“Bẫy” đấu thầu giá rẻ không chỉ xuất phát từ nhà thầu nước ngoài mà còn từ cả cơ chế, năng lực, trình độ của phía Việt Nam.
TS Nguyễn Thành Sơn - TGĐ Công ty năng lượng Sông Hồng - là người từng trực tiếp soạn thảo các báo cáo đầu tư, hồ sơ mời thầu, tiêu chuẩn xét thầu, tham gia chấm thầu, đàm phán hợp đồng có liên quan đến việc triển khai các dự án điện Na Dương, Cao Ngạn, Cẩm Phả của Tập đoàn than - khoáng sản VN (TKV) và từng làm TGĐ Công ty cổ phần nhiệt điện Cẩm Phả đã chia sẻ những “kinh nghiệm xương máu” trước nhà thầu Trung Quốc.
TS Nguyễn Thành Sơn phân tích: Trong các hồ sơ dự thầu của mình, các nhà thầu (kể cả các nhà thầu thuộc các nước G8) cũng sẵn sàng đưa ra các “bẫy” ở mọi nơi. Nhiều nhà thầu sau khi mua hồ sơ mời thầu do phía chủ đầu tư (CĐT) VN phát hành, họ thành lập một tiểu ban gồm các chuyên gia về kỹ thuật, kinh tế và luật để nghiên cứu rất kỹ hồ sơ mời thầu nhằm tìm ra các chỗ “hớ” để sau đó khôn khéo “cài bẫy” trong hồ sơ đấu thầu.
Lỗ hổng từ cơ chế
* Lỗ hổng trong hồ sơ mời thầu thường xuất phát từ đâu, thưa ông?
- Rất tiếc, lỗ hổng cơ chế do chúng ta gây ra. Ví dụ, Hội đồng quản trị của TKV (hầu hết là những người chuyên ngành khai thác mỏ) được trao quyền quá lớn so với chuyên môn của mình (về nhà máy điện) nhưng trong một số trường hợp lại không biết sử dụng hoặc sử dụng không đúng các chuyên gia thì làm sao có được các quyết định đúng đắn (ngoài việc dựa vào giá rẻ).
Kiểu chọn thầu theo tiêu chí “giá rẻ” như của chúng ta hiện nay đã và đang được các nhà thầu Trung Quốc (TQ) tận dụng triệt để. Họ có thể bỏ giá cực thấp để thắng thầu vì chỉ cần mang hợp đồng về họ có thể được vay tiền với lãi suất ưu đãi từ Chính phủ TQ. Thực ra ai cũng biết của rẻ là của ôi, các sản phẩm đều có chung một mức giá thị trường, có mức giá sản xuất nhất định. Dù có lợi thế nhân công hay được hỗ trợ thì sản phẩm của TQ cũng chỉ có thể rẻ hơn của EU hay Mỹ từ 5%-10% là cùng, nếu rẻ hơn tới 15 thậm chí 20% là phi lý. Với mức giá rẻ như thế thì chỉ có hàng kém chất lượng. * Hiện nay nhiều công trình lớn CĐT thường ký hợp đồng EPC nhằm đảm bảo kết quả cuối cùng của dự án xây dựng. Nhưng thực tế cách làm này trong nhiều dự án lại không hiệu quả như mong muốn, tại sao vậy, thưa ông?
- Hợp đồng tổng thầu EPC là đấu thầu trọn gói, chìa khóa trao tay. Các nhà thầu biết triệt để lợi dụng khái niệm “trọn gói” này. Có trường hợp như tại Nhà máy nhiệt điện Quảng Ninh, trong hồ sơ đấu thầu CĐT đã tính cụ thể kích thước móng cọc nhà máy, nhưng họ làm nhỏ hơn. Khi CĐT “kiến nghị” thì họ nói là theo tính toán của họ chỉ cần nhỏ như vậy là đủ. Hay như dự án điện Na Dương, ta thiết kế móng nhà máy là cọc nhồi bê tông cốt thép (vừa đắt vừa bền), nhưng nhà thầu làm móng bè (vừa rẻ vừa nhanh) vì theo họ móng bè là “tốt lắm rồi”. Ở Nhà máy nhiệt điện Quảng Ninh, nhà thầu TQ đưa sang dây điện có tiết diện nhỏ hơn so với quy định trong hợp đồng. CĐT, giám sát phát hiện không cho họ lắp, họ tạm để ở ngoài, nhưng khi chủ nhà đi khỏi, họ lại cho vào lắp. Nhà máy nhiệt điện Cao Ngạn cũng xảy ra tình trạng tương tự. Nhà máy nhiệt điện Hải Phòng cũng thế. Khi kiểm tra, phát hiện động cơ nhập khẩu đã qua sử dụng, được sơn tút lại, nhưng nhà thầu cam kết động cơ này sẽ hoạt động tốt trong thời hạn bảo hành. Vấn đề là ở chỗ sau khi đi vào vận hành, nếu có động đất thì nhà máy mới đổ, còn không có thì móng nhà máy vẫn “đảm bảo”. Hết bảo hành (thường là 24 tháng, ở Na Dương hay Quảng Ninh khó có khả năng xảy ra động đất, và động cơ điện khi ấy chắc chắn sẽ vẫn chạy tốt) là nhà thầu hết trách nhiệm. Sau đó nếu có trục trặc, chỉ có nền kinh tế gánh hậu quả, còn đại diện CĐT có khi cũng đã... về hưu.
* Cũng vì thầu EPC mà nhà thầu Trung Quốc “có cớ” mang rất nhiều lao động phổ thông sang làm việc?
- Tôi biết họ thường có “bài” trả lương cực rẻ, rẻ hơn cả chủ Việt Nam trả cho nhân công Việt Nam. Ví dụ, với mức tính giá chỉ 20.000-30.000 đ/ngày công và ăn hết 5.000 đ/bữa, họ “mời” công nhân Việt Nam vào làm, liệu có người VN nào chấp nhận làm với mức giá ấy? Cuối cùng với mức chi phí siêu rẻ như vậy, công nhân Trung Quốc lại vào làm. Có thể khi về nước, công nhân của họ còn nhận thêm khoản tiền “trợ giá” nào đó không biết chừng.
Phải làm thế nào?
* Thưa ông, tại sao chúng ta không thể phạt được nhà thầu nếu như họ chậm tiến độ hay chất lượng dự án kém?
- Trước hết, số tiền CĐT giữ lại chưa thanh toán cho nhà thầu (coi như tiền đặt cọc) thường không đủ lớn để ép nhà thầu phải thực hiện đúng các cam kết bảo hành. Khi vi phạm hợp đồng, lẽ ra mức tiền phạt nhà thầu phải đủ lớn để xây một nhà máy khác nếu công trình gặp sự cố. Trong nhiều hợp đồng của TKV, chủ đầu tư lại “nắm đằng lưỡi”, tiền đặt cọc để lại không đủ sửa chữa những hư hỏng thường gặp. Như Nhà máy nhiệt điện Na Dương, Cao Ngạn số tiền CĐT cần phạt nhà thầu còn lớn hơn nhiều lần tiền CĐT giữ lại của nhà thầu. Số tiền đặt cọc để lại quá ít, nhà thầu sẵn sàng bỏ món tiền đó chứ không khắc phục những sai phạm.
Nhất là trong trường hợp dự án sử dụng vốn ODA hay được triển khai theo phương thức “tín dụng của người bán” như các dự án đồng Sinh Quyền hay điện Cao Ngạn. Nhà máy không đạt yêu cầu như ý tưởng ban đầu nhưng phía CĐT cũng không thể phạt nhà thầu vì nhà thầu đã nhận tiền trực tiếp từ các ngân hàng TQ.
Chúng ta đi vay nhưng không được cầm tiền về, cuối cùng tiền của phía TQ lại chảy vào công ty TQ, chúng ta nhận sản phẩm chất lượng kém và phải gánh nợ. Trong hiệp định vay vốn không có ràng buộc kỹ về điều khoản giải ngân, chúng ta không nắm được quyền chủ động trong việc chi tiền, giải ngân mặc dù số tiền đó ta đã được vay và phải trả nợ.
* Liệu ta có thể đưa thông tin nhà thầu kém chất lượng vào một danh sách đen và cấm nhà thầu này dự thầu tại Việt Nam?
- Cái đó có thể, nhưng nhiều nhà thầu tồi lại mang danh một nhà thầu khác, đội lốt dưới một cái tên khác, lập một công ty khác để vào tham gia dự án. Thế thì danh sách này cũng không có giá trị.
* Vậy theo ông, chúng ta phải làm gì và làm như thế nào?
- Thường các nhà quản lý biết nói phải làm gì. Nhưng nói phải làm như thế nào thì chỉ có các chuyên gia. Ví dụ, nói VN chúng ta phải làm ra đồng ra nhôm thì ai cũng nói được. Nhưng nói làm thế nào để có đồng 99,99% hay có alumina >98% thì chỉ có các chuyên gia mới biết. Chính vì vậy, để cải thiện tình hình, nên làm như ý kiến của các chuyên gia có tâm, có tài, có kinh nghiệm. Đội ngũ chuyên gia của VN nhiều nhưng lại không mạnh (vì chưa được sử dụng đúng mức), nhất là trong công tác đấu thầu quốc tế. Vì vậy, trong đấu thầu, khâu đào tạo, sử dụng và biết nghe theo ý kiến chuyên gia là rất quan trọng.
Ngày 18/8/2010, Đảng bộ TCty Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị (UDIC) tổ chức Đại hội Đảng bộ lần thứ II, nhằm đánh giá việc thực hiện nghị quyết Đại hội lần thứ I (2005 – 2010), và quyết định mục tiêu, phương hướng nhiệm vụ của Đảng bộ giai đoạn 2010 – 2015...
Thời gian gần đây, cổ phiếu ngành ngân hàng càng gặp khó khi dòng tiền vào thị trường chứng khoán giảm lưu lượng do nhiều nguyên nhân, cộng với việc hàng loạt ngân hàng (NH) đang chạy đua tăng vốn để đạt được mức vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng theo quy định 141/CP của NHNN.
Với Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Công nghệ CMC Hà Thế Minh, tính cách người lãnh đạo ảnh hưởng trực tiếp tới “cá tính” doanh nghiệp. Và “im lặng để thành công” là nét tính cách ông “thổi” vào CMC.
Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính và Tập đoàn TKV rà soát, tính toán cụ thể giá bán than cho sản xuất điện theo cơ chế thị trường để triển khai áp dụng từ năm 2011.
Bên lề Hội thảo “Mô hình tăng trưởng kinh tế: Phân bổ nguồn lực tài chính và vai trò của kinh tế tư nhân” do Ủy ban Kinh tế Quốc hội tổ chức, TS. Nguyễn Đức Thành – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế & Chính sách (ĐHQGHN) đã có cuộc trao đổi về vai trò của DN tư nhân cũng như vai trò điều tiết của nhà nước.
Ông Hồ Hồng Sơn, Giám đốc điều hành Trung tâm Điện thoại di động CDMA S-Telecom trao đổi về quy định thu phí quyền hoạt động viễn thông được đưa ra trong Dự thảo Nghị định Quy định và hướng dẫn một số điều của Luật Viễn thông.
Nhìn người đàn ông khoác trên người bộ quần áo jean bạc màu đã rách bươm nhiều chỗ lại lấm lem bùn đất, vóc dáng cao lớn, vạm vỡ ngồi trên chiếc xe máy tồi tàn, giọng nói Nam bộ trầm ấm, ít người biết rằng anh là Vũ Đình Dũng – chuyên gia duy nhất tại Việt Nam đến thời điểm này ứng dụng thành công 1 trong 3 công nghệ khoan hàng đầu thế giới.
Hội nghị Thượng đỉnh các Nhà Lãnh đạo Toàn cầu Liên Hợp Quốc (UNGC Leaders Summit 2010) với chủ đề “Xây dựng một kỷ nguyên mới của sự Phát triển Bền vững” vừa được tổ chức tại New York – Hoa Kỳ.
Mặc dù mục tiêu trước hết của Dự án Cảng biển nước sâu Nam Du (Kiên Giang) là phục vụ Dự án Trung tâm Nhiệt điện Kiên Lương, song bà Đặng Thị Hoàng Yến, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Tân Tạo, chủ đầu tư cả hai dự án trên cho biết, dự án này sẽ tác động mạnh tới phát triển kinh tế của cả vùng.
Khác với chương trình tháng khuyến mãi trong các năm trước, năm nay, TPHCM tập trung vào chủ đề “Tiêu dùng sản phẩm xanh” với mục đích khuyến khích người dân sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường. Hệ thống siêu thị Co.op Mart được chọn thực hiện chiến dịch này. PV Báo SGGP đã trao đổi với bà Nguyễn Thị Hạnh (ảnh), Tổng Giám đốc Liên hiệp HTX thương mại TPHCM (Saigon Co.op) về vấn đề này.
Dự án cảng quốc tế Long An, khu công nghiệp và dịch vụ công nghiệp cảng Long An có diện tích 1.935 héc ta, tổng vốn đầu tư 1 tỉ đô la Mỹ, do Công ty Đồng Tâm và Vina Capital liên kết đầu tư được khởi công vào ngày 8-8-2010.
Việc Nhà máy lọc dầu (NMLD) Dung Quất đã sản xuất được xăng máy bay Jet A1 là tin vui. Tuy nhiên, thông tin loại xăng này không được sử dụng trong nước mà lại "xuất ngoại" khiến dư luận cảm thấy khó hiểu và bức xúc.
“Một trong những nghiệp vụ rửa tiền nhìn thấy ở Việt Nam là thông qua hoạt động mua bán chứng khoán hoặc bất động sản để người ta chứng minh hoạt động thu nhập đấy từ kinh doanh siêu lợi nhuận. Đây cũng là một dấu hiệu cần phải phòng chống”.
Nói lên mong muốn của cộng đồng doanh nghiệp về sự điều hành chung sâu sát và linh hoạt hơn trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, song đại biểu Quốc hội - doanh nhân Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng nhìn nhận rằng "trên thực tế Chính phủ làm việc quần quật hơn cả nông dân".
Nguồn lực ở đâu để duy trì tỉ lệ đầu tư công như hiện nay, tôi cho đó là câu chuyện không đơn giản. Ngân sách Nhà nước cho đầu tư công rất cao nhưng hiệu quả thu lại quá thấp. Tiếp đến là nguồn vay, hiện nay quy mô nợ của Việt Nam (nợ công cũng như nợ nước ngoài) đang ở mức rất cao, gây ra những dấu hiệu rủi ro cao do sử dụng không hiệu quả.
168.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được giảm 3.500 tỷ đồng tiền thuế là một trong các con số đáng chú ý tại báo cáo sơ kết việc thực hiện nghị quyết số 08/2011/QH 13 của Quốc hội, bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội thứ ba sẽ khai mạc vào sáng 21/5, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu một số ý kiến về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2011 và tình hình triển khai nhiệm vụ năm 2012.
Tổng quỹ đất do các cơ quan, tổ chức, đơn vị hiện đang quản lý và sử dụng khoảng 1.512,8 triệu m2 với tổng giá trị trên 597 nghìn tỷ đồng, chiếm 75,50% tổng giá trị toàn bộ tài sản nhà nước là con số tại báo cáo mới nhất của Chính phủ gửi Quốc hội.
Khoảng 2.000 việc làm chính thức và 1.000 việc làm bán thời gian đã được khoảng 45 doanh nghiệp trong và ngoài nước tuyển dụng tại ngày hội việc làm do Câu lạc bộ Nguồn lực trẻ trường Đại học Ngoại thương Hà Nội tổ chức. Số đầu việc này không giảm so với sự kiện năm 2011.
Thời gian gần đây, chủ đề tái cơ cấu nền kinh tế luôn được đề cập đến như một vấn đề bức thiết, mang tính sống còn và không thể không làm ngay. Trong đó, cốt lõi của tái cơ cấu nền kinh tế phải bắt đầu từ đổi mới mô hình tăng trưởng, dẫn tới đòi hỏi phải cải cách thể chế chính trị với mục tiêu và chương trình hành động cụ thể. Nhưng việc xoay chuyển thể chế chính trị như thế nào để quá trình tái cơ cấu nền kinh tế đạt hiệu quả như kỳ vọng có lẽ sẽ không dễ dàng.
Thời gian qua, hợp đồng (HĐ) mua bán nông sản giữa nông dân hay những tổ hợp tác cung ứng với các DN thường xảy ra tranh chấp hoặc bị vỡ, Luật sư (LS) Trần Hữu Huỳnh - Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, nguyên nhân sâu xa là các bên, đặc biệt là nông dân còn kém hiểu biết về pháp luật.
Với niềm tin và đam mê cháy bỏng cùng cây chè, người phụ nữ đứng đầu TCty cổ phần Linh Dương luôn phấn đấu không ngừng để gây dựng được thương hiệu Tâm trà nổi tiếng ngày nay.
Bây giờ về làng Năm Mẫu, được coi là vựa chuối của huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên sẽ thấy những cánh đồng chuối bát ngát xanh và những ngôi nhà cao tầng. Vào chính vụ người dân thu hoạch, chuối được chở xe lớn xe bé mang đi xuất khẩu.
Mới đây, tập đoàn Amata của Thái Lan sẽ đầu tư một tổ hợp công nghiệp đô thị với vốn đầu tư lên tới 20 tỷ USD tại Đồng Nai sau thành công của dự án khu công nghiệp Amata. Ít người biết rằng, ông chủ của tập đoàn này lại là một doanh nhân khá lãng tử.
Ông Phạm Đình Nguyên, Tổng giám đốc Công ty Dịch vụ phân phối Tổng hợp quốc tế (IDS), có trụ sở tại TP. HCM là người đã trả 900.000 USD để mua thị trấn Buford tại bang Wyoming của Mỹ, hãng tin BBC cho hay.
Được đào tạo để trở thành giáo viên dạy tiếng Anh nhưng bản tính thích chinh phục thử thách đã đưa đẩy chị đến và đam mê ngành điện. Hẳn nhiều người cũng không quên hình ảnh một phụ nữ mạnh mẽ, đanh thép trên nghị trường Quốc hội khóa XII. Chị là Phạm Thị Loan - Chủ tịch, TGĐ CTCP Tập đoàn Việt Á.
Từ kinh doanh ngân hàng, bà Thái Hương, Tổng giám đốc Ngân hàng Bắc Á (Bac A Bank), Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn TH Group quay sang nuôi bò sữa, làm rau sạch. Vì sao lại có sự chuyển hướng đầu tư mà nhiều người cho là khá mạo hiểm này?
Xuất thân trong ngành truyền thông, quảng cáo, chị Chu Thị Hồng Anh, Giám đốc Công ty Chu Thị, dường như lúc nào cũng muốn cổ súy cho "quyền" phụ nữ: giỏi trong công việc và được tự do làm điều mình thích!
Cuộc sống luôn ẩn chứa rất nhiều điều thú vị, có vui - buồn, có cả mất mát đắng cay và thành công sẽ chỉ đến khi con người ta biết vượt qua sự nghiệt ngã của số phận. Đó là lý do mà chúng tôi kể với các bạn về cuộc hành trình làm nên thương hiệu “bút vở số một Việt Nam” của doanh nhân Cổ Gia Thọ - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn văn phòng phẩm Thiên Long.
Ở tuổi 90, cụ vẫn điều hành công ty và nuôi dạy những người con thành đạt như ông Đỗ Minh Phú - Chủ tịch DOJI, ông Đỗ Anh Tú - TGĐ Diana, ông Đỗ Tất Cường - GĐ Chuyên môn Bệnh viện Vinmec...
“Bẫy” đấu thầu giá rẻ không chỉ xuất phát từ nhà thầu nước ngoài mà còn từ cả cơ chế, năng lực, trình độ của phía Việt Nam.
