Từ thương trường đến chính trường

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Nước Pháp có một nữ công dân mà biệt danh nổi tiếng đến mức chỉ còn rất ít người biết và để ý đến tên họ thật. Người đó là Coco Chanel.

Coco Chanel có đóng góp rất quyết định làm nên một cuộc cách mạng thật sự trong nhận thức của phụ nữ. Tuy không hẳn không bị tai tiếng và cũng còn chưa giải toả được hết mọi mờ ám có liên quan đến quá khứ lịch sử, nhưng người phụ nữ này cũng vẫn là một niềm tự hào của nước Pháp, từ một người rất bình thường trở thành một chứng nhân lịch sử, tuy đã qua đời cách đây gần 40 năm mà chủ đề về bà vẫn luôn thời sự ở nước Pháp.

Những nhầm lẫn ngẫu nhiên

Nói đến Coco Chanel, rất nhiều người ở trong và ngoài nước Pháp đều chỉ liên tưởng đến một loại nước hoa – Chanel No 5. Đúng là Coco Chanel đã sáng tạo nên loại nước hoa này và nó rất nổi tiếng. Nhưng Coco Chanel còn hơn thế nữa. Nước hoa chỉ làm cho Coco Chanel trở nên nổi tiếng hơn khi Coco Chanel thật ra đã rất nổi tiếng. Điểm xuất phát ban đầu của thương hiệu này là thời trang và nước hoa chỉ là sự bổ sung về sau này.

Cả cái tên gọi Coco lẫn tên họ Chanel cũng đều không thật. Coco Chanel tên gọi thật là Gabrielle Chasnel, sinh ngày 17/8/1883 tại Saumur (Pháp). Ngày 19/8/1883, người phụ trách hộ tịch ở thị trấn này đã sơ ý viết sai tên họ của cô bé Gabrielle Chasnel thành Gabrielle Chanel vào giấy khai sinh. Bố mẹ cô gái cũng không để ý đến và về sau cũng chẳng ai nghĩ đến chuyện sửa đối nó nữa. Coco là một biệt danh và người Pháp thích thú cái tên gọi này đến mức không còn để ý đến cái tên khai sinh nữa. Gabrielle có tất cả 5 anh chị em. Sau khi người mẹ mất sớm, Gabrielle bị người cha gửi vào cô nhi viện ở Aubazine và cô bé học nghề thợ may ở đây, được đi học 2 năm ở trường học của nhà thờ Thiên chúa giáo dành cho trẻ mồ côi. Năm 20 tuổi, Gabrielle làm việc trong một xưởng may và sửa quần áo cho trẻ em, đồng thời nhận cắt may thêm ở nhà. Cùng thời gian ấy, Gabrielle hát trong chương trình tạp kỹ ở rạp Moulins và chỉ hát có đúng hai bài là “Qui qu’a vu Coco?” và bài “Ko-Ko-Ri-Ko”. Khán giả hồi ấy chủ yếu là sỹ quan quân đội Pháp. Họ thích cô ca sỹ trẻ nhiều hơn là ngưỡng mộ chất giọng của cô. Và mỗi khi thể hiện tình cảm đó, họ đồng thanh hét vang rạp “Coco”. Cái tên Gabrielle bị lãng quên dần và bị thay thế bằng Coco từ đó và như thế. Cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, quan điểm chung của thế giới đối với người phụ nữ vẫn rất bảo thủ. Biểu hiện rõ nhất là trang phục của phụ nữ với váy rộng dài gần sát đất, tay áo dài sát cổ tay, tóc dấu kín trong mũ….  khiến người phụ nữ thường không biểu lộ được ra ngoài vẻ đẹp trời phú cho về thân thể và đức tính. Coco Chanel vốn là đứa con ngoài giá thú, xuất thân từ hoàn cảnh nghèo hèn nên càng cảm nhận sâu sắc điều đó. Từ sự uất ức ấy, cô đã xác định quyết tâm làm cuộc cách mạng trong trang phục phụ nữ và trở thành một trong những nhà thiết kế thời trang không chỉ đi tiên phong, mà còn nổi tiếng và có ảnh hưởng nhất thế kỷ 20.

Những bước đi tiếp theo của Coco để thực hiện ý định này được thể hiện rất rõ trong nhiều bộ phim tài liệu, phóng sự và cả phim truyện sau này được thực hiện về Coco. Năm 1904, Coco gặp Etienne Balsan,  sau này trở thành người tình và đồng thời cũng là người khích lệ cô tự khẳng định mình. Coco bắt đầu công cuộc cách tân trang phục của phụ nữ từ chiếc mũ và cái váy. Coco luôn tin rằng vẻ đẹp bên ngoài của người phụ nữ cũng là nhân tố rất quan trọng giúp người phụ nữ tự tin hơn trong cuộc sống thường nhật và sự nghiệp, trong các mối quan hệ xã hội và gia đình, giúp người phụ nữ được bình đẳng hơn so với giới mày râu, sống thật với chính mình hơn và vẻ đẹp của phụ nữ cũng là vẻ đẹp của cuộc sống con người và thế giới nói chung. Vì thế, thời thế và xã hội càng hiện đại theo thời gian thì trang phục của người phụ nữ cũng cần phải được hiện đại hoá theo. Hiện đại đối với Coco không chỉ đơn thuần là khác trước, mà còn là đơn giản và phù hợp với từng người và thời trang chỉ là một công cụ để từng người phụ nữ tự phá bỏ những xiềng xích lâu nay giam cầm thân thể và tâm hồn, khát vọng và sự thể hiện của họ. Chiếc mũ dành cho phụ nữ đầu tiên của Coco thiết kế riêng được gạt bỏ hết những gì rườm rà và cầu kỳ. Chiếc váy đầu tiên được Coco thiết kế cũng theo những tiêu chí ấy. Nó chỉ là chiếc váy liền áo rất đơn giản, hở hết hai cánh tay, dài quá gối một chút và màu đen. Nó nổi tiếng và rất được ưa chuộng bởi người phụ nữ có thể vận nó vào mọi dịp và ở mọi nơi.  Năm 1911, được một người giàu có ngưỡng mộ giúp về tài chính, Coco mở cửa hiệu nhỏ ở Paris, bán sản phẩm do chính mình thiết kế và thiết kế trang phục cho khách hàng theo yêu cầu. Thương hiệu Coco Chanel được khởi nguồn như thế đấy.

Từ thị trường đến chính trường

Hữu xạ tự nhiên hương, thời trang của Coco nhanh chóng trở thành mốt thời thượng trong xã hội Pháp, từ hàng xa xỉ đến bình thường. Năm 1914, Coco khai trương cửa hàng đầu tiên ở Paris với tên hiệu của mình. Năm 1918, Coco thiết kế bộ quần áo ngủ đầu tiên cho phụ nữ. Năm 1919,  Coco mở cửa hiệu thời trang đầu tiên ở Paris. Năm 1923, Coco bắt đầu chinh phục thị trường mỹ phẩm bởi cho rằng mỹ phẩm và trang phục luôn gắn liền với nhau như hình với bóng và cùng tôn vinh vẻ đẹp của phụ nữ. Nước hoa Chanel No 5 ra đời trong suy tính đó và trở thành huyền thoại. Với đồ trang sức và mỹ phẩm, triết lý của Coco là cũng cùng sản phẩm ấy thôi nhưng chúng lại có giá trị khác nhau ở người sử dụng khác nhau. Cái đặc biệt ở Chanel No 5 mà không loại nước hoa nào khác có được là nó giúp từng người phụ nữ có được hương thơm và sức quyến rũ riêng. Đồ trang sức của Coco đặc biệt ở chỗ khiến người ngoài tưởng như chúng được thiết kế và chế tạo riêng cho từng người phụ nữ. Coco Chanel trở thành người bạn thân của phụ nữ từ đó và đấy cũng là một trong những bản chất của thương hiệu này.

Những bước phát triển tiếp theo của thương hiệu Coco Chanel như thể đã được lập trình sẵn. Những đối thủ cạnh tranh càng về sau càng nhiều và cũng không kém phần sáng tạo, không thiếu nguồn tài chính và không nghèo ý tưởng lăng xê, nhưng gần như đều không gây ảnh hưởng gì nhiều đến uy tín và sự phát triển của thương hiệu chính vì không có được cái đặc sắc riêng biệt của Coco Chanel.

Tuy nhiên, câu chuyện thành công của thương hiệu này cũng bị u ám một chút, giống như một viên ngọc sáng bị mắc vết. Đó là mối quan hệ của Coco Chanel với chính quyền Đức quốc xã. Cả người Pháp lẫn người Đức sau này đều không muốn làm sáng tỏ hoàn toàn mối quan hệ ấy. Chỉ biết rằng Coco có quan hệ tình báo với một sỹ quan tình báo Đức đóng ở Paris thời kỳ phát xít Đức chiếm đóng nước Pháp. Từ đó, Coco Chanel gây dựng được mối quan hệ tới tận những nhân vật chóp bu của nước Đức quốc xã. Các tài liệu và nhân chứng còn cho thấy chính quyền Đức quốc xã đã sử dụng Coco Chanel làm sứ giả trung gian trong ý đồ đàm phán hoà bình riêng với nước Anh để chia rẽ khối đồng minh chống phát xít. Thực hiện sứ mệnh đó, Coco Chanel đã sang Madrid chờ gặp thủ tướng Anh Winston Churchill nhưng vị thủ tướng này bị ốm nên cuộc gặp không thành và vì thế không có chuyện đàm phán hoà bình riêng giữa Đức và Anh. Cũng có người cho rằng nếu như sứ mệnh ngoại giao này của Coco Chanel thành công thì rất có thể lịch sử cuộc chiến tranh thế giới thứ hai đã rẽ sang một ngả khác. Dù có đánh giá thế nào thì điều không thể phủ nhận là người phụ nữ tài ba này là một trong những nhà thiết kế thời trang cho phụ nữ có ảnh hưởng nhất của thế kỷ 20, được phái yếu ngưỡng mộ và biết ơn. Coco Chanel đã gây dựng thành công một trong những hương hiệu danh giá và sáng giá nhất thế giới.

(Theo Ngư Phủ // Báo Doanh nhân)