Trong các buổi lễ bây giờ ở ấp Lama, xã Vĩnh Trường, huyện An Phú, thánh đường Rohmah luôn vắng vẻ, chỉ có vài chục người già và trẻ con dự lễ dù cả xóm có hơn 500 nóc nhà. Mọi người đi làm ăn xa, người buôn bán, kẻ chài lưới, làm cả công nhân ở Sài Gòn.
Xóm chài lưới bên bờ sông Vàm Cỏ Tây, đây là nhóm người Chăm An Giang phiêu cư đến. Ảnh: Trần Việt Đức
Buôn dọc Bắc Nam
Mấy hôm nay, vợ chồng ông Mach Tod về thăm con sau gần ba tháng xa nhà. Mấy đứa trẻ còn đi học nên gửi ông bà ngoại giữ dùm. Đã 44 tuổi, thâm niên hơn 10 năm “buôn rong, bán dạo”, ông Mach Tod là người gia nhập nghề buôn bán thuộc loại muộn trong làng. Như hàng trăm thanh niên trưởng thành, vợ chồng ông lên Sài Gòn mua quần áo, vải vóc, mang về bán lẻ các phiên chợ miền Tây. Chiếc xe máy cà tàng, phương tiện chuyên chở cả người lẫn hàng đã rong ruổi khắp các thị tứ, không chừa chỗ nào. Tối đến mướn nhà trọ ngả lưng, theo luật đạo không ăn uống ngoài tiệm, trên xe máy còn chất thêm nồi niêu xoong chảo.
Ở cái xóm Lama, nếu tính bình quân, mỗi nhân khẩu chưa đầy 90m2 đất canh tác nên người Chăm cho người Kinh thuê đất, người còn sức đi buôn bán xa, kiếm đồng ra đồng vào.
Asary vừa trở về nhà sau một chuyến đi buôn dài hơn hai tháng, xa tận Hà Nội. Nét mặt tuấn tú rám nắng, chàng trai 26 tuổi này nói tỉnh bơ: “Em nhớ vợ quá nên về nghỉ một tuần!” Vợ Asary, được nhiều người khen là “ngộ gái” ở nhà, đang ôm đứa trẻ sáu tháng tuổi. Như hầu hết thanh niên trong xóm Lama, Asary ở rể. Tám năm đi buôn quần áo chung với nhóm bạn ở xóm này, Asary đọc tên vanh vách từng huyện, tỉnh thứ tự từ Nam ra Bắc, kiến thức địa lý nhiều cử nhân đọc không xong.
Asary nghe được hầu hết giọng nói các vùng miền. Mạnh dạn hơn ông Mach Tod, nhóm buôn Asary mướn luôn một chiếc xe Matiz cũ, giá 4 triệu/tháng và tự lái. Có xe hơi, nhóm buôn trẻ đi được nhiều nơi xa dù đồng vốn chỉ khoảng 5 – 6 triệu/người. Mùa bán được, sau vài ba tháng rong ruổi, Asary cũng kiếm được năm sáu triệu, cũng có khi chẳng lãi đồng nào. Trước nay, cả nhà Asary đi buôn bán, từ khi lấy vợ, anh ở rể làm riêng, còn cha mẹ và ba đứa em hiện đang ở các chợ Vĩnh Long. Căn nhà đóng cửa, lâu lâu có việc mới về.
Dù sống lênh đênh nơi xứ người, họ vẫn không quên giờ lễ. Ảnh: Trần Việt Đức
Xóm chài lưới
Bên bờ sông Vàm Cỏ Tây (thị trấn Mộc Hoá, tỉnh Long An) là một xóm chài nhỏ, chừng ba chục hộ người Chăm sống bằng nghề chài lưới. Nhà của họ cũng chính là chiếc ghe đánh cá mỗi ngày.
Ngoài 70 tuổi, nhưng ông già vợ của Sammael cũng không biết người Chăm từ Lama lên vùng biên, thượng nguồn con sông Vàm Cỏ Đông, cắm sào sinh sống tự bao giờ. Ông chỉ nhớ, khi còn là một đứa trẻ, ông đã kiếm cá khúc sông này với cha mẹ. Nay tuổi già, ông về quê ở - xóm Lama, nhưng Lama bây giờ không còn mấy cá tươi. Ông thèm cá, nên lâu lâu đến ở với con gái chừng tháng.
Người con rể tên Sammael mới ngoài 30 nhưng cũng 20 năm ngang dọc sông hồ, năm năm trước anh về ở hẳn đây. Hai đứa con, lớn 8 tuổi, anh gửi về ngoại cho học lớp 1, nay vừa nghỉ hè, lên với cha mẹ, đứa nhỏ 7 tuổi đi theo từ lúc lọt lòng. Như hầu hết những đứa trẻ lớn lên ở xóm chài, vợ anh trở dạ cả hai đứa trên chiếc ghe chỉ lớn hơn chiếc giường đôi. Có lẽ, nhà Sammael kế hoạch tốt nên chỉ có hai đứa, trong khi bình quân trên một nóc ghe xóm này là bốn.
Một nghịch lý, ngư dân vùng sông nước An Giang phải bỏ xứ, tìm thượng nguồn những con sông vùng Đông Nam bộ kiếm sống. Không chỉ Vàm Cỏ Tây, thượng nguồn Vàm Cỏ Đông (Tây Ninh), sông Bé (Bình Dương) các xóm chài vài ba chục nóc ghe của người Chăm cũng nằm rải rác. Sammael ví von: “Mình là tiểu nghệ, người Việt là đại nghệ. Khi đại nghệ dùng lưới điện cào tôm cá, tiểu nghệ phải đi xa mới kiếm ăn được. Nơi này, chính quyền quản chặt, ít thấy ngư dân dùng điện chích cá nên còn yên ổn”. Người Chăm thường đánh bắt bằng chài rà, một loại chài lớn, khi thả không quăng, hai người ở hai đầu nge rải chài xuống đáy và kéo lê một đoạn sông, lúc đó chiếc ghe đi ngang. Một số người sống bằng nghề lặn, đâm cá chạch trong hang hốc.
Ở đây, vợ chồng con cái vác chài đi từ năm giờ sáng, sau cái lễ đầu tiên, đầu giờ chiều, ghe đã lác đác về. Mấy ngày nay bắt được nhiều cá lớn khi nước mặn dâng cao, đuổi cá về thượng nguồn, đến mấy hộ bắt được cá leo nặng tới bốn năm ký, giá đến 70 ngàn/ký. Những người vợ mình mẩy còn ướt rượt vội vàng lựa cá, xách cân mang lên chợ chiều chồm hổm bên kia sông bán lẻ, sau khi để dành ít con làm thức ăn cho hôm sau. Trong lúc chờ vợ, các ông chồng và trẻ con tranh thủ vá lại lưới, lau dọn ghe và nhen lửa. Ngày nhiều mỗi ghe kiếm được vài ba trăm, ngày ít dăm bảy chục. Nhìn chậu cá, Sammael cười: ”Làm đâu ăn đó, cực có cực nhưng sống thấy vui”.
Asary vừa trở về nhà sau một chuyến đi buôn dài hơn hai tháng, xa tận Hà Nội. Ảnh: Trần Việt Đức
Khắc khoải quê
Sammael biết, nghề chài lưới sống khó hơn đi buôn nên có lần, anh bỏ ghe lên bờ làm ăn. Chưa đầy một vụ, thất bại và quay lại nghề cũ. Anh đúc kết, nghề là cha truyền con nối, từ nhỏ đi dọc ngang sông nước, hiểu từng con cá, khúc sông, nay đi buôn như Asary không thể được. Nhiều người ở Lama cũng đã từng đổi nghề, nhưng cũng chỉ được vài tháng, vốn cụt, trở lại bến sông.
Ngày bận buôn bán không thể hành đủ năm lễ, cuối ngày, khi đã dọn hàng, nhóm buôn tắm rửa, trải miếng thảm, đội nón, quấn xà rông, quay mặt về hướng tây và lặng lẽ nơi trọ. “Phải làm lễ bù cho cả ngày”, Asary kể. Người đi xa thường nhớ món quê, nhiều thứ vài tháng về quê mới được ăn. Ở xóm chài Mộc Hoá, ghe nào cũng tranh thủ mua vịt nuôi thả dưới sông, gà nuôi góc ghe để cải thiện. Thịt bò phải về tận Lama mới có vì chẳng ai mua cả con bò làm thịt. Còn giới buôn không thể ăn cơm bụi vì sẽ phạm luật đạo, hàng ngày nhóm buôn Asary phải tự nấu cơm. Thức ăn chủ yếu là cá, nếu có ăn gà vịt, phải ra chợ mua con còn sống.
Mấy năm nay, chính quyền huyện Mộc Hóa có xuống xóm chài đề nghị ba chục nóc ghe lên bờ sinh sống, huyện sẽ cấp đất, cho tiền làm nhà với điều kiện, mọi người về quê cắt khẩu lên đây nhập. Rốt cục chẳng ai đồng ý vì chỉ Lama mới là quê hương, dù đi xa đến đâu nhưng hàng năm, vào mùa chay Ramadan hay mỗi dịp lễ tết, người nghèo khó đến mấy cũng phải tìm đường về. Với Sammael, bỏ đi sẽ mất quê, mất thánh đường, mất mọi người và mất luôn chính mình.
Mới nhậm chức vài tuần, Thủ tướng Tony Blair đã bị một fan “đĩa bay” yêu cầu xác nhận: Chính phủ có che giấu sự thật về “đĩa bay” hay không?
So với ở nhiều nơi khác trên thế giới, thì cuộc sống với một người nước ngoài sẽ dễ chịu hơn về mặt tài chính ở những thành phố nằm trong danh sách này.
Ngành xe hơi Mỹ đang tăng trưởng đầy khả quan, các nhà sản xuất xe hơi Đức đang thắng lớn ở Trung Quốc, thì các đại gia xe hơi ở Nhật lại vướng vào hàng loạt vụ thu hồi. Sau khủng hoảng kinh tế, bản đồ ngành sản xuất xe hơi thế giới đang chứng kiến những sự thay đổi.
Kết thúc loạt bài này, phóng viên đã có cuộc trao đổi thẳng thắn với GS.TS Đường Trung (ảnh), trưởng phòng giao lưu quốc tế của đại học Nhân dân Trung Hoa, kiêm uỷ viên ban chỉ đạo Kinh tế nông lâm của bộ Nông nghiệp Trung Quốc.
Trong khi nguồn vốn của nhà nước đầu tư cho cơ sở hạ tầng nông thôn hạn hẹp, các thôn xã đã làm cuộc cách mạng “đi ra thành thị” kiếm tiền để xây dựng nông thôn mới. Hàng loạt chính sách mới hỗ trợ nông dân đã thay đổi…
Nông gia lạc tạm dịch ra Việt ngữ là “vui nông gia”. Hiện nay tại Trung Hoa, có rất nhiều các ngoại ô thành phố đã và đang có phong trào xây dựng những cụm, khu nông thôn thành những điểm du lịch phục vụ cho cộng đồng.
Một "thế giới" nhỏ bé người Chăm ở An Giang đã có mấy trăm năm tồn tại. Cộng đồng cư dân này sống rải rác ở huyện Châu Phú, An Phú và thị xã Tân Châu. Họ sống hòa đồng với những dân tộc khác, nhưng vẫn giữ gìn một bản sắc rất riêng.
Vị thầy giáo đầu đội mũ, quấn sàrông đang ngâm nga câu kinh, phía dưới khoảng 30 học trò đang ê a đọc theo. Học trò có đứa gần 20 tuổi đã đi làm, có đứa mới ngoài 10 tuổi.
Đang lục lọi trong chồng giấy tờ cũ, ông Doromang bỗng giơ ra một tấm ảnh, có lẽ cũng cả chục năm rồi. Trong ảnh là nhóm gần chục các bô lão đang ôm bộ trống baranưng của xóm người Chăm Châu Giang. Vẻ mặt chùng lại, ông Doromang nói chậm: “Đã lâu không còn nghe tiếng baranưng nữa!”.
Điều nhìn thấy được, tệ nạn lánh xa cộng đồng người Chăm, dù hầu hết mọi người ra ngoài làm ăn. Chính giáo luật và tập quán truyền thống đã cố kết cộng đồng bé nhỏ này lại với nhau để tránh những điều cám dỗ.
Kết quả điều tra xã hội do trang web hôn nhân lớn nhất nước Anh IllicitEncounters.com thực hiện, cho thấy bình quân cứ khoảng 10 nam giới ở Anh khi ngoại tình sẽ có một người bị phát hiện, trong khi đó tỷ lệ này ở phụ nữ chỉ chiếm 1/20.
Cảnh sát Trung Quốc đang tiến hành điều tra một vụ án về một gã Sở Khanh thời hiện đại đã lợi dụng những site làm quen trên Internet để lừa tình những phụ nữ nhẹ dạ rồi chiếm dụng của họ những khoản tiền lớn.
Hôm 12-8, chiếc đồng hồ lớn nhất thế giới của Saudi Arabia (ảnh), đặt tại Mecca sẽ đổ những hồi chuông đầu tiên vào thời điểm bắt đầu tháng chay Ramadan.
Việc ông Vladimir Putin muốn ra tranh cử tổng thống gắn liền với kỷ lục của ông là người hùng từng đưa nước Nga thoát khỏi tình trạng thời hậu Liên Xô và hậu Yeltsin để bước vào thời kỳ trật tự kinh tế và thịnh vượng.
Trong một báo cáo đưa ra hồi tháng 10 năm ngoái, Tổ chức Lao động Quốc tế ước tính có hơn 215 triệu trẻ em trên khắp thế giới đã phải lao động nặng nhọc để mưu sinh, trong đó có 113 triệu em nhỏ thuộc khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Kinh tế thế giới trải qua năm 2011 đầy sóng gió, với một loạt thách thức như khủng hoảng nợ công nghiêm trọng tại khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone), sức phục hồi "èo uột" của kinh tế Mỹ, đà tăng chậm lại của các nền kinh tế phát triển mới nổi, tỷ lệ thất nghiệp, lạm phát cao, tình hình bất ổn chính trị và thiên tai... ---> 9 dự báo kinh tế thế giới 2012-2013 ---> 10 rủi ro lớn của kinh tế thế giới 2012
Trong danh sách này có Vladimir Putin, Che Guevara, Martin Luther King... Theo các nhà chiêm tinh, những người sinh năm Rồng thường đam mê, sáng tạo, không ngại thách thức, nhưng cũng có thể kiêu ngạo.
Họ được coi là "những con rồng đỏ" kiểm soát phần lớn nền kinh tế Trung Quốc. Họ được gọi là "tầng lớp cổ áo đen" bởi luôn xuất hiện trong một bộ vest đen, đi xe limousine màu đen. Đóng vai trò là các nhà doanh nhân hàng đầu và quyền lực nhất của nền kinh tế Trung Quốc, nhưng thông tin về họ lại rất ít.
Trong khi châu Âu vẫn còn u ám bởi khủng hoảng thị trường tài chính, kéo theo nhiều dịch vụ kinh doanh thương mại khác kém phát triển, điều này đã dẫn tới suy thoái kinh tế ngày càng trở nên trầm trọng hơn thì châu Á được xem như là thị trường tiềm năng mới, có khả năng tiếp ứng cho sự phục hồi của châu Âu.
Tờ Financial Times vừa công bố xếp hạng các trường đào tạo thạc sỹ quản trị kinh doanh (MBA) tốt nhất trên toàn cầu năm 2012. Trong đó, trường kinh doanh Standford được xếp hạng nhất trong "bảng phong thần" năm nay.
Cuộc suy thoái toàn cầu đã chính thức dừng bước trong năm 2010. Từ đó tới nay, nhiều nơi đã tăng trưởng mạnh trở lại. Tuy nhiên, khu vực Bắc Mỹ và Tây Âu vẫn tiến với nhịp độ chậm hơn rất nhiều so với phần còn lại của thế giới.
