PGS.TS Phạm Bích San, Phó Tổng thư ký Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam (ảnh), trao đổi với Tiền Phong bằng một cái nhìn mới về giới khoa học trẻ Việt Nam.
PGS.TS Phạm Bích San, Phó Tổng thư ký Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam.
Ông từng cho rằng xã hội đang dư thừa những người làm khoa học? Tại sao ông lại có nhận định này?
Tôi là người nghiên cứu khoa học xã hội nhiều năm nay. Tôi nhìn thấy khắp nơi làm khoa học. Viện, trung tâm nghiên cứu mọc lên như nấm. Nhưng vô cùng khó khăn cho nhà khoa học trẻ. Có bao nhiêu người ra trường làm đúng ngành nghề của mình? Khi tốt nghiệp xong, không có các cơ sở khoa học đủ chuẩn để tiếp nhận nhà khoa học trẻ. Hoặc nếu có cơ sở đủ chuẩn thì bản thân nhà khoa học lại không đủ chuẩn.
Ví dụ ngày xưa hãng Intel tuyển cán bộ khoa học có trình độ ở Việt Nam nhưng không thể tuyển đủ. Xã hội có nhu cầu, nhưng chỉ cho một số lượng nhất định những nhà khoa học giỏi, có các nghiên cứu, ứng dụng đi vào đời sống; và không nuôi nổi số còn lại. Nếu thực sự chuyên tâm làm khoa học, viễn cảnh trước mắt là không đủ ăn. Nói dư thừa là như vậy. Nền kinh tế chúng ta phần nhiều chưa cần đến các chuyên gia kiểu hàn lâm như đang đào tạo hiện nay.
Vì sao, thưa ông?
Xưa nay chúng ta có một sự ngộ nhận lớn và chỉ toàn đào tạo hàn lâm. Gần đây xã hội mới đổi hướng vì nhận ra khoa học cơ bản không đủ sống. Bản thân nhà khoa học cũng chưa được chuẩn bị cả kiến thức lẫn tay nghề. Bằng chứng là số lượng TS của chúng ta nhiều nhất khu vực Đông Nam Á nhưng công trình khoa học đăng trên các tạp chí tên tuổi thì gần như không đáng kể.
Theo tiêu chuẩn thế giới, các ý tưởng trong khoa học tự nhiên và công nghệ thường không xuất hiện sau độ tuổi 30, trong khoa học xã hội thì thường không xuất hiện sau độ tuổi 35. Chúng ta còn độ lượng khi đánh giá độ tuổi của nhà khoa học trẻ.
Với tình trạng đó, nền kinh tế xã hội nước ta có thể bị ảnh hưởng gì?
Chưa thiệt hại gì. Lý do vì sao? Điều kiện của một nước còn nghèo như Việt Nam không cho phép chúng ta xài sang thế! Chẳng hạn những cái như 600 tỷ đồng cho viện toán cao cấp,… Nếu nói đặt nền móng cho tương lai thì tôi cho rằng không phải. Chúng ta cần cân đối và xem ta có quyền như vậy không.
Ai cũng có muốn có một viện như vậy. Ta đã đặt nền móng cho ngành toán từ 50 năm trước, thời ông Tạ Quang Bửu. Nhưng rồi những người học toán, nghiên cứu toán có mấy ai tiếp tục con đường đó? Những người theo đuổi thì phần lớn sống và học tập ở nước ngoài, và thường quay về khi đã rất già.
Nói vậy, khác nào ta đang đẩy giới trẻ xa dần con đường nghiên cứu khoa học?
Nếu cần đội ngũ làm khoa học kế cận, xã hội sẽ điều chỉnh. Vì xã hội ta đang phát triển theo bản năng tự điều chỉnh theo những gì nó cần. Trong điều kiện xã hội ta hiện nay, nên thuận theo tự nhiên. Một đất nước sẽ lâm nguy nếu có quá nhiều người làm khoa học.
Trong bối cảnh nước ta đang đẩy mạnh tái cơ cấu nền kinh tế, theo ông, những cải cách nào có thể đặt ra để hoạt động nghiên cứu khoa học hiệu quả hơn và thu hút được người tài?
Tôi cho rằng cần đẩy mạnh vai trò thị trường trong hoạt động KHCN. Cần phải nhấn mạnh rằng chỉ có thị trường công nghệ chứ không có thị trường khoa học. Nhưng việc hình thành thị trường KHCN sẽ giúp đánh giá hiệu quả của nghiên cứu khoa học. Để làm được việc này, phải có đủ ý chí chính trị để thực hiện Nghị quyết 115 của Chính phủ về giao quyền tự chủ cho các viện nghiên cứu. Nhà nước không nuôi các viện nữa.
Một số nhà khoa học cho biết viên tiết kiệm xăng khó gây tác hại với người sử dụng và cũng khó làm tăng nguy cơ cháy nổ ô tô, xe máy như một số báo phản ánh gần đây.
Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân cho biết, mặc dù thị trường công nghệ Việt Nam mới được hình thành nhưng đã có nhiều khởi sắc và hứa hẹn tiềm năng to lớn góp phần thương mại hoá các sản phẩm KH&CN. Vì vậy, Bộ trưởng nhấn mạnh trong thời gian tới “phát triển thị trường công nghệ sẽ là ưu tiên số 1”.
Cho tới cuộc họp chiều 13/2, các lãnh đạo, phòng ban của Bộ Thông tin và Truyền thông vẫn còn có ý kiến trái chiều về thời gian xem xét cấp phép 4G nêu ra trong dự thảo Quy hoạch phát triển viễn thông quốc gia đến năm 2020.
Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) là cơ quan thực hiện các chương trình thám hiểm vũ trụ lớn nhất trên thế giới. Hệ thống thiết bị NASA được trang bị rất hiện đại.
Báo Bưu Điện vừa công bố kết quả điều tra cuộc khảo sát về sự hài lòng của khách hàng đối với dịch vụ 3G tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng, do Báo Bưu điện Việt Nam phối hợp cùng công ty nghiên cứu thị trường Nielsen thực hiện.
Hôm 12/1, gian hàng của Công ty Tosy tại Triển lãm Điện tử tiêu dùng 2012 (CES 2012) ở Las Vegas đã bị giới truyền thông vây kín, khi “hoàng tử nhạc Pop” Justin Bieber xuất hiện để giới thiệu chú robot giải trí mới từ Việt Nam.
Tiến sỹ Nguyễn Trung Minh và đồng nghiệp, thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã nghiên cứu thành công việc tận dụng thành phần có ích của bùn đỏ, để tạo ra một loại vật liệu mới có khả năng xử lý ô nhiễm kim loại nặng trong nước thải, thân thiện với môi trường, có khả năng hấp thụ cao, giá thành rẻ, phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Trước thềm Festival Lúa gạo Việt Nam lần 2 diễn ra giữa tháng 11-2011, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp chứng nhận nhãn hiệu “Gạo thơm Sóc Trăng” cho dòng sản phẩm 20 giống lúa thơm ST.
Chiều 23/12, tại trụ sở Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) ở Hà Nội, Câu lạc bộ Nhà báo KH&CN đã công bố kết quả cuộc bình chọn 10 sự kiện KH&CN nổi bật trong nước năm 2011.
Đĩa bay TOSY của Việt Nam vừa được Tạp chí Good Housekeeping- một tạp chí về tiêu dùng tại Mỹ bình chọn trong TOP 20 đồ chơi được yêu thích nhất tại Mỹ năm 2011.
Trong khi nguồn năng lượng truyền thống như than, dầu khí ngày càng cạn kiệt, nhưng nhu cầu năng lượng để phát triển kinh tế trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng ngày càng trở nên cấp bách hơn.
Nhiều doanh nghiệp đã chuyển đổi mô hình kinh doanh từ hình thức truyền thống sang cơ chế số hóa, xem xét lại giải pháp giá trị khách hàng (customer value proposition) song song với việc kiến tạo các mô hình điều hành linh hoạt nhằm tận dụng lợi thế cạnh tranh. Thách thức đối với các doanh nghiệp chính là việc chuyển đổi sang mô hình kỹ thuật số nên được tiến hành thế nào và tốc độ thực hiện ra sao.
Những giải pháp chống virus hiện được các CIO ứng dụng chưa giúp họ giải quyết được các vướng mắc liên quan đến cơ sở hạ tầng và vấn đề gia tăng mật độ ảo hóa. Vì vậy, chiến lược bảo mật tích hợp được thiết kế cho các máy chủ ảo và điện toán đám mây đang được nhiều doanh nghiệp ưu tiên thực hiện vì tính an toàn cao và khả năng tối đa hóa lợi tức đầu tư (ROI).
Dịch vụ truy nhập Internet có tốc độ tải thông tin xuống từ 256 kb/s trở lên tại nhà thuê bao dự kiến sẽ có giá cước thuê bao là 24.000 đồng/tháng, cước lưu lượng là 45 đồng/MB.
Vào lúc 5h13 ngày 16/5 (theo giờ Việt Nam), vệ tinh Vinasat-2 sẽ được phóng lên quỹ đạo và dự kiến đầu quý 3/2012, Vinasat-2 sẽ chính thức được đưa vào khai thác.
Mới đây, ông Effendy Ibrahim, Cố vấn Luật về An toàn Internet kiêm Giám đốc Bộ phận Norton, mảng Kinh doanh Tiêu dùng, Symantec khu vực châu Á đã đưa ra những thủ thuật giúp người dùng an toàn khi sử dụng hotspot công cộng.
Để tránh việc người dùng mua sim thay thẻ, gây thiệt hại cho doanh nghiệp, các mạng di động đang kiến nghị Bộ TT&TT ra tay để ngăn chặn vấn nạn này bằng quy định giảm khuyến mãi và thu phí hòa mạng với cả thuê bao trả trước.
Uống rượu không có lợi cho việc kiểm soát bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, báo cáo mới nhất được đăng tải trên Thời báo Ấn Độ cho biết các nhà khoa học đã phát hiện ra một số thành phần trong bọt bia có thể kiểm soát được sự gia tăng trọng lượng của những con chuột béo phì mắc bệnh tiểu đường.
Một vị khách đến gõ cửa nhà bà Mary Reeser - phụ nữ luống tuổi về hưu sống tại bang Florida, Mỹ. Mãi không thấy ai ra, bà gọi thêm người phá cửa. Trong nhà, trên chiếc ghế bành, chủ nhân đã cháy thành than, chỉ còn một bàn chân đi giày vải, xung quanh, đồ đạc hầu như vẫn nguyên vẹn…
Tòa án dân sự Paris vừa bác yêu cầu của luật sư Maurizio Liberati (Ý) về việc đòi giải tỏa khoản tiền 5,2 triệu Euro của Vietnam Airlines đang được giữ tại tài khoản của đoàn luật sư Paris.
Dự án xây dựng tuyến đường trục nối khu đô thị Lạch Tray - Hồ Đông rộng tới 100 m tại TP Hải Phòng được khởi công cách đây 5 năm vẫn đang “giậm chân tại chỗ”. Lý do được đưa ra là có tới 52/85 hộ dân không chịu bàn giao đất cho dự án trong khi quyết định cưỡng chế thu hồi đất đã được UBND quận Ngô Quyền ban hành.
Hawking & Mlodinow vừa công bố cuốn sách “The grand Design” (Cuộc đại thiết kế) trong đó các tác giả nêu lên nhiều quan điểm gây nên một làn sóng phản ứng gay gắt từ phía các nhà khoa học, triết học và thần học.
Không phải lúc nào những phát minh đặc biệt hữu ích cho đời sống cũng mang lại tiền bạc và danh vọng cho chủ nhân. Dưới đây là cái nhìn cận cảnh về một vài phát minh xuất sắc, đã và đang phục vụ cho hàng triệu người trên khắp thế giới, nhưng không thể đưa tên tuổi người sáng chế vào lịch sử hay trở thành tỉ phú!
Để xây dựng kinh tế tri thức trở thành chủ đạo của nền kinh tế quốc dân, chúng ta cần có một lực lượng lao động tương ứng là lao động có kiến thức cao, nói khác đi đòi hỏi mọi thành viên tham gia nền kinh tế này phải là người lao động trí tuệ hoặc sử dụng trí tuệ như công cụ lao động chủ yếu, đặc biệt là phải hình thành một giới trí thức tinh hoa.
Trước Cách mạng tháng Mười, trong khi những nhà tư tưởng Nga chưa ngã ngũ liệu nên bắt chước phương Tây (phái zapadnik) hay giữ nguyên cốt cách slavơ (phái slavjanofil), giới khoa học tự nhiên không có gì phải băn khoăn xem khoa học phương Tây như con đường độc đạo, con đường do chính Pierre đại đế vạch ra trước đó hàng thế kỷ.
Giới thiệu của người dịch: Một nền khoa học kỹ thuật tầm cỡ thế giới được xây dựng trong hơn 80 năm tồn tại của Liên bang Xô Viết hiện đang có nguy cơ suy tàn và tụt hậu nặng nề trong khung cảnh phát triển kinh tế thị trường tư bản tại nước Nga.
Trong vòng 2 tháng sau khi nhận được bức thư ngỏ của các nhà khoa học Nga gửi tới lãnh đạo cao cấp nhất của đất nước. Tổng thống D.A. Medvedev, Thủ tướng V.V. Putin và các lãnh đạo cao cấp khác của chính phủ Nga đã có phản hồi nhanh chóng cùng những tuyên bố quan trọng về kế hoạch phát triển khoa học kỹ thuật của Liên bang Nga trong những năm tới.
Là một phong cách thời trang được ưa chuộng, những chiếc quần bò nhuộm xanh đã chinh phục cả thế giới. Nhưng chúng được sinh ra từ những xưởng may ở New Hampshire, miền duyên hải phía nam nước Pháp hay từ miền bắc nước Ý?
