Hàng rào kỹ thuật: Tại sao không?

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

>Mặc dù VN có nhiều thương hiệu lớn về gạch ốp lát nhưng hàng NK với giá cả cạnh tranh vẫn tràn ngập thị trường

Trong khi các DN trong nước gồng mình vượt qua khó khăn trong sản xuất kinh doanh thì hàng hoá của họ lại bị “tranh” mất thị phần ngay chính trong nội địa do hàng ngoại tràn lan. Giải pháp mà nhiều người nghĩ đến là dựng hàng rào kỹ thuật. Tuy nhiên, đến nay VN chưa thể công bố một bộ hàng rào kỹ thuật nào một cách đầy đủ vì vẫn đang trong quá trình… xây dựng và hoàn thiện.

Còn nhớ cách đây hơn một năm, các DN ngành kính đã phải oằn mình chống chọi với cơn bão kính ngoại nhập, để có thể giữ được thương hiệu mà không rơi vào tình trạng phá sản, nhiều DN đã phải... đập kính mới rồi lại cho vào lò nấu lại.

Bài học kinh nghiệm

Nói về câu chuyện của ngành kính, bà Vũ Thị Hải Anh- Trưởng phòng Pháp chế Tổng công ty Viglacera cho biết, Viglacera là một trong 3 DN đề nghị áp dụng biện pháp tự vệ trong vụ kính nổi. Sau một năm theo đuổi, vụ việc đã kết thúc không theo mong muốn của các DN đề nghị do một số nguyên nhân khách quan và chủ quan. Mặc dù các DN nguyên đơn nhận được sự ủng hộ của giới truyền thông, sự hợp tác của DN sản xuất trong nước, chính sách của Nhà nước trong bối cảnh kinh tế suy thoái nhưng các DN đã gặp không ít khó khăn. Đó là: DN và cơ quan hữu quan chưa có nhiều kinh nghiệm, số liệu thu thập không được tính theo phương pháp chính thức, số liệu bị trộn lẫn gây khó khăn trong việc định liệu thực tế, các thành viên trong hiệp hội có lợi ích xung đột... Do đó, cần bổ sung trách nhiệm của cơ quan hữu quan khi giải quyết vấn đề.

Tuy nhiên, vụ kính nổi trên là trường hợp duy nhất mà DN đã lên tiếng để được bảo vệ mặc dù hiện tại nhiều mặt hàng kém chất lượng đang NK vào nước ta ồ ạt. Thịt lợn đông lạnh một thời gian NK ồ ạt đã khiến giá thịt trên thị trường giảm mạnh đột ngột. Hậu quả là hàng loạt trang trại và người chăn nuôi nhỏ lẻ trên toàn quốc bị ảnh hưởng. Một số chủ nông trại lâm vào cảnh nợ nần, phá sản. Nhưng nghịch lý là ở chỗ, thịt lợn NK có chất lượng không bảo đảm, nhiều lô hàng không có nguồn gốc rõ ràng.

Hay thị trường trái cây hiện nay, mặc dù là nước nông nghiệp nhiệt đới, VN có sản lượng trái cây lớn và phong phú nhưng lượng trái cây NK (với tàn dư thuốc bảo vệ thực vật, thuốc giữ cho trái cây tươi lâu) vẫn có mặt ở hầu hết các sạp hàng, trong khi chuyện được mùa mất giá vẫn thường xuyên diễn ra...

Không chỉ có nông sản, nhận định về mối nguy hại của hàng hoá nhập khẩu với hàng hoá sản xuất trong nước của ngành vật liệu xây dựng, TS Thái Duy Sâm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Vật liệu xây dựng VN còn cho rằng, thị trường vật liệu xây dựng VN đang có sự tham dự của nhiều loại hàng NK chất lượng thấp, với giá bán thấp nên đã gây khó khăn lớn cho nhiều DN trong nước. Mới đây khi có quy định kỹ thuật cho một số mặt hàng cụ thể như kính, clinker thì lượng hàng NK đã được kiểm soát hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, còn nhiều mặt hàng đang cần thiết có hàng rào kỹ thuật như: gạch ốp lát...

Cần xây dựng hàng rào kỹ thuật quy chuẩn

Theo một chuyên gia của Hội đồng cạnh tranh (Bộ Công Thương) về hàng rào kỹ thuật, có hai cách phân loại là hàng rào bằng thuế quan và hàng rào phi thuế quan. Hàng rào thuế quan thì VN đã có tương đối đầy đủ còn hàng rào phi thuế quan rất rộng và phức tạp và thực tế là các DN vẫn còn rất lúng túng xung quanh vấn đề này. Một hàng rào kỹ thuật hợp lý và đúng luật phải được thực hiện trong sự tương thích đồng bộ cùng Luật Cạnh tranh, Luật Bảo vệ người tiêu dùng và phù hợp với quy định WTO. Điều này sẽ không chỉ đạt được hàng rào kỹ thuật để ngăn chặn sự lấn lướt của hàng ngoại nhập mà còn bảo vệ được sản xuất, bảo vệ chính đáng hàng nội.

Tuy nhiên, các hàng rào phi thuế quan như hàng rào kỹ thuật khi đã áp dụng với hàng hóa nhập khẩu thì cũng phải áp dụng với hàng hóa nội địa phải công bằng và không phân biệt đối xử. Thế nhưng theo các chuyên gia, do tiêu chuẩn kỹ thuật hàng hóa của VN còn thấp, thậm chí tiêu chuẩn nhiều mặt hàng thấp hơn mức trung bình của thế giới nên việc dựng các hàng rào sẽ rất khó khăn. Bên cạnh đó, hàng rào kỹ thuật không thể áp dụng cho tất cả các loại hàng hóa mà chỉ có thể đặt ra xem xét ở từng mặt hàng cụ thể, từng thời điểm cụ thể. Chính vì thế, các DN cần phải có những kiến thức về thương mại quốc tế, đặc biệt là các cam kết quốc tế, các hiệp định song phương và đa phương...

Để đảm bảo hàng hoá trong nước phát triển, cạnh tranh lành mạnh với hàng ngoại nhập, tại Nghị quyết phiên họp thường kỳ tháng 6/2010, Chính phủ đã yêu cầu Bộ Công Thương chịu trách nhiệm điều hành nhập khẩu theo hướng kiểm soát chặt chẽ nhập khẩu, xây dựng và thực hiện các hàng rào kỹ thuật đối với hàng nhập khẩu chuyên ngành, giám sát, hạn chế nhập các sản phẩm, hàng hoá không thiết yếu, không để nhập siêu vượt quá 20% tổng kim ngạch xuất khẩu. Việc dựng các hàng rào kỹ thuật là cần thiết, song nó phải tuân thủ các yêu cầu, cam kết trong các hiệp định kinh tế song phương và đa phương.

Theo các chuyên gia, dù muốn hay không muốn hàng rào kỹ thuật cũng chỉ là một biện pháp để ngăn ngừa sự đổ bộ ồ ạt của hàng hoá ngoại nhập ở một thời điểm nhất định. Điều quan trọng nhất vẫn là các DN phải tự nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng hàng hoá để cạnh tranh được với hàng ngoại nhập không chỉ ở trong nước mà cả ở thị trường nước ngoài. Tới lúc đó, hàng rào kỹ thuật không còn là rào cản thương mại nữa mà nó là thước đo để DN nâng cao chất lượng hàng hoá và sức cạnh tranh của mình và khi đó, vấn đề hàng rào hay rào cản kỹ thuật cũng không còn là nỗi lo lắng, ám ảnh của các DN nữa.

(Theo Quốc Anh // Diễn đàn doanh nghiệp)