mới là rất lớn, theo giới phân tích đây có thể là một phần của âm mưu toàn cầu nhằm thiết lập trật tự thế giới mới.
72% doanh nghiệp tư nhân VN căng thẳng vì vốn. Theo Standard Chartered đồng Việt Nam sẽ giảm giá hơn nữa trong thời gian tới và lạm phát của VN năm nay sẽ ở mức 8,9%. Cơ chế lãi suất trần không còn phù hợp với thực tế. Ngân hàng Nhà nước cần phải thay đổi cơ chế cũ bằng một cơ chế mới, nếu không sẽ gây ra sự đè nén, kiềm chế sự phát triển kinh tế cũng như làm cho sự lưu thông tiền tệ có những tắc nghẽn và biến tướng khó kiểm soát.
Trong một thời gian ngắn, nhằm khơi thông nguồn cung cầu trên thị trường ngọai tệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã liên tục có 2 lần thay đổi tỷ giá giữa đồng Việt Nam và đồng đô la Mỹ. Nhiều chuyên gia dự báo sẽ có thêm một đợt thứ ba trong năm nay, nhưng chưa biết khi nào - có thể vào quý III năm 2010? Liệu có xuất hiện tâm lý bất an khi sở hữu đồng nội tệ ?
Năm 2009 là năm không yên ả đối với thị trường tài chính Việt Nam khi các lĩnh vực tiền tệ, ngoại hối, thị trường vốn đều biến động phức tạp và liệu thực tế này có tái hiện trong năm nay không lại là câu hỏi không dễ trả lời.
Quyết định của Ngân hàng Nhà nước cho phép các ngân hàng thương mại được cho vay lãi suất thỏa thuận đối với các khoản vay trung dài hạn và thu thêm phí đối với các khoản vay ngắn hạn đang gây phản ứng trái nhiều từ các góc nhìn quan sát. Lãi suất thoả thuận đối với các khoản cho vay trung dài hạn của doanh nghiệp có nơi lên đến 18%/năm. Nhiều ý kiến cho rằng, mức này đã đến giới hạn chịu đựng của doanh nghiệp.
Việt Nam đã vượt qua đáy suy thoái kinh tế nhưng thị trường tiền tệ vẫn chưa bền vững, rủi ro cao. Chính phủ nên tập trung ổn định kinh tế vĩ mô, không nên chạy theo giải pháp phá giá tiền đồng.
Theo nhận định của nhiều chuyên gia, thị trường nhà đất năm 2010 sẽ có nhiều áp lực cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước và thách thức trước sự đổ bộ nhiều hơn của nhà đầu tư nước ngoài. Giới đầu tư cần có góc nhìn thực tế hơn và họ sẽ phải đau đầu đối diện với thách thức chọn sản phẩm nào và bán cho ai.
Do nhu cầu nhà đất còn rất lớn nên việc đầu tư vào thị trường bất động sản hằng năm lợi nhuận có thể đạt từ 25%-30%, nếu gặp đột biến có thể lên đến 150%.
